Bakkeet - Bewerkingsoverzicht

W. van Gorsel: /* Bakkeête */

2025-09-10T08:08:13Z

Bakkeête

← Oudere versie		Versie van 10 sep 2025 08:08
Regel 39:		Regel 39:
	In elk geval in de achttiende-, de negentiende- en aan het begin van de twintigste eeuw werden de bakkeêten in de periode dat het gezin er niet in woonde, door de dochters of inwonende meiden van de boerderij gebruikt om er op zondagavonden hun vrijers te ontvangen. In de bakkeête werd dan het haardvuur ontstoken en jongeman en meisje zaten op stoelen niet ver van de vuurplaat. ‘Niet zelden waren de korte uren na middernacht reeds vervlogen,’ aldus Jan Vader (1875-1966), ‘eer aan het bittere scheiden gedacht werd.’		In elk geval in de achttiende-, de negentiende- en aan het begin van de twintigste eeuw werden de bakkeêten in de periode dat het gezin er niet in woonde, door de dochters of inwonende meiden van de boerderij gebruikt om er op zondagavonden hun vrijers te ontvangen. In de bakkeête werd dan het haardvuur ontstoken en jongeman en meisje zaten op stoelen niet ver van de vuurplaat. ‘Niet zelden waren de korte uren na middernacht reeds vervlogen,’ aldus Jan Vader (1875-1966), ‘eer aan het bittere scheiden gedacht werd.’
	Uit deze gewoonte ontstond het werkwoord ‘bakkeête’ (*bakkeeten): het brengen van een avondlijk bezoek aan zijn vriendin door een jongeman. Volgens het Woordenboek der Zeeuwse Dialecten was dit gebruik van het woord beperkt tot Walcheren. De gewoonte zelf lijkt breder verbreid te zijn geweest. Smallegange vermeldt althans niet de beperking ervan tot Walcheren.		Uit deze gewoonte ontstond het werkwoord ‘bakkeête’ (*bakkeeten): het brengen van een avondlijk bezoek aan zijn vriendin door een jongeman. Volgens het Woordenboek der Zeeuwse Dialecten was dit gebruik van het woord beperkt tot Walcheren. De gewoonte zelf lijkt breder verbreid te zijn geweest. Smallegange vermeldt althans niet de beperking ervan tot Walcheren.

			Zie ook: [[Bakkeeten]]

	== Keuken (boeren)woonhuis ==		== Keuken (boeren)woonhuis ==

W. van Gorsel: /* Gebouwtje op het boerenerf waar (brood) gebakken werd */

2025-04-14T09:40:41Z

Gebouwtje op het boerenerf waar (brood) gebakken werd

← Oudere versie		Versie van 14 apr 2025 09:40
Regel 19:		Regel 19:
	<small>Bakkeet die ook werd gebruikt als zomerhuis op de boerderij de Steenen Poorte in Baarland, foto: J. Francke, 19 augustus 2004, Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland, recordnr. 115889.</small>		<small>Bakkeet die ook werd gebruikt als zomerhuis op de boerderij de Steenen Poorte in Baarland, foto: J. Francke, 19 augustus 2004, Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland, recordnr. 115889.</small>

	Vanaf het begin van de negentiende eeuw werden de bakkeêten steeds groter, in de meeste gevallen omdat er een [[karnhuis]] (kaern’uus) tegenaan werd gebouwd. Dikwijls werd er ook vlees gebraden en/of de was gedaan: het ‘vuile’ werk deed men liever niet meer in het woonhuis. Ook werd de bakkeête steeds meer als zomerwoning voor het boerengezin gebruikt. De in de negentiende eeuw gebouwde bakkeêten hadden daarom naast een ruimte om te karnen nog een verblijfsruimte voor het gezin. ’s Zomers waren de meeste leden van het boerengezin, omdat er zoveel te doen was op het land, alleen binnenshuis om te eten en te slapen. Vandaar dat men aan de bescheiden ruimte in de bakkeête genoeg had. De boerenwoning werd dus in de zomermaanden ‘gespaard’: de spullen sleten niet en hoefden niet te worden schoongemaakt – het was al druk genoeg. Was de bakkeête te klein om als zomerwoning te worden gebruikt, dan werd daarvoor een apart zomerhuis opgetrokken op het erf. Het gebruik van de bakkeête als zomerwoning duurde tot ongeveer 1920, hier en daar op Walcheren tot in de jaren 1950.		Vanaf het begin van de negentiende eeuw werden de bakkeêten steeds groter, in de meeste gevallen omdat er een [[Kaern'uus\|karnhuis]] (kaern’uus) tegenaan werd gebouwd. Dikwijls werd er ook vlees gebraden en/of de was gedaan: het ‘vuile’ werk deed men liever niet meer in het woonhuis. Ook werd de bakkeête steeds meer als zomerwoning voor het boerengezin gebruikt. De in de negentiende eeuw gebouwde bakkeêten hadden daarom naast een ruimte om te karnen nog een verblijfsruimte voor het gezin. ’s Zomers waren de meeste leden van het boerengezin, omdat er zoveel te doen was op het land, alleen binnenshuis om te eten en te slapen. Vandaar dat men aan de bescheiden ruimte in de bakkeête genoeg had. De boerenwoning werd dus in de zomermaanden ‘gespaard’: de spullen sleten niet en hoefden niet te worden schoongemaakt – het was al druk genoeg. Was de bakkeête te klein om als zomerwoning te worden gebruikt, dan werd daarvoor een apart zomerhuis opgetrokken op het erf. Het gebruik van de bakkeête als zomerwoning duurde tot ongeveer 1920, hier en daar op Walcheren tot in de jaren 1950.

	<beeldbank_images align="right">http://digitaal.zeeuwsebibliotheek.nl/foto/1f5a3f30-97d1-11e3-8010-cb1517563672</beeldbank_images>		<beeldbank_images align="right">http://digitaal.zeeuwsebibliotheek.nl/foto/1f5a3f30-97d1-11e3-8010-cb1517563672</beeldbank_images>

W. van Gorsel op 14 apr 2025 om 09:39

2025-04-14T09:39:18Z

← Oudere versie		Versie van 14 apr 2025 09:39
Regel 3:		Regel 3:
	Bakkeet (bakkeête, bakhuis).		Bakkeet (bakkeête, bakhuis).

	1)gebouwtje op het boerenerf waar brood gebakken werd		1) gebouwtje op het boerenerf waar brood gebakken werd
	2)avondlijk bezoek aan vriendin
	3)keuken in (boeren)woonhuis		2) avondlijk bezoek aan vriendin

			3) keuken in (boeren)woonhuis

	== Gebouwtje op het boerenerf waar (brood) gebakken werd ==		== Gebouwtje op het boerenerf waar (brood) gebakken werd ==

W. van Gorsel op 14 apr 2025 om 09:38

2025-04-14T09:38:49Z

← Oudere versie		Versie van 14 apr 2025 09:38
Regel 1:		Regel 1:
	~~{{Infobox~~		[[Bestand:Bakkeet1.jpg\|thumb\|right\|300px\|Bakkeet. Foto: collectie J. Bruijns, ca. 1990. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 46871]]
	~~\| above =~~ Bakkeet (bakkeête, bakhuis).
	~~1) gebouwtje op het boerenerf waar brood gebakken werd~~		Bakkeet (bakkeête, bakhuis).

			1)gebouwtje op het boerenerf waar brood gebakken werd
	2)avondlijk bezoek aan vriendin		2)avondlijk bezoek aan vriendin
	3)keuken in (boeren)woonhuis		3)keuken in (boeren)woonhuis
	}}

	~~[[Bestand:Bakkeet1.jpg\|thumb\|right\|300px\|Bakkeet. Foto: collectie J. Bruijns, ca. 1990. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 46871]]~~

	== Gebouwtje op het boerenerf waar (brood) gebakken werd ==		== Gebouwtje op het boerenerf waar (brood) gebakken werd ==

Wim van Gorsel op 6 dec 2024 om 09:44

2024-12-06T09:44:12Z

← Oudere versie		Versie van 6 dec 2024 09:44
Regel 7:		Regel 7:
	}}		}}

	[[Bestand:Bakkeet1.jpg\|thumb\|right\|~~200px~~\|Bakkeet. Foto: collectie J. Bruijns, ca. 1990. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 46871]]		[[Bestand:Bakkeet1.jpg\|thumb\|right\|300px\|Bakkeet. Foto: collectie J. Bruijns, ca. 1990. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 46871]]

	== Gebouwtje op het boerenerf waar (brood) gebakken werd ==		== Gebouwtje op het boerenerf waar (brood) gebakken werd ==

Wim van Gorsel op 6 dec 2024 om 09:43

2024-12-06T09:43:56Z

← Oudere versie		Versie van 6 dec 2024 09:43
Regel 7:		Regel 7:
	}}		}}

	[[Bestand:~~DannyBlind_pzc7oktober1995pag60~~.~~JPG~~\|thumb\|right\|200px\|~~Danny Blind houdt hoog op een trapveldje in Souburg, foto~~: ~~archief PZC~~, Bron: ~~[https://krantenbankzeeland.nl~~/~~issue/pzc/1995-10-07/edition/null/page/20 Krantenbank~~ Zeeland, ~~PZC, 7 oktober 1995, pag~~. 20.]]]		[[Bestand:Bakkeet1.jpg\|thumb\|right\|200px\|Bakkeet. Foto: collectie J. Bruijns, ca. 1990. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 46871]]

	== Gebouwtje op het boerenerf waar (brood) gebakken werd ==		== Gebouwtje op het boerenerf waar (brood) gebakken werd ==

Wim van Gorsel op 6 dec 2024 om 09:41

2024-12-06T09:41:34Z

← Oudere versie		Versie van 6 dec 2024 09:41
Regel 6:		Regel 6:
	3)keuken in (boeren)woonhuis		3)keuken in (boeren)woonhuis
	}}		}}

			[[Bestand:DannyBlind_pzc7oktober1995pag60.JPG\|thumb\|right\|200px\|Danny Blind houdt hoog op een trapveldje in Souburg, foto: archief PZC, Bron: [https://krantenbankzeeland.nl/issue/pzc/1995-10-07/edition/null/page/20 Krantenbank Zeeland, PZC, 7 oktober 1995, pag. 20.]]]

	== Gebouwtje op het boerenerf waar (brood) gebakken werd ==		== Gebouwtje op het boerenerf waar (brood) gebakken werd ==
	'''Bouw'''		'''Bouw'''

W. van Gorsel op 26 sep 2024 om 09:44

2024-09-26T09:44:13Z

← Oudere versie		Versie van 26 sep 2024 09:44
Regel 6:		Regel 6:
	3)keuken in (boeren)woonhuis		3)keuken in (boeren)woonhuis
	}}		}}


	== Gebouwtje op het boerenerf waar (brood) gebakken werd ==		== Gebouwtje op het boerenerf waar (brood) gebakken werd ==
	'''Bouw'''		'''Bouw'''
Regel 13:		Regel 11:
	Het apart optrekken van een bakhuis voorkwam dat het vuur van de oven, als er iets mis ging, het boerenwoonhuis aantastte. Bakhuizen kwamen in West-Vlaanderen al voor in de vijftiende eeuw. Ook in Zeeland moeten ze al ruim voor 1700 zijn voorgekomen, maar daarover is weinig tot niets gedocumenteerd. De in Zeeland nog bestaande bakkeêten, vele tientallen, zo niet honderden, zijn eenvoudige bakstenen gebouwtjes met een rechthoekige plattegrond en een met pannen gedekt zadeldak. Enkele van de grootste zijn inmiddels verbouwd tot zomerwoning en worden verhuurd aan recreanten.		Het apart optrekken van een bakhuis voorkwam dat het vuur van de oven, als er iets mis ging, het boerenwoonhuis aantastte. Bakhuizen kwamen in West-Vlaanderen al voor in de vijftiende eeuw. Ook in Zeeland moeten ze al ruim voor 1700 zijn voorgekomen, maar daarover is weinig tot niets gedocumenteerd. De in Zeeland nog bestaande bakkeêten, vele tientallen, zo niet honderden, zijn eenvoudige bakstenen gebouwtjes met een rechthoekige plattegrond en een met pannen gedekt zadeldak. Enkele van de grootste zijn inmiddels verbouwd tot zomerwoning en worden verhuurd aan recreanten.
	<beeldbank_images align="right">http://digitaal.zeeuwsebibliotheek.nl/foto/220c9cdc-97d1-11e3-ac5f-b3449b3a2f6b</beeldbank_images>		<beeldbank_images align="right">http://digitaal.zeeuwsebibliotheek.nl/foto/220c9cdc-97d1-11e3-ac5f-b3449b3a2f6b</beeldbank_images>


	'''Andere functies'''		'''Andere functies'''

W. van Gorsel op 26 sep 2024 om 09:43

2024-09-26T09:43:50Z

← Oudere versie		Versie van 26 sep 2024 09:43
Regel 22:		Regel 22:

	<beeldbank_images align="right">http://digitaal.zeeuwsebibliotheek.nl/foto/1f5a3f30-97d1-11e3-8010-cb1517563672</beeldbank_images>		<beeldbank_images align="right">http://digitaal.zeeuwsebibliotheek.nl/foto/1f5a3f30-97d1-11e3-8010-cb1517563672</beeldbank_images>


	'''Indeling'''		'''Indeling'''
Regel 32:		Regel 31:
	<beeldbank_images align="left">http://digitaal.zeeuwsebibliotheek.nl/foto/2004efe8-97d1-11e3-8034-534b09990a66</beeldbank_images>		<beeldbank_images align="left">http://digitaal.zeeuwsebibliotheek.nl/foto/2004efe8-97d1-11e3-8034-534b09990a66</beeldbank_images>
	<small align="right">Bakkeet in de Geschieresweg bij Aagtekerke, foto: J. Francke, 18 mei 2004, Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland, recordnr. 115155</small>		<small align="right">Bakkeet in de Geschieresweg bij Aagtekerke, foto: J. Francke, 18 mei 2004, Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland, recordnr. 115155</small>


	'''Afbraak'''		'''Afbraak'''
Regel 45:		Regel 43:
	Gedurende een zekere periode in het midden van de twintigste eeuw werd met bakkeête ook de keuken in het (boeren)woonhuis aangeduid.		Gedurende een zekere periode in het midden van de twintigste eeuw werd met bakkeête ook de keuken in het (boeren)woonhuis aangeduid.

			== Auteur ==
	== ~~AUTEUR~~ ==
	Jan Zwemer, 2013		Jan Zwemer, 2013

			== Literatuur ==
	== ~~LITERATUUR~~ ==
	-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|1000225 Th. Aernoudts, ‘Vervallen bakkeet met een verleden en toekomst’, in: De boom in; contactblad van de Stichting Landschapsverzorging Zeeland, 18 (2004) 8-10.]		-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|1000225 Th. Aernoudts, ‘Vervallen bakkeet met een verleden en toekomst’, in: De boom in; contactblad van de Stichting Landschapsverzorging Zeeland, 18 (2004) 8-10.]

Regel 64:		Regel 60:

	-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|392625 J. Vader, Kersaon uut ’t slopje en andere schetsen uit het oud-Walcherse buitenleven ([z.p.] [z.j.], circa 1984) 44-49.]		-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|392625 J. Vader, Kersaon uut ’t slopje en andere schetsen uit het oud-Walcherse buitenleven ([z.p.] [z.j.], circa 1984) 44-49.]


	[[category: Landbouw & visserij]]		[[category: Landbouw & visserij]]
	[[category: Bouwkunde]]		[[category: Bouwkunde]]
	[[category: landbouw]]		[[category: landbouw]]

Johan Francke op 2 okt 2014 om 14:01

2014-10-02T14:01:28Z

← Oudere versie		Versie van 2 okt 2014 14:01
Regel 2:		Regel 2:
	\| above = Bakkeet (bakkeête, bakhuis).		\| above = Bakkeet (bakkeête, bakhuis).
	1) gebouwtje op het boerenerf waar brood gebakken werd		1) gebouwtje op het boerenerf waar brood gebakken werd

	2)avondlijk bezoek aan vriendin		2)avondlijk bezoek aan vriendin
	3)keuken in (boeren)woonhuis		3)keuken in (boeren)woonhuis