Gas - Bewerkingsoverzicht

Wim van Gorsel: /* Literatuur */

2025-01-14T11:13:59Z

Literatuur

← Oudere versie		Versie van 14 jan 2025 11:13
Regel 100:		Regel 100:
	*PZEM, Archieven en Jaarverslagen.		*PZEM, Archieven en Jaarverslagen.
	*Brouwershaven. Raadsverslagen.		*Brouwershaven. Raadsverslagen.

	~~AFBEELDING~~
	~~De voormalige gasfabriek te Middelburg (opname ca. 1910). Voormalige gashouder te Axel (opname 1965).~~

	[[category:Economie]]		[[category:Economie]]
	[[category:energie]]		[[category:energie]]

Wim van Gorsel: /* Aardenburg */

2025-01-14T11:12:52Z

Aardenburg

← Oudere versie		Versie van 14 jan 2025 11:12
Regel 58:		Regel 58:

	==Aardenburg==		==Aardenburg==
	[[Bestand:~~Gas4~~.jpg\|thumb\|left\|300px\|Gasfabriek te ~~Goes~~, gezien vanaf ~~Westhavendijk~~. ~~Foto~~, ca. ~~april 1956~~. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~21517~~]]		[[Bestand:Gas5.jpg\|thumb\|left\|300px\|Gasfabriek te Aardenburg. Deze eerste gasfabriek, in 1900 gebouwd, vnl. voor de straatverlichting. De huizen op de achtergrond staan langs de rijksweg naar Eede, later hier de Beekmanstraat genoemd; gezien vanaf einde van de Paardenmarkt. Prentbriefkaart, ca. 1910. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 131]]

	Een voorstel tot de stichting van een gasfabriek werd op 8 juli 1898 in de Raad gelanceerd. Dit plan ondervond aanvankelijk tegenstand van de burgemeester, die meer toekomst zag in een electriciteitsnet. Na kennisneming van de resultaten van gasvoorziening in de gemeente Breukelen werd op 7 april 1899 aan de leverancier van deze gemeente een concessie verleend voor de stichting van een gasfabriek in Aardenburg. De concessie werd volgens een raadsbesluit van 19 juni 1899 overgedragen aan de Nederlandsche Compagnie voor Aerogeengas, Systeem Van Vriesland, te Amsterdam. In juli 1900 begon de aanleg van gasleidingen en op 10 oktober van dat jaar brandde de straatverlichting voor het eerst op gas. Een voorstel van de concessie-houder in 1911, de fabriek te mogen verkopen aan de firma Desclée & Co. te Brugge, welke firma vanaf 27 juni 1911 steenkoolgas leverde aan Sluis, strandde op de hoge kosten voor huizenaanleg van Sluis naar Aardenburg (f 15.000,—). Na een petitie voor de aanschaf van steenkolengas, ondertekend door 282 gemeentenaren, besloot de gemeente op 6 april 1914 de aerogeengasfabriek over te nemen. Deze was in 1911 eigendom geworden van de voormalige inspecteur van de fabriek, F. van der Zee. De MABEG te Utrecht werd de bouw van een steenkoolgasfabriek opgedragen. Blijkens goedkeuring van de bouwrekening was de fabriek op 5 februari 1916 in bedrijf. Op 12 december 1932 werd een 40-jarige overeenkomst gesloten met de firma Desclée Co. te Brugge, voor de levering van gas aan Aardenburg. Dit contract werd per 1 januari 1951 gewijzigd. Per 29 oktober 1951 fuseerde Desclée & Co. met de Belgische Energiebedrijven voor het Scheldeland (EBES). Vanaf 1966 leverde de ZEGAM gas. De fusie tussen ZEGAM en PZEM kwam per 1 januari 1970 tot stand.		Een voorstel tot de stichting van een gasfabriek werd op 8 juli 1898 in de Raad gelanceerd. Dit plan ondervond aanvankelijk tegenstand van de burgemeester, die meer toekomst zag in een electriciteitsnet. Na kennisneming van de resultaten van gasvoorziening in de gemeente Breukelen werd op 7 april 1899 aan de leverancier van deze gemeente een concessie verleend voor de stichting van een gasfabriek in Aardenburg. De concessie werd volgens een raadsbesluit van 19 juni 1899 overgedragen aan de Nederlandsche Compagnie voor Aerogeengas, Systeem Van Vriesland, te Amsterdam. In juli 1900 begon de aanleg van gasleidingen en op 10 oktober van dat jaar brandde de straatverlichting voor het eerst op gas. Een voorstel van de concessie-houder in 1911, de fabriek te mogen verkopen aan de firma Desclée & Co. te Brugge, welke firma vanaf 27 juni 1911 steenkoolgas leverde aan Sluis, strandde op de hoge kosten voor huizenaanleg van Sluis naar Aardenburg (f 15.000,—). Na een petitie voor de aanschaf van steenkolengas, ondertekend door 282 gemeentenaren, besloot de gemeente op 6 april 1914 de aerogeengasfabriek over te nemen. Deze was in 1911 eigendom geworden van de voormalige inspecteur van de fabriek, F. van der Zee. De MABEG te Utrecht werd de bouw van een steenkoolgasfabriek opgedragen. Blijkens goedkeuring van de bouwrekening was de fabriek op 5 februari 1916 in bedrijf. Op 12 december 1932 werd een 40-jarige overeenkomst gesloten met de firma Desclée Co. te Brugge, voor de levering van gas aan Aardenburg. Dit contract werd per 1 januari 1951 gewijzigd. Per 29 oktober 1951 fuseerde Desclée & Co. met de Belgische Energiebedrijven voor het Scheldeland (EBES). Vanaf 1966 leverde de ZEGAM gas. De fusie tussen ZEGAM en PZEM kwam per 1 januari 1970 tot stand.

Wim van Gorsel: /* Aardenburg */

2025-01-14T11:10:39Z

Aardenburg

← Oudere versie		Versie van 14 jan 2025 11:10
Regel 58:		Regel 58:

	==Aardenburg==		==Aardenburg==
	Een voorstel tot de stichting van een gasfabriek werd op 8 juli 1898 in de Raad gelanceerd. Dit plan ondervond aanvankelijk tegenstand van de burgemeester, die meer toekomst zag in een electriciteitsnet. Na kennisneming van de resultaten van gasvoorziening in de gemeente Breukelen werd op 7 april 1899 aan de leverancier van deze gemeente een concessie verleend voor de stichting van een gasfabriek in Aardenburg. De concessie werd volgens een raadsbesluit van 19 juni 1899 overgedragen aan de Nederlandsche Compagnie voor Aerogeengas, Systeem Van Vriesland, te Amsterdam. In juli 1900 begon de aanleg van gasleidingen en op 10 oktober van dat jaar brandde de straatverlichting voor het eerst op gas. Een voorstel van de concessie-houder in 1911, de fabriek te mogen verkopen aan de firma Desclée & Co. te Brugge, welke firma vanaf 27 juni 1911 steenkoolgas leverde aan Sluis, strandde op de hoge kosten voor huizenaanleg van Sluis naar Aardenburg (f 15.000,—). Na een petitie voor de aanschaf van steenkolengas, ondertekend door 282 gemeentenaren, besloot de gemeente op 6 april 1914 de aerogeengasfabriek over te nemen. Deze was in 1911 eigendom geworden van de voormalige inspecteur van de fabriek, F. van der Zee. De MABEG te Utrecht werd de bouw van een steenkoolgasfabriek opgedragen. Blijkens goedkeuring van de bouwrekening was de fabriek op 5 februari 1916 in bedrijf. Op 12 december 1932 werd een 40-jarige overeenkomst gesloten met de firma Desclée Co. te Brugge, voor de levering van gas aan Aardenburg. Dit contract werd per 1 januari 1951 gewijzigd. Per 29 oktober 1951 fuseerde Desclée & Co. met de Belgische Energiebedrijven voor het Scheldeland (EBES). Vanaf 1966 leverde de ZEGAM gas. De fusie tussen ZEGAM en PZEM kwam per 1 januari 1970 tot stand.		[[Bestand:Gas4.jpg\|thumb\|left\|300px\|Gasfabriek te Goes, gezien vanaf Westhavendijk. Foto, ca. april 1956. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 21517]]

			Een voorstel tot de stichting van een gasfabriek werd op 8 juli 1898 in de Raad gelanceerd. Dit plan ondervond aanvankelijk tegenstand van de burgemeester, die meer toekomst zag in een electriciteitsnet. Na kennisneming van de resultaten van gasvoorziening in de gemeente Breukelen werd op 7 april 1899 aan de leverancier van deze gemeente een concessie verleend voor de stichting van een gasfabriek in Aardenburg. De concessie werd volgens een raadsbesluit van 19 juni 1899 overgedragen aan de Nederlandsche Compagnie voor Aerogeengas, Systeem Van Vriesland, te Amsterdam. In juli 1900 begon de aanleg van gasleidingen en op 10 oktober van dat jaar brandde de straatverlichting voor het eerst op gas. Een voorstel van de concessie-houder in 1911, de fabriek te mogen verkopen aan de firma Desclée & Co. te Brugge, welke firma vanaf 27 juni 1911 steenkoolgas leverde aan Sluis, strandde op de hoge kosten voor huizenaanleg van Sluis naar Aardenburg (f 15.000,—). Na een petitie voor de aanschaf van steenkolengas, ondertekend door 282 gemeentenaren, besloot de gemeente op 6 april 1914 de aerogeengasfabriek over te nemen. Deze was in 1911 eigendom geworden van de voormalige inspecteur van de fabriek, F. van der Zee. De MABEG te Utrecht werd de bouw van een steenkoolgasfabriek opgedragen. Blijkens goedkeuring van de bouwrekening was de fabriek op 5 februari 1916 in bedrijf. Op 12 december 1932 werd een 40-jarige overeenkomst gesloten met de firma Desclée Co. te Brugge, voor de levering van gas aan Aardenburg. Dit contract werd per 1 januari 1951 gewijzigd. Per 29 oktober 1951 fuseerde Desclée & Co. met de Belgische Energiebedrijven voor het Scheldeland (EBES). Vanaf 1966 leverde de ZEGAM gas. De fusie tussen ZEGAM en PZEM kwam per 1 januari 1970 tot stand.

	==Oostburg==		==Oostburg==

Wim van Gorsel: /* Goes */

2025-01-14T11:07:41Z

Goes

← Oudere versie		Versie van 14 jan 2025 11:07
Regel 38:		Regel 38:
	Hier bleef de gasvoorziening lange tijd beperkt tot Goes (vanaf 1860). Goes. In 1860 werd een gasfabriek aan de Westhavendijk gebouwd, in opdracht van de Utrechtse firma Verloop Zn., door het ingenieursbureau Van der Made uit Dordrecht. De gasproductie startte op 30 juli. Het bedrijf, met een concessie voor 25 jaren, werd reeds na twee jaren verkocht aan de `Algemeene Nederlandse Gasverlichting Maatschappij' in Den Haag. Het bedrijf werd tijdens het directeurschap van W. de Liefde (1860-1876) sterk uitgebreid. Zijn opvolger liet de onderneming in 1884 in een slechte financiële staat achter. Onder de leiding van H. de Liefde, zoon van de eerste directeur, groeide de onderneming weer voorspoedig. Per 1 januari 1887 werd het toen bloeiende bedrijf door de gemeente overgenomen. Het had 250 afnemers. De gasproductie bedroeg in 1890 rond 200.000 m', in 1913 gestegen tot 700.000 m'. De productie bedroeg 1.400.000 m’ in 1922 en in		Hier bleef de gasvoorziening lange tijd beperkt tot Goes (vanaf 1860). Goes. In 1860 werd een gasfabriek aan de Westhavendijk gebouwd, in opdracht van de Utrechtse firma Verloop Zn., door het ingenieursbureau Van der Made uit Dordrecht. De gasproductie startte op 30 juli. Het bedrijf, met een concessie voor 25 jaren, werd reeds na twee jaren verkocht aan de `Algemeene Nederlandse Gasverlichting Maatschappij' in Den Haag. Het bedrijf werd tijdens het directeurschap van W. de Liefde (1860-1876) sterk uitgebreid. Zijn opvolger liet de onderneming in 1884 in een slechte financiële staat achter. Onder de leiding van H. de Liefde, zoon van de eerste directeur, groeide de onderneming weer voorspoedig. Per 1 januari 1887 werd het toen bloeiende bedrijf door de gemeente overgenomen. Het had 250 afnemers. De gasproductie bedroeg in 1890 rond 200.000 m', in 1913 gestegen tot 700.000 m'. De productie bedroeg 1.400.000 m’ in 1922 en in

	[[Bestand:~~Gas3~~.jpg\|thumb\|right\|300px\|Gasfabriek te ~~Zierikzee~~. ~~Prentbriefkaart~~ ca. ~~1905~~. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~29676~~]]		[[Bestand:Gas4.jpg\|thumb\|right\|300px\|Gasfabriek te Goes, gezien vanaf Westhavendijk. Foto, ca. april 1956. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 21517]]
	1927 was het aantal afnemers gestegen tot 2750. In 1914 begon de levering aan Wilhelminadorp, in 1916 aan Kloetinge. In 1929 werd, na enkele jaren onderhandelen, een overeenkomst gesloten met de sedert 1913 bestaande bedrijven te Kruiningen, Hansweert en Krabbendijke. De eerste twee be drijven werden stilgelegd en dat te Krabbendijke werd overgenomen. Het ging onder de naam 'Oosteinde' gas leveren aan de gemeenten Krabbendijke, Kruiningen, Rilland-Bath, Schore en Waarde. De betreffende aansluitingen kwamen in 1932 en 1933 tot stand. Kapelle werd in 1930 direct met het Goese net verbonden. De fabriek Oosteinde werd per 1 juli 1933 gesloten en de levering werd door Goes overgenomen. Het bedrijf te Goes voorzag in 1950 rond 6000 afnemers van gas door een buizennet van ruim 125 km. De gasproductie bedroeg toen ongeveer 4.000.000 m', gewonnen uit 6000-7000 ton steenkool, relatief praktisch dezelfde opbrengst, die Minckelers met zijn geweerkolf produceerde. Zuid-Beveland werd op 22 september 1953 aangesloten op het cokesgasbedrijf in Sluiskil. De fabriek te Goes stopte de productie op 30 mei 1954. Vlissingen en Goes richtten in 1956 de N.V. Gasmaatschappij Midden-Zeeland op. In 1960, na een eeuw gasvoorziening te Goes, waren er ruim 8200 `gasklanten' op Zuid-Beveland, die door een buizennet van ongeveer 150 km meer dan 4 miljoen m' cokesgas afnamen. De P.Z.C. van 25 juli 1960 berichtte, dat het personeel van `Vlissingen' en`Goes' ter gelegenheid van dit eeuwfeest een dagtocht naar Rotterdam zou gaan maken, met een rondvaart, Euromast en Floriadebezoek.		1927 was het aantal afnemers gestegen tot 2750. In 1914 begon de levering aan Wilhelminadorp, in 1916 aan Kloetinge. In 1929 werd, na enkele jaren onderhandelen, een overeenkomst gesloten met de sedert 1913 bestaande bedrijven te Kruiningen, Hansweert en Krabbendijke. De eerste twee be drijven werden stilgelegd en dat te Krabbendijke werd overgenomen. Het ging onder de naam 'Oosteinde' gas leveren aan de gemeenten Krabbendijke, Kruiningen, Rilland-Bath, Schore en Waarde. De betreffende aansluitingen kwamen in 1932 en 1933 tot stand. Kapelle werd in 1930 direct met het Goese net verbonden. De fabriek Oosteinde werd per 1 juli 1933 gesloten en de levering werd door Goes overgenomen. Het bedrijf te Goes voorzag in 1950 rond 6000 afnemers van gas door een buizennet van ruim 125 km. De gasproductie bedroeg toen ongeveer 4.000.000 m', gewonnen uit 6000-7000 ton steenkool, relatief praktisch dezelfde opbrengst, die Minckelers met zijn geweerkolf produceerde. Zuid-Beveland werd op 22 september 1953 aangesloten op het cokesgasbedrijf in Sluiskil. De fabriek te Goes stopte de productie op 30 mei 1954. Vlissingen en Goes richtten in 1956 de N.V. Gasmaatschappij Midden-Zeeland op. In 1960, na een eeuw gasvoorziening te Goes, waren er ruim 8200 `gasklanten' op Zuid-Beveland, die door een buizennet van ongeveer 150 km meer dan 4 miljoen m' cokesgas afnamen. De P.Z.C. van 25 juli 1960 berichtte, dat het personeel van `Vlissingen' en`Goes' ter gelegenheid van dit eeuwfeest een dagtocht naar Rotterdam zou gaan maken, met een rondvaart, Euromast en Floriadebezoek.

Wim van Gorsel: /* Goes */

2025-01-14T11:05:09Z

Goes

← Oudere versie		Versie van 14 jan 2025 11:05
Regel 38:		Regel 38:
	Hier bleef de gasvoorziening lange tijd beperkt tot Goes (vanaf 1860). Goes. In 1860 werd een gasfabriek aan de Westhavendijk gebouwd, in opdracht van de Utrechtse firma Verloop Zn., door het ingenieursbureau Van der Made uit Dordrecht. De gasproductie startte op 30 juli. Het bedrijf, met een concessie voor 25 jaren, werd reeds na twee jaren verkocht aan de `Algemeene Nederlandse Gasverlichting Maatschappij' in Den Haag. Het bedrijf werd tijdens het directeurschap van W. de Liefde (1860-1876) sterk uitgebreid. Zijn opvolger liet de onderneming in 1884 in een slechte financiële staat achter. Onder de leiding van H. de Liefde, zoon van de eerste directeur, groeide de onderneming weer voorspoedig. Per 1 januari 1887 werd het toen bloeiende bedrijf door de gemeente overgenomen. Het had 250 afnemers. De gasproductie bedroeg in 1890 rond 200.000 m', in 1913 gestegen tot 700.000 m'. De productie bedroeg 1.400.000 m’ in 1922 en in		Hier bleef de gasvoorziening lange tijd beperkt tot Goes (vanaf 1860). Goes. In 1860 werd een gasfabriek aan de Westhavendijk gebouwd, in opdracht van de Utrechtse firma Verloop Zn., door het ingenieursbureau Van der Made uit Dordrecht. De gasproductie startte op 30 juli. Het bedrijf, met een concessie voor 25 jaren, werd reeds na twee jaren verkocht aan de `Algemeene Nederlandse Gasverlichting Maatschappij' in Den Haag. Het bedrijf werd tijdens het directeurschap van W. de Liefde (1860-1876) sterk uitgebreid. Zijn opvolger liet de onderneming in 1884 in een slechte financiële staat achter. Onder de leiding van H. de Liefde, zoon van de eerste directeur, groeide de onderneming weer voorspoedig. Per 1 januari 1887 werd het toen bloeiende bedrijf door de gemeente overgenomen. Het had 250 afnemers. De gasproductie bedroeg in 1890 rond 200.000 m', in 1913 gestegen tot 700.000 m'. De productie bedroeg 1.400.000 m’ in 1922 en in

	[[Bestand:Gas3.jpg\|thumb\|~~left~~\|300px\|Gasfabriek te Zierikzee. Prentbriefkaart ca. 1905. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 29676]]		[[Bestand:Gas3.jpg\|thumb\|right\|300px\|Gasfabriek te Zierikzee. Prentbriefkaart ca. 1905. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 29676]]
	1927 was het aantal afnemers gestegen tot 2750. In 1914 begon de levering aan Wilhelminadorp, in 1916 aan Kloetinge. In 1929 werd, na enkele jaren onderhandelen, een overeenkomst gesloten met de sedert 1913 bestaande bedrijven te Kruiningen, Hansweert en Krabbendijke. De eerste twee be drijven werden stilgelegd en dat te Krabbendijke werd overgenomen. Het ging onder de naam 'Oosteinde' gas leveren aan de gemeenten Krabbendijke, Kruiningen, Rilland-Bath, Schore en Waarde. De betreffende aansluitingen kwamen in 1932 en 1933 tot stand. Kapelle werd in 1930 direct met het Goese net verbonden. De fabriek Oosteinde werd per 1 juli 1933 gesloten en de levering werd door Goes overgenomen. Het bedrijf te Goes voorzag in 1950 rond 6000 afnemers van gas door een buizennet van ruim 125 km. De gasproductie bedroeg toen ongeveer 4.000.000 m', gewonnen uit 6000-7000 ton steenkool, relatief praktisch dezelfde opbrengst, die Minckelers met zijn geweerkolf produceerde. Zuid-Beveland werd op 22 september 1953 aangesloten op het cokesgasbedrijf in Sluiskil. De fabriek te Goes stopte de productie op 30 mei 1954. Vlissingen en Goes richtten in 1956 de N.V. Gasmaatschappij Midden-Zeeland op. In 1960, na een eeuw gasvoorziening te Goes, waren er ruim 8200 `gasklanten' op Zuid-Beveland, die door een buizennet van ongeveer 150 km meer dan 4 miljoen m' cokesgas afnamen. De P.Z.C. van 25 juli 1960 berichtte, dat het personeel van `Vlissingen' en`Goes' ter gelegenheid van dit eeuwfeest een dagtocht naar Rotterdam zou gaan maken, met een rondvaart, Euromast en Floriadebezoek.		1927 was het aantal afnemers gestegen tot 2750. In 1914 begon de levering aan Wilhelminadorp, in 1916 aan Kloetinge. In 1929 werd, na enkele jaren onderhandelen, een overeenkomst gesloten met de sedert 1913 bestaande bedrijven te Kruiningen, Hansweert en Krabbendijke. De eerste twee be drijven werden stilgelegd en dat te Krabbendijke werd overgenomen. Het ging onder de naam 'Oosteinde' gas leveren aan de gemeenten Krabbendijke, Kruiningen, Rilland-Bath, Schore en Waarde. De betreffende aansluitingen kwamen in 1932 en 1933 tot stand. Kapelle werd in 1930 direct met het Goese net verbonden. De fabriek Oosteinde werd per 1 juli 1933 gesloten en de levering werd door Goes overgenomen. Het bedrijf te Goes voorzag in 1950 rond 6000 afnemers van gas door een buizennet van ruim 125 km. De gasproductie bedroeg toen ongeveer 4.000.000 m', gewonnen uit 6000-7000 ton steenkool, relatief praktisch dezelfde opbrengst, die Minckelers met zijn geweerkolf produceerde. Zuid-Beveland werd op 22 september 1953 aangesloten op het cokesgasbedrijf in Sluiskil. De fabriek te Goes stopte de productie op 30 mei 1954. Vlissingen en Goes richtten in 1956 de N.V. Gasmaatschappij Midden-Zeeland op. In 1960, na een eeuw gasvoorziening te Goes, waren er ruim 8200 `gasklanten' op Zuid-Beveland, die door een buizennet van ongeveer 150 km meer dan 4 miljoen m' cokesgas afnamen. De P.Z.C. van 25 juli 1960 berichtte, dat het personeel van `Vlissingen' en`Goes' ter gelegenheid van dit eeuwfeest een dagtocht naar Rotterdam zou gaan maken, met een rondvaart, Euromast en Floriadebezoek.

Wim van Gorsel: /* Goes */

2025-01-14T11:04:49Z

Goes

← Oudere versie		Versie van 14 jan 2025 11:04
Regel 38:		Regel 38:
	Hier bleef de gasvoorziening lange tijd beperkt tot Goes (vanaf 1860). Goes. In 1860 werd een gasfabriek aan de Westhavendijk gebouwd, in opdracht van de Utrechtse firma Verloop Zn., door het ingenieursbureau Van der Made uit Dordrecht. De gasproductie startte op 30 juli. Het bedrijf, met een concessie voor 25 jaren, werd reeds na twee jaren verkocht aan de `Algemeene Nederlandse Gasverlichting Maatschappij' in Den Haag. Het bedrijf werd tijdens het directeurschap van W. de Liefde (1860-1876) sterk uitgebreid. Zijn opvolger liet de onderneming in 1884 in een slechte financiële staat achter. Onder de leiding van H. de Liefde, zoon van de eerste directeur, groeide de onderneming weer voorspoedig. Per 1 januari 1887 werd het toen bloeiende bedrijf door de gemeente overgenomen. Het had 250 afnemers. De gasproductie bedroeg in 1890 rond 200.000 m', in 1913 gestegen tot 700.000 m'. De productie bedroeg 1.400.000 m’ in 1922 en in		Hier bleef de gasvoorziening lange tijd beperkt tot Goes (vanaf 1860). Goes. In 1860 werd een gasfabriek aan de Westhavendijk gebouwd, in opdracht van de Utrechtse firma Verloop Zn., door het ingenieursbureau Van der Made uit Dordrecht. De gasproductie startte op 30 juli. Het bedrijf, met een concessie voor 25 jaren, werd reeds na twee jaren verkocht aan de `Algemeene Nederlandse Gasverlichting Maatschappij' in Den Haag. Het bedrijf werd tijdens het directeurschap van W. de Liefde (1860-1876) sterk uitgebreid. Zijn opvolger liet de onderneming in 1884 in een slechte financiële staat achter. Onder de leiding van H. de Liefde, zoon van de eerste directeur, groeide de onderneming weer voorspoedig. Per 1 januari 1887 werd het toen bloeiende bedrijf door de gemeente overgenomen. Het had 250 afnemers. De gasproductie bedroeg in 1890 rond 200.000 m', in 1913 gestegen tot 700.000 m'. De productie bedroeg 1.400.000 m’ in 1922 en in

			[[Bestand:Gas3.jpg\|thumb\|left\|300px\|Gasfabriek te Zierikzee. Prentbriefkaart ca. 1905. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 29676]]
	1927 was het aantal afnemers gestegen tot 2750. In 1914 begon de levering aan Wilhelminadorp, in 1916 aan Kloetinge. In 1929 werd, na enkele jaren onderhandelen, een overeenkomst gesloten met de sedert 1913 bestaande bedrijven te Kruiningen, Hansweert en Krabbendijke. De eerste twee be drijven werden stilgelegd en dat te Krabbendijke werd overgenomen. Het ging onder de naam 'Oosteinde' gas leveren aan de gemeenten Krabbendijke, Kruiningen, Rilland-Bath, Schore en Waarde. De betreffende aansluitingen kwamen in 1932 en 1933 tot stand. Kapelle werd in 1930 direct met het Goese net verbonden. De fabriek Oosteinde werd per 1 juli 1933 gesloten en de levering werd door Goes overgenomen. Het bedrijf te Goes voorzag in 1950 rond 6000 afnemers van gas door een buizennet van ruim 125 km. De gasproductie bedroeg toen ongeveer 4.000.000 m', gewonnen uit 6000-7000 ton steenkool, relatief praktisch dezelfde opbrengst, die Minckelers met zijn geweerkolf produceerde. Zuid-Beveland werd op 22 september 1953 aangesloten op het cokesgasbedrijf in Sluiskil. De fabriek te Goes stopte de productie op 30 mei 1954. Vlissingen en Goes richtten in 1956 de N.V. Gasmaatschappij Midden-Zeeland op. In 1960, na een eeuw gasvoorziening te Goes, waren er ruim 8200 `gasklanten' op Zuid-Beveland, die door een buizennet van ongeveer 150 km meer dan 4 miljoen m' cokesgas afnamen. De P.Z.C. van 25 juli 1960 berichtte, dat het personeel van `Vlissingen' en`Goes' ter gelegenheid van dit eeuwfeest een dagtocht naar Rotterdam zou gaan maken, met een rondvaart, Euromast en Floriadebezoek.		1927 was het aantal afnemers gestegen tot 2750. In 1914 begon de levering aan Wilhelminadorp, in 1916 aan Kloetinge. In 1929 werd, na enkele jaren onderhandelen, een overeenkomst gesloten met de sedert 1913 bestaande bedrijven te Kruiningen, Hansweert en Krabbendijke. De eerste twee be drijven werden stilgelegd en dat te Krabbendijke werd overgenomen. Het ging onder de naam 'Oosteinde' gas leveren aan de gemeenten Krabbendijke, Kruiningen, Rilland-Bath, Schore en Waarde. De betreffende aansluitingen kwamen in 1932 en 1933 tot stand. Kapelle werd in 1930 direct met het Goese net verbonden. De fabriek Oosteinde werd per 1 juli 1933 gesloten en de levering werd door Goes overgenomen. Het bedrijf te Goes voorzag in 1950 rond 6000 afnemers van gas door een buizennet van ruim 125 km. De gasproductie bedroeg toen ongeveer 4.000.000 m', gewonnen uit 6000-7000 ton steenkool, relatief praktisch dezelfde opbrengst, die Minckelers met zijn geweerkolf produceerde. Zuid-Beveland werd op 22 september 1953 aangesloten op het cokesgasbedrijf in Sluiskil. De fabriek te Goes stopte de productie op 30 mei 1954. Vlissingen en Goes richtten in 1956 de N.V. Gasmaatschappij Midden-Zeeland op. In 1960, na een eeuw gasvoorziening te Goes, waren er ruim 8200 `gasklanten' op Zuid-Beveland, die door een buizennet van ongeveer 150 km meer dan 4 miljoen m' cokesgas afnamen. De P.Z.C. van 25 juli 1960 berichtte, dat het personeel van `Vlissingen' en`Goes' ter gelegenheid van dit eeuwfeest een dagtocht naar Rotterdam zou gaan maken, met een rondvaart, Euromast en Floriadebezoek.

Wim van Gorsel: /* Brouwershaven en Zierikzee */

2025-01-14T11:00:16Z

Brouwershaven en Zierikzee

← Oudere versie		Versie van 14 jan 2025 11:00
Regel 28:		Regel 28:
	Op 6 oktober 1862, L. Janse te Middelburg en J. Janse te Gorinchem, verzoek voor het stichten van een gasfabriek, met medewerking van de gemeente 'door deelneming à priori met 20 stuks lantaarns met vlammen van 10 streep breed en 6 streep hoog, 1000 branduren gedurende 5 maanden des winters, à 2½ ct. per uur'.		Op 6 oktober 1862, L. Janse te Middelburg en J. Janse te Gorinchem, verzoek voor het stichten van een gasfabriek, met medewerking van de gemeente 'door deelneming à priori met 20 stuks lantaarns met vlammen van 10 streep breed en 6 streep hoog, 1000 branduren gedurende 5 maanden des winters, à 2½ ct. per uur'.

	[[Bestand:Gas3.jpg\|thumb\|~~right~~\|300px\|Gasfabriek te Zierikzee. Prentbriefkaart ca. 1905. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 29676]]		[[Bestand:Gas3.jpg\|thumb\|left\|300px\|Gasfabriek te Zierikzee. Prentbriefkaart ca. 1905. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 29676]]
	Op 6 december 1865. Een verzoek van Lakenhoff te Zierikzee om `een gasfabrijk daar te stellen', met medewerking van de gemeente. Hoewel de raad in principe daartoe bereid was, gebeurde er blijkbaar verder niets, want op 10 juli 1867 biedt C.G.I. Pietersen te 's-Gravenhage aan, een petroleumgasfabriek te stichten `voor het doen branden van 25 lantaarns gedurende 1000 uren per stuk per jaar, voor f 500,—, met inbegrip van de kosten voor de kanalisatie, lantaarns, palen, enz.'. De prijs voor particulieren zou 14 ct. per m' bedragen; na een bezoek aan Brouwershaven werd dit gewijzigd in `maximaal 17 ct. - 15 ct. per kubieke el'. De raad besloot op 17 maart 1868 de concessie te verlenen, maar na inlichtingen 'uit voorzorg', over kolengas werd de aanvraag toch weer, bij raadsbesluit van 22 april 1868 aangehouden. Intussen waren drie bezwaren behandeld, wegens vermeend gevaar voor ontploffing, ingediend door eigenaren van schuren bij de vestigingsplaats. Tenslotte verkreeg de firma Boogerd, Brandenburg en Vink de gevraagde 7,22 are grond in erfpacht voor de bouw van een kolengasfabriek (raadsbesluit 7 augustus 1869).		Op 6 december 1865. Een verzoek van Lakenhoff te Zierikzee om `een gasfabrijk daar te stellen', met medewerking van de gemeente. Hoewel de raad in principe daartoe bereid was, gebeurde er blijkbaar verder niets, want op 10 juli 1867 biedt C.G.I. Pietersen te 's-Gravenhage aan, een petroleumgasfabriek te stichten `voor het doen branden van 25 lantaarns gedurende 1000 uren per stuk per jaar, voor f 500,—, met inbegrip van de kosten voor de kanalisatie, lantaarns, palen, enz.'. De prijs voor particulieren zou 14 ct. per m' bedragen; na een bezoek aan Brouwershaven werd dit gewijzigd in `maximaal 17 ct. - 15 ct. per kubieke el'. De raad besloot op 17 maart 1868 de concessie te verlenen, maar na inlichtingen 'uit voorzorg', over kolengas werd de aanvraag toch weer, bij raadsbesluit van 22 april 1868 aangehouden. Intussen waren drie bezwaren behandeld, wegens vermeend gevaar voor ontploffing, ingediend door eigenaren van schuren bij de vestigingsplaats. Tenslotte verkreeg de firma Boogerd, Brandenburg en Vink de gevraagde 7,22 are grond in erfpacht voor de bouw van een kolengasfabriek (raadsbesluit 7 augustus 1869).

Wim van Gorsel: /* Brouwershaven en Zierikzee */

2025-01-14T10:59:56Z

Brouwershaven en Zierikzee

← Oudere versie		Versie van 14 jan 2025 10:59
Regel 28:		Regel 28:
	Op 6 oktober 1862, L. Janse te Middelburg en J. Janse te Gorinchem, verzoek voor het stichten van een gasfabriek, met medewerking van de gemeente 'door deelneming à priori met 20 stuks lantaarns met vlammen van 10 streep breed en 6 streep hoog, 1000 branduren gedurende 5 maanden des winters, à 2½ ct. per uur'.		Op 6 oktober 1862, L. Janse te Middelburg en J. Janse te Gorinchem, verzoek voor het stichten van een gasfabriek, met medewerking van de gemeente 'door deelneming à priori met 20 stuks lantaarns met vlammen van 10 streep breed en 6 streep hoog, 1000 branduren gedurende 5 maanden des winters, à 2½ ct. per uur'.

	[[Bestand:~~Gas2~~.jpg\|thumb\|right\|300px\| ~~Molenwater, Middelburg. Militairen exerceren op het plein. Op de achtergrond links de gasfabriek, rechts de schouwburg~~. Prentbriefkaart ca. ~~1890~~. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~13341~~]]		[[Bestand:Gas3.jpg\|thumb\|right\|300px\|Gasfabriek te Zierikzee. Prentbriefkaart ca. 1905. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 29676]]
	Op 6 december 1865. Een verzoek van Lakenhoff te Zierikzee om `een gasfabrijk daar te stellen', met medewerking van de gemeente. Hoewel de raad in principe daartoe bereid was, gebeurde er blijkbaar verder niets, want op 10 juli 1867 biedt C.G.I. Pietersen te 's-Gravenhage aan, een petroleumgasfabriek te stichten `voor het doen branden van 25 lantaarns gedurende 1000 uren per stuk per jaar, voor f 500,—, met inbegrip van de kosten voor de kanalisatie, lantaarns, palen, enz.'. De prijs voor particulieren zou 14 ct. per m' bedragen; na een bezoek aan Brouwershaven werd dit gewijzigd in `maximaal 17 ct. - 15 ct. per kubieke el'. De raad besloot op 17 maart 1868 de concessie te verlenen, maar na inlichtingen 'uit voorzorg', over kolengas werd de aanvraag toch weer, bij raadsbesluit van 22 april 1868 aangehouden. Intussen waren drie bezwaren behandeld, wegens vermeend gevaar voor ontploffing, ingediend door eigenaren van schuren bij de vestigingsplaats. Tenslotte verkreeg de firma Boogerd, Brandenburg en Vink de gevraagde 7,22 are grond in erfpacht voor de bouw van een kolengasfabriek (raadsbesluit 7 augustus 1869).		Op 6 december 1865. Een verzoek van Lakenhoff te Zierikzee om `een gasfabrijk daar te stellen', met medewerking van de gemeente. Hoewel de raad in principe daartoe bereid was, gebeurde er blijkbaar verder niets, want op 10 juli 1867 biedt C.G.I. Pietersen te 's-Gravenhage aan, een petroleumgasfabriek te stichten `voor het doen branden van 25 lantaarns gedurende 1000 uren per stuk per jaar, voor f 500,—, met inbegrip van de kosten voor de kanalisatie, lantaarns, palen, enz.'. De prijs voor particulieren zou 14 ct. per m' bedragen; na een bezoek aan Brouwershaven werd dit gewijzigd in `maximaal 17 ct. - 15 ct. per kubieke el'. De raad besloot op 17 maart 1868 de concessie te verlenen, maar na inlichtingen 'uit voorzorg', over kolengas werd de aanvraag toch weer, bij raadsbesluit van 22 april 1868 aangehouden. Intussen waren drie bezwaren behandeld, wegens vermeend gevaar voor ontploffing, ingediend door eigenaren van schuren bij de vestigingsplaats. Tenslotte verkreeg de firma Boogerd, Brandenburg en Vink de gevraagde 7,22 are grond in erfpacht voor de bouw van een kolengasfabriek (raadsbesluit 7 augustus 1869).

Wim van Gorsel: /* Brouwershaven en Zierikzee */

2025-01-14T10:57:59Z

Brouwershaven en Zierikzee

← Oudere versie		Versie van 14 jan 2025 10:57
Regel 28:		Regel 28:
	Op 6 oktober 1862, L. Janse te Middelburg en J. Janse te Gorinchem, verzoek voor het stichten van een gasfabriek, met medewerking van de gemeente 'door deelneming à priori met 20 stuks lantaarns met vlammen van 10 streep breed en 6 streep hoog, 1000 branduren gedurende 5 maanden des winters, à 2½ ct. per uur'.		Op 6 oktober 1862, L. Janse te Middelburg en J. Janse te Gorinchem, verzoek voor het stichten van een gasfabriek, met medewerking van de gemeente 'door deelneming à priori met 20 stuks lantaarns met vlammen van 10 streep breed en 6 streep hoog, 1000 branduren gedurende 5 maanden des winters, à 2½ ct. per uur'.

			[[Bestand:Gas2.jpg\|thumb\|right\|300px\| Molenwater, Middelburg. Militairen exerceren op het plein. Op de achtergrond links de gasfabriek, rechts de schouwburg. Prentbriefkaart ca. 1890. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 13341]]
	Op 6 december 1865. Een verzoek van Lakenhoff te Zierikzee om `een gasfabrijk daar te stellen', met medewerking van de gemeente. Hoewel de raad in principe daartoe bereid was, gebeurde er blijkbaar verder niets, want op 10 juli 1867 biedt C.G.I. Pietersen te 's-Gravenhage aan, een petroleumgasfabriek te stichten `voor het doen branden van 25 lantaarns gedurende 1000 uren per stuk per jaar, voor f 500,—, met inbegrip van de kosten voor de kanalisatie, lantaarns, palen, enz.'. De prijs voor particulieren zou 14 ct. per m' bedragen; na een bezoek aan Brouwershaven werd dit gewijzigd in `maximaal 17 ct. - 15 ct. per kubieke el'. De raad besloot op 17 maart 1868 de concessie te verlenen, maar na inlichtingen 'uit voorzorg', over kolengas werd de aanvraag toch weer, bij raadsbesluit van 22 april 1868 aangehouden. Intussen waren drie bezwaren behandeld, wegens vermeend gevaar voor ontploffing, ingediend door eigenaren van schuren bij de vestigingsplaats. Tenslotte verkreeg de firma Boogerd, Brandenburg en Vink de gevraagde 7,22 are grond in erfpacht voor de bouw van een kolengasfabriek (raadsbesluit 7 augustus 1869).		Op 6 december 1865. Een verzoek van Lakenhoff te Zierikzee om `een gasfabrijk daar te stellen', met medewerking van de gemeente. Hoewel de raad in principe daartoe bereid was, gebeurde er blijkbaar verder niets, want op 10 juli 1867 biedt C.G.I. Pietersen te 's-Gravenhage aan, een petroleumgasfabriek te stichten `voor het doen branden van 25 lantaarns gedurende 1000 uren per stuk per jaar, voor f 500,—, met inbegrip van de kosten voor de kanalisatie, lantaarns, palen, enz.'. De prijs voor particulieren zou 14 ct. per m' bedragen; na een bezoek aan Brouwershaven werd dit gewijzigd in `maximaal 17 ct. - 15 ct. per kubieke el'. De raad besloot op 17 maart 1868 de concessie te verlenen, maar na inlichtingen 'uit voorzorg', over kolengas werd de aanvraag toch weer, bij raadsbesluit van 22 april 1868 aangehouden. Intussen waren drie bezwaren behandeld, wegens vermeend gevaar voor ontploffing, ingediend door eigenaren van schuren bij de vestigingsplaats. Tenslotte verkreeg de firma Boogerd, Brandenburg en Vink de gevraagde 7,22 are grond in erfpacht voor de bouw van een kolengasfabriek (raadsbesluit 7 augustus 1869).

Wim van Gorsel: /* Vlissingen */

2025-01-14T10:56:17Z

Vlissingen

← Oudere versie		Versie van 14 jan 2025 10:56
Regel 12:		Regel 12:

	==Vlissingen==		==Vlissingen==
	[[Bestand:~~Gas1~~.jpg\|thumb\|right\|300px\| Molenwater, Middelburg. Militairen exerceren op het plein. Op de achtergrond links de gasfabriek, rechts de schouwburg. Prentbriefkaart ca. 1890. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 13341]]		[[Bestand:Gas2.jpg\|thumb\|right\|300px\| Molenwater, Middelburg. Militairen exerceren op het plein. Op de achtergrond links de gasfabriek, rechts de schouwburg. Prentbriefkaart ca. 1890. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 13341]]

	Op 21 november 1861 werd de gasfabriek aan de Wijnbergse Kade in bedrijf gesteld. Hoewel er reeds lang daarvoor particuliere initiatieven voor de bouw van een gasbedrijf waren geweest (Croockewit en Wolterbeek, 1856; De Groof en Flanders,1857), strandden deze telkens op een bestaand contract voor straatverlichting met olie, met licentiehouder C. Mortier. Deze was niet bereid tot een schikking, omdat de olie-prijzen na de duurte in de jaren na 1850 weer dalende waren, zodat hij zijn verliezen weer zou kunnen inlopen voor het einde van het contract in 1861. Op advies van een studie-commissie, die een Amerikaans procédégas uit harsolie aanbeval, wilde de gemeente aanvankelijk zelf een gasbedrijf exploiteren. Tenslotte werd toch aan de aanvragers De Groof en Flanders een concessie toegezegd. De gekozen plaats, naast de kruitfabriek, gaf echter bezwaren om veiligheidsredenen en de aanvraag werd ingetrokken. Nadat de aanvragers een nieuwe plaats hadden voorgesteld, de koninklijke toestemming in augustus 1859 was verleend en de gemeente weer een concessie had toegezegd, trok zij haar belofte weer in. Zij besloot, toch zelf een fabriek te bouwen. Het zou te ver voeren om de vele kronkels in de daarna gevoerde onderhandelingen te beschrijven. Het resultaat was, dat op 21 november 1861 een kolen-gestookte gemeentelijke gasfabriek in bedrijf werd genomen. De eerste directeur was de apotheker Flanders, één van de vroegere concessie-aanvragers. Het bedrijf begon met een straatverlichting van 186 gaslantaarns. In 1871 waren er 650 particuliere afnemers. De fabriek werd in 1880 aan de Britse onderneming`Imperial Continental Gas Association' verkocht. Na een ongunstige periode, o.a. door daling van de petroleumprijzen, werden de bedrijfsresultaten beter, mede door stadsuitbreiding en het invoeren van gasverwarming. De fabriek werd in 1900 uitgebreid. Achtereenvolgens werden Souburg (1903), Koudekerke (1910), Ritthem (1911), Arnemuiden, Nieuwen St.-Joosland, Sint Laurens, Serooskerke, Veere, Oostkapelle en Domburg (1912) op het Vlissingse net aangesloten.		Op 21 november 1861 werd de gasfabriek aan de Wijnbergse Kade in bedrijf gesteld. Hoewel er reeds lang daarvoor particuliere initiatieven voor de bouw van een gasbedrijf waren geweest (Croockewit en Wolterbeek, 1856; De Groof en Flanders,1857), strandden deze telkens op een bestaand contract voor straatverlichting met olie, met licentiehouder C. Mortier. Deze was niet bereid tot een schikking, omdat de olie-prijzen na de duurte in de jaren na 1850 weer dalende waren, zodat hij zijn verliezen weer zou kunnen inlopen voor het einde van het contract in 1861. Op advies van een studie-commissie, die een Amerikaans procédégas uit harsolie aanbeval, wilde de gemeente aanvankelijk zelf een gasbedrijf exploiteren. Tenslotte werd toch aan de aanvragers De Groof en Flanders een concessie toegezegd. De gekozen plaats, naast de kruitfabriek, gaf echter bezwaren om veiligheidsredenen en de aanvraag werd ingetrokken. Nadat de aanvragers een nieuwe plaats hadden voorgesteld, de koninklijke toestemming in augustus 1859 was verleend en de gemeente weer een concessie had toegezegd, trok zij haar belofte weer in. Zij besloot, toch zelf een fabriek te bouwen. Het zou te ver voeren om de vele kronkels in de daarna gevoerde onderhandelingen te beschrijven. Het resultaat was, dat op 21 november 1861 een kolen-gestookte gemeentelijke gasfabriek in bedrijf werd genomen. De eerste directeur was de apotheker Flanders, één van de vroegere concessie-aanvragers. Het bedrijf begon met een straatverlichting van 186 gaslantaarns. In 1871 waren er 650 particuliere afnemers. De fabriek werd in 1880 aan de Britse onderneming`Imperial Continental Gas Association' verkocht. Na een ongunstige periode, o.a. door daling van de petroleumprijzen, werden de bedrijfsresultaten beter, mede door stadsuitbreiding en het invoeren van gasverwarming. De fabriek werd in 1900 uitgebreid. Achtereenvolgens werden Souburg (1903), Koudekerke (1910), Ritthem (1911), Arnemuiden, Nieuwen St.-Joosland, Sint Laurens, Serooskerke, Veere, Oostkapelle en Domburg (1912) op het Vlissingse net aangesloten.