Koskoren - Bewerkingsoverzicht

W. van Gorsel op 12 feb 2025 om 08:23

2025-02-12T08:23:07Z

← Oudere versie		Versie van 12 feb 2025 08:23
Regel 1:		Regel 1:
	~~{{Infobox~~
	~~\| above = Koskoren (kerstkoren)~~
	}}

	== Gift van koren aan arme mensen ==		== Gift van koren aan arme mensen ==
	[[Bestand:koskorenzeeuw23jan1918pag3.jpg\|right\|thumb\|300px\|Het weemoedige gedicht van P. Boudens Az. over het verdwijnen van het koskoren. bron: de Zeeuw 23 januari 1918, pag. 3 (Krantenbank Zeeland)]]		[[Bestand:koskorenzeeuw23jan1918pag3.jpg\|right\|thumb\|300px\|Het weemoedige gedicht van P. Boudens Az. over het verdwijnen van het koskoren. bron: de Zeeuw 23 januari 1918, pag. 3 (Krantenbank Zeeland)]]

	Een oud gebruik, dat in elk geval in Zuid-Beveland ‘wijd en zijd’ verspreid was gedurende de negentiende eeuw, was het geven van ‘koskoren’ (kerstkoren) aan mensen die daar om kwamen vragen. Zij gingen één of twee dagen voor Kerstmis bij de boeren langs en kregen dan ‘eene grootere of kleinere hoeveelheid tarwe, waardoor men met Kerstdag een extra-brood op tafel had.’ Dit volgens een Zuid-Bevelandse correspondent in de ''Zierikzeesche Nieuwsbode'' van 25 december 1894, die erbij aantekende dat aan het gebruik, net als aan het Nieuwjaar wensen met als doel het ophalen van een fooi, een eind was gekomen doordat alom commissies in het leven waren geroepen om, in wintertijd, in de behoeften van de armere bevolking te voorzien. ‘Het was voor velen anders wel de moeite waard,’ aldus vermoedelijk dezelfde correspondent in de ''Nieuwsbode '' van 1 januari 1900, omdat ‘de aldus bijeengegaarde tarwe en erwten voedsel verschaften voor een groot deel van den winter.’		Een oud gebruik, dat in elk geval in Zuid-Beveland ‘wijd en zijd’ verspreid was gedurende de negentiende eeuw, was het geven van ‘koskoren’ (kerstkoren) aan mensen die daar om kwamen vragen. Zij gingen één of twee dagen voor Kerstmis bij de boeren langs en kregen dan ‘eene grootere of kleinere hoeveelheid tarwe, waardoor men met Kerstdag een extra-brood op tafel had.’ Dit volgens een Zuid-Bevelandse correspondent in de ''Zierikzeesche Nieuwsbode'' van 25 december 1894, die erbij aantekende dat aan het gebruik, net als aan het Nieuwjaar wensen met als doel het ophalen van een fooi, een eind was gekomen doordat alom commissies in het leven waren geroepen om, in wintertijd, in de behoeften van de armere bevolking te voorzien. ‘Het was voor velen anders wel de moeite waard,’ aldus vermoedelijk dezelfde correspondent in de ''Nieuwsbode '' van 1 januari 1900, omdat ‘de aldus bijeengegaarde tarwe en erwten voedsel verschaften voor een groot deel van den winter.’

W. van Gorsel op 26 sep 2024 om 12:30

2024-09-26T12:30:55Z

← Oudere versie		Versie van 26 sep 2024 12:30
Regel 36:		Regel 36:
	<sup>Uit: ''Koskoren'' van P.Boudens Azn.</sup>		<sup>Uit: ''Koskoren'' van P.Boudens Azn.</sup>

	== ~~AUTEUR~~ ==		== Auteur==
	-Jan Zwemer, 2012		-Jan Zwemer, 2012

Regel 44:		Regel 44:
	[[category:landbouw]]		[[category:landbouw]]

	== ~~BRONNEN~~ ==		== Bronnen ==
	[http://www.krantenbankzeeland.nl ''Zierikzeesche Nieuwsbode'', 25 december 1894 en 1 januari 1900.]		[http://www.krantenbankzeeland.nl ''Zierikzeesche Nieuwsbode'', 25 december 1894 en 1 januari 1900.]
	[http://www.krantenbankzeeland.nl ''De Zeeuw'', 23 januari 1918.]		[http://www.krantenbankzeeland.nl ''De Zeeuw'', 23 januari 1918.]

Johan Francke: /* AUTEUR */

2015-03-02T11:53:45Z

AUTEUR

← Oudere versie		Versie van 2 mrt 2015 11:53
Regel 38:		Regel 38:
	== AUTEUR ==		== AUTEUR ==
	-Jan Zwemer, 2012		-Jan Zwemer, 2012

			[[category:Bevolking]]
			[[category:sociale geschiedenis]]
			[[category:Landbouw & visserij]]
			[[category:landbouw]]

	== BRONNEN ==		== BRONNEN ==

Johan Francke: /* Gift van koren aan arme mensen */

2014-10-09T10:00:46Z

Gift van koren aan arme mensen

← Oudere versie		Versie van 9 okt 2014 10:00
Regel 4:		Regel 4:

	== Gift van koren aan arme mensen ==		== Gift van koren aan arme mensen ==
	[[Bestand:koskorenzeeuw23jan1918pag3.jpg\|right\|thumb\|~~400px~~\|bron: de Zeeuw 23 januari 1918, pag. 3 (Krantenbank Zeeland)]]		[[Bestand:koskorenzeeuw23jan1918pag3.jpg\|right\|thumb\|300px\|Het weemoedige gedicht van P. Boudens Az. over het verdwijnen van het koskoren. bron: de Zeeuw 23 januari 1918, pag. 3 (Krantenbank Zeeland)]]
	Een oud gebruik, dat in elk geval in Zuid-Beveland ‘wijd en zijd’ verspreid was gedurende de negentiende eeuw, was het geven van ‘koskoren’ (kerstkoren) aan mensen die daar om kwamen vragen. Zij gingen één of twee dagen voor Kerstmis bij de boeren langs en kregen dan ‘eene grootere of kleinere hoeveelheid tarwe, waardoor men met Kerstdag een extra-brood op tafel had.’ Dit volgens een Zuid-Bevelandse correspondent in de ''Zierikzeesche Nieuwsbode'' van 25 december 1894, die erbij aantekende dat aan het gebruik, net als aan het Nieuwjaar wensen met als doel het ophalen van een fooi, een eind was gekomen doordat alom commissies in het leven waren geroepen om, in wintertijd, in de behoeften van de armere bevolking te voorzien. ‘Het was voor velen anders wel de moeite waard,’ aldus vermoedelijk dezelfde correspondent in de ''Nieuwsbode '' van 1 januari 1900, omdat ‘de aldus bijeengegaarde tarwe en erwten voedsel verschaften voor een groot deel van den winter.’		Een oud gebruik, dat in elk geval in Zuid-Beveland ‘wijd en zijd’ verspreid was gedurende de negentiende eeuw, was het geven van ‘koskoren’ (kerstkoren) aan mensen die daar om kwamen vragen. Zij gingen één of twee dagen voor Kerstmis bij de boeren langs en kregen dan ‘eene grootere of kleinere hoeveelheid tarwe, waardoor men met Kerstdag een extra-brood op tafel had.’ Dit volgens een Zuid-Bevelandse correspondent in de ''Zierikzeesche Nieuwsbode'' van 25 december 1894, die erbij aantekende dat aan het gebruik, net als aan het Nieuwjaar wensen met als doel het ophalen van een fooi, een eind was gekomen doordat alom commissies in het leven waren geroepen om, in wintertijd, in de behoeften van de armere bevolking te voorzien. ‘Het was voor velen anders wel de moeite waard,’ aldus vermoedelijk dezelfde correspondent in de ''Nieuwsbode '' van 1 januari 1900, omdat ‘de aldus bijeengegaarde tarwe en erwten voedsel verschaften voor een groot deel van den winter.’

	‘Koskorengangers’ of ‘zakjesmenschen’ waren volgens de Zuid-Bevelandse dichter P. Boudens Az. uitsluitend degenen die werkelijk armoede leden. In de krant ''De Zeeuw'' van 23 januari 1918 liet hij een gedicht over koskoren afdrukken, waaruit hieronder enkele fragmenten volgen. Boudens meende dat koskorengangers ‘een goeie veertig jaar’ voordien nog een normaal verschijnsel waren.		‘Koskorengangers’ of ‘zakjesmenschen’ waren volgens de Zuid-Bevelandse dichter P. Boudens Az. uitsluitend degenen die werkelijk armoede leden. In de krant ''De Zeeuw'' van 23 januari 1918 liet hij een gedicht over koskoren afdrukken, waaruit hieronder enkele fragmenten volgen. Boudens meende dat koskorengangers ‘een goeie veertig jaar’ voordien nog een normaal verschijnsel waren.

	== Bedelaarswet maakte einde aan koskoren ==		== Bedelaarswet maakte einde aan koskoren ==

Johan Francke: /* Bedelaarswet maakte einde aan koskoren */

2014-10-09T09:54:04Z

Bedelaarswet maakte einde aan koskoren

← Oudere versie		Versie van 9 okt 2014 09:54
Regel 12:		Regel 12:
	Het gebruik werd door de Bedelaarswet in 1917 definitief verboden, maar al aan het eind van de negentiende eeuw verboden gemeentebesturen het soms ook (samen met Nieuwjaar wensen) onder verwijzing naar de plaatselijke commissie voor Nieuwjaarsbedeling, die ervoor in de plaats kwam. Werd het in 1889 nog maar door een enkele gemeente verboden, het verbod werd langzaam algemener. In 1905 werd het bijvoorbeeld door negen gemeenten in Zuid-Beveland tegelijk verboden. Deze gemeenten lagen, op Kattendijke na, alle in de Zak van Zuid-Beveland, waar het gebruik het langst in stand bleef. Het verbod werd in de regionale krant afgedrukt en de plaatselijke agenten van politie zagen toe op de handhaving ervan. Rond 1900 waren het nog ‘enkelen’ die een ‘bedelreisje’ om koskoren maakten. Dat kwam ook door de vermindering van de armoede na het overgaan van de grote landbouwcrisis vanaf circa 1895. Het vragen om Koskoren was zo’n oude traditie, aldus Boudens in 1918, ‘dat zelfs de gevers de afschaffing ervan betreurden.’		Het gebruik werd door de Bedelaarswet in 1917 definitief verboden, maar al aan het eind van de negentiende eeuw verboden gemeentebesturen het soms ook (samen met Nieuwjaar wensen) onder verwijzing naar de plaatselijke commissie voor Nieuwjaarsbedeling, die ervoor in de plaats kwam. Werd het in 1889 nog maar door een enkele gemeente verboden, het verbod werd langzaam algemener. In 1905 werd het bijvoorbeeld door negen gemeenten in Zuid-Beveland tegelijk verboden. Deze gemeenten lagen, op Kattendijke na, alle in de Zak van Zuid-Beveland, waar het gebruik het langst in stand bleef. Het verbod werd in de regionale krant afgedrukt en de plaatselijke agenten van politie zagen toe op de handhaving ervan. Rond 1900 waren het nog ‘enkelen’ die een ‘bedelreisje’ om koskoren maakten. Dat kwam ook door de vermindering van de armoede na het overgaan van de grote landbouwcrisis vanaf circa 1895. Het vragen om Koskoren was zo’n oude traditie, aldus Boudens in 1918, ‘dat zelfs de gevers de afschaffing ervan betreurden.’

	''Was Kossemisse weer in ’t land		''Was Kossemisse weer in ’t land''

	Dan zag de boer wee menige klant		''Dan zag de boer wee menige klant''

	Mie een terlink zakje op z’n rik		''Mie een terlink zakje op z’n rik''

	Z’n ’of opkomme zonder schrik		''Z’n ’of opkomme zonder schrik''

	(...)		(...)

	Was die káerel vroom en goed		''Was die káerel vroom en goed''

	Dan gaf ’n van z’n overvloed		''Dan gaf ’n van z’n overvloed''

	’n Schoppe terve twee of drie		''’n Schoppe terve twee of drie''

	Want ’t stak er op een bitje nie		''Want ’t stak er op een bitje nie''

	Dat wier ‘koskoren’ dan genoemd		''Dat wier ‘koskoren’ dan genoemd''

	Deur d’ erme mensen ’ooge ’eroemd''		''Deur d’ erme mensen ’ooge ’eroemd''

	<sup>Uit: ''Koskoren'' van P.Boudens Azn.</sup>		<sup>Uit: ''Koskoren'' van P.Boudens Azn.</sup>

Johan Francke: /* Bedelaarswet maakte einde aan koskoren */

2014-10-09T09:51:32Z

Bedelaarswet maakte einde aan koskoren

← Oudere versie		Versie van 9 okt 2014 09:51
Regel 12:		Regel 12:
	Het gebruik werd door de Bedelaarswet in 1917 definitief verboden, maar al aan het eind van de negentiende eeuw verboden gemeentebesturen het soms ook (samen met Nieuwjaar wensen) onder verwijzing naar de plaatselijke commissie voor Nieuwjaarsbedeling, die ervoor in de plaats kwam. Werd het in 1889 nog maar door een enkele gemeente verboden, het verbod werd langzaam algemener. In 1905 werd het bijvoorbeeld door negen gemeenten in Zuid-Beveland tegelijk verboden. Deze gemeenten lagen, op Kattendijke na, alle in de Zak van Zuid-Beveland, waar het gebruik het langst in stand bleef. Het verbod werd in de regionale krant afgedrukt en de plaatselijke agenten van politie zagen toe op de handhaving ervan. Rond 1900 waren het nog ‘enkelen’ die een ‘bedelreisje’ om koskoren maakten. Dat kwam ook door de vermindering van de armoede na het overgaan van de grote landbouwcrisis vanaf circa 1895. Het vragen om Koskoren was zo’n oude traditie, aldus Boudens in 1918, ‘dat zelfs de gevers de afschaffing ervan betreurden.’		Het gebruik werd door de Bedelaarswet in 1917 definitief verboden, maar al aan het eind van de negentiende eeuw verboden gemeentebesturen het soms ook (samen met Nieuwjaar wensen) onder verwijzing naar de plaatselijke commissie voor Nieuwjaarsbedeling, die ervoor in de plaats kwam. Werd het in 1889 nog maar door een enkele gemeente verboden, het verbod werd langzaam algemener. In 1905 werd het bijvoorbeeld door negen gemeenten in Zuid-Beveland tegelijk verboden. Deze gemeenten lagen, op Kattendijke na, alle in de Zak van Zuid-Beveland, waar het gebruik het langst in stand bleef. Het verbod werd in de regionale krant afgedrukt en de plaatselijke agenten van politie zagen toe op de handhaving ervan. Rond 1900 waren het nog ‘enkelen’ die een ‘bedelreisje’ om koskoren maakten. Dat kwam ook door de vermindering van de armoede na het overgaan van de grote landbouwcrisis vanaf circa 1895. Het vragen om Koskoren was zo’n oude traditie, aldus Boudens in 1918, ‘dat zelfs de gevers de afschaffing ervan betreurden.’

			''Was Kossemisse weer in ’t land

	~~''Was Kossemisse weer in ’t land~~
	Dan zag de boer wee menige klant		Dan zag de boer wee menige klant

	Mie een terlink zakje op z’n rik		Mie een terlink zakje op z’n rik

	Z’n ’of opkomme zonder schrik		Z’n ’of opkomme zonder schrik

	(...)		(...)

	Was die káerel vroom en goed		Was die káerel vroom en goed

	Dan gaf ’n van z’n overvloed		Dan gaf ’n van z’n overvloed

	’n Schoppe terve twee of drie		’n Schoppe terve twee of drie

	Want ’t stak er op een bitje nie		Want ’t stak er op een bitje nie

	Dat wier ‘koskoren’ dan genoemd		Dat wier ‘koskoren’ dan genoemd

	Deur d’ erme mensen ’ooge ’eroemd''		Deur d’ erme mensen ’ooge ’eroemd''

Johan Francke op 9 okt 2014 om 09:50

2014-10-09T09:50:39Z

← Oudere versie		Versie van 9 okt 2014 09:50
Regel 1:		Regel 1:
	{{Infobox		{{Infobox
	\| above = Koskoren		\| above = Koskoren (kerstkoren)
	}}		}}

	Een oud gebruik, dat in elk geval in Zuid-Beveland ‘wijd en zijd’ verspreid was gedurende de negentiende eeuw, was het geven van ‘koskoren’ (kerstkoren) aan mensen die daar om kwamen vragen. Zij gingen één of twee dagen voor Kerstmis bij de boeren langs en kregen dan ‘eene grootere of kleinere hoeveelheid tarwe, waardoor men met Kerstdag een extra-brood op tafel had.’ Dit volgens een Zuid-Bevelandse correspondent in de ''Zierikzeesche Nieuwsbode ''van 25 december 1894, die erbij aantekende dat aan het gebruik, net als aan het Nieuwjaar wensen met als doel het ophalen van een fooi, een eind was gekomen doordat alom commissies in het leven waren geroepen om, in ~~winterijd~~, in de behoeften van de armere bevolking te voorzien. ‘Het was voor velen anders wel de moeite waard,’ aldus vermoedelijk dezelfde correspondent in de ''Nieuwsbode ''van 1 januari 1900, omdat ‘de aldus bijeengegaarde tarwe en erwten voedsel verschaften voor een groot deel van den winter.’		== Gift van koren aan arme mensen ==
			[[Bestand:koskorenzeeuw23jan1918pag3.jpg\|right\|thumb\|400px\|bron: de Zeeuw 23 januari 1918, pag. 3 (Krantenbank Zeeland)]]
			Een oud gebruik, dat in elk geval in Zuid-Beveland ‘wijd en zijd’ verspreid was gedurende de negentiende eeuw, was het geven van ‘koskoren’ (kerstkoren) aan mensen die daar om kwamen vragen. Zij gingen één of twee dagen voor Kerstmis bij de boeren langs en kregen dan ‘eene grootere of kleinere hoeveelheid tarwe, waardoor men met Kerstdag een extra-brood op tafel had.’ Dit volgens een Zuid-Bevelandse correspondent in de ''Zierikzeesche Nieuwsbode'' van 25 december 1894, die erbij aantekende dat aan het gebruik, net als aan het Nieuwjaar wensen met als doel het ophalen van een fooi, een eind was gekomen doordat alom commissies in het leven waren geroepen om, in wintertijd, in de behoeften van de armere bevolking te voorzien. ‘Het was voor velen anders wel de moeite waard,’ aldus vermoedelijk dezelfde correspondent in de ''Nieuwsbode '' van 1 januari 1900, omdat ‘de aldus bijeengegaarde tarwe en erwten voedsel verschaften voor een groot deel van den winter.’

	‘Koskorengangers’ of ‘zakjesmenschen’ waren volgens de Zuid-Bevelandse dichter P. Boudens Az. uitsluitend degenen die werkelijk armoede leden. In de krant ''De Zeeuw'' van 23 januari 1918 liet hij een gedicht over koskoren afdrukken, waaruit hieronder enkele fragmenten volgen. Boudens meende dat koskorengangers ‘een goeie veertig jaar’ voordien nog een normaal verschijnsel waren.		‘Koskorengangers’ of ‘zakjesmenschen’ waren volgens de Zuid-Bevelandse dichter P. Boudens Az. uitsluitend degenen die werkelijk armoede leden. In de krant ''De Zeeuw'' van 23 januari 1918 liet hij een gedicht over koskoren afdrukken, waaruit hieronder enkele fragmenten volgen. Boudens meende dat koskorengangers ‘een goeie veertig jaar’ voordien nog een normaal verschijnsel waren.

			== Bedelaarswet maakte einde aan koskoren ==
	Het gebruik werd door de Bedelaarswet in 1917 definitief verboden, maar al aan het eind van de negentiende eeuw verboden gemeentebesturen het soms ook (samen met Nieuwjaar wensen) onder verwijzing naar de plaatselijke commissie voor Nieuwjaarsbedeling, die ervoor in de plaats kwam. Werd het in 1889 nog maar door een enkele gemeente verboden, het verbod werd langzaam algemener. In 1905 werd het bijvoorbeeld door negen gemeenten in Zuid-Beveland tegelijk verboden. Deze gemeenten lagen, op Kattendijke na, alle in de Zak van Zuid-Beveland, waar het gebruik het langst in stand bleef. Het verbod werd in de regionale krant afgedrukt en de plaatselijke agenten van politie zagen toe op de handhaving ervan. Rond 1900 waren het nog ‘enkelen’ die een ‘bedelreisje’ om koskoren maakten. Dat kwam ook door de vermindering van de armoede na het overgaan van de grote landbouwcrisis vanaf circa 1895. Het vragen om Koskoren was zo’n oude traditie, aldus Boudens in 1918, ‘dat zelfs de gevers de afschaffing ervan betreurden.’		Het gebruik werd door de Bedelaarswet in 1917 definitief verboden, maar al aan het eind van de negentiende eeuw verboden gemeentebesturen het soms ook (samen met Nieuwjaar wensen) onder verwijzing naar de plaatselijke commissie voor Nieuwjaarsbedeling, die ervoor in de plaats kwam. Werd het in 1889 nog maar door een enkele gemeente verboden, het verbod werd langzaam algemener. In 1905 werd het bijvoorbeeld door negen gemeenten in Zuid-Beveland tegelijk verboden. Deze gemeenten lagen, op Kattendijke na, alle in de Zak van Zuid-Beveland, waar het gebruik het langst in stand bleef. Het verbod werd in de regionale krant afgedrukt en de plaatselijke agenten van politie zagen toe op de handhaving ervan. Rond 1900 waren het nog ‘enkelen’ die een ‘bedelreisje’ om koskoren maakten. Dat kwam ook door de vermindering van de armoede na het overgaan van de grote landbouwcrisis vanaf circa 1895. Het vragen om Koskoren was zo’n oude traditie, aldus Boudens in 1918, ‘dat zelfs de gevers de afschaffing ervan betreurden.’


	Was Kossemisse weer in ’t land		''Was Kossemisse weer in ’t land

	Dan zag de boer wee menige klant		Dan zag de boer wee menige klant

	Mie een terlink zakje op z’n rik		Mie een terlink zakje op z’n rik

	Z’n ’of opkomme zonder schrik		Z’n ’of opkomme zonder schrik

	(...)		(...)

	Was die káerel vroom en goed		Was die káerel vroom en goed

	Dan gaf ’n van z’n overvloed		Dan gaf ’n van z’n overvloed

	’n Schoppe terve twee of drie		’n Schoppe terve twee of drie

	Want ’t stak er op een bitje nie		Want ’t stak er op een bitje nie

	Dat wier ‘koskoren’ dan genoemd		Dat wier ‘koskoren’ dan genoemd
			Deur d’ erme mensen ’ooge ’eroemd''

	~~Deur d’ erme mensen ’ooge ’eroemd~~		<sup>Uit: ''Koskoren'' van P.Boudens Azn.</sup>


	Uit: ''Koskoren'' van P.Boudens Azn


	~~AUTEUR:~~

	~~Jan Zwemer, 2012~~


	~~BRONNEN:~~

	~~''Zierikzeesche Nieuwsbode'', 25 december 1894 en 1 januari 1900~~.

	~~''De Zeeuw'', 23 januari 1918.~~

	~~[http:/~~/~~www.krantenbankzeeland.nl www.krantenbankzeeland.nl]~~



			== AUTEUR ==
			-Jan Zwemer, 2012

			== BRONNEN ==
			[http://www.krantenbankzeeland.nl ''Zierikzeesche Nieuwsbode'', 25 december 1894 en 1 januari 1900.]
			[http://www.krantenbankzeeland.nl ''De Zeeuw'', 23 januari 1918.]
			[http://www.krantenbankzeeland.nl krantenbankzeeland.nl]

	[[category:volkskunde]]		[[category:volkskunde]]

	[[category:sociale geschiedenis]]		[[category:sociale geschiedenis]]

Maintenance script: Importing text file

2014-03-20T13:53:43Z

Importing text file

Nieuwe pagina

{{Infobox
| above = Koskoren
}}

Een oud gebruik, dat in elk geval in Zuid-Beveland ‘wijd en zijd’ verspreid was gedurende de negentiende eeuw, was het geven van ‘koskoren’ (kerstkoren) aan mensen die daar om kwamen vragen. Zij gingen één of twee dagen voor Kerstmis bij de boeren langs en kregen dan ‘eene grootere of kleinere hoeveelheid tarwe, waardoor men met Kerstdag een extra-brood op tafel had.’ Dit volgens een Zuid-Bevelandse correspondent in de ''Zierikzeesche Nieuwsbode ''van 25 december 1894, die erbij aantekende dat aan het gebruik, net als aan het Nieuwjaar wensen met als doel het ophalen van een fooi, een eind was gekomen doordat alom commissies in het leven waren geroepen om, in winterijd, in de behoeften van de armere bevolking te voorzien. ‘Het was voor velen anders wel de moeite waard,’ aldus vermoedelijk dezelfde correspondent in de ''Nieuwsbode ''van 1 januari 1900, omdat ‘de aldus bijeengegaarde tarwe en erwten voedsel verschaften voor een groot deel van den winter.’

‘Koskorengangers’ of ‘zakjesmenschen’ waren volgens de Zuid-Bevelandse dichter P. Boudens Az. uitsluitend degenen die werkelijk armoede leden. In de krant ''De Zeeuw'' van 23 januari 1918 liet hij een gedicht over koskoren afdrukken, waaruit hieronder enkele fragmenten volgen. Boudens meende dat koskorengangers ‘een goeie veertig jaar’ voordien nog een normaal verschijnsel waren.

Het gebruik werd door de Bedelaarswet in 1917 definitief verboden, maar al aan het eind van de negentiende eeuw verboden gemeentebesturen het soms ook (samen met Nieuwjaar wensen) onder verwijzing naar de plaatselijke commissie voor Nieuwjaarsbedeling, die ervoor in de plaats kwam. Werd het in 1889 nog maar door een enkele gemeente verboden, het verbod werd langzaam algemener. In 1905 werd het bijvoorbeeld door negen gemeenten in Zuid-Beveland tegelijk verboden. Deze gemeenten lagen, op Kattendijke na, alle in de Zak van Zuid-Beveland, waar het gebruik het langst in stand bleef. Het verbod werd in de regionale krant afgedrukt en de plaatselijke agenten van politie zagen toe op de handhaving ervan. Rond 1900 waren het nog ‘enkelen’ die een ‘bedelreisje’ om koskoren maakten. Dat kwam ook door de vermindering van de armoede na het overgaan van de grote landbouwcrisis vanaf circa 1895. Het vragen om Koskoren was zo’n oude traditie, aldus Boudens in 1918, ‘dat zelfs de gevers de afschaffing ervan betreurden.’

Was Kossemisse weer in ’t land

Dan zag de boer wee menige klant

Mie een terlink zakje op z’n rik

Z’n ’of opkomme zonder schrik

(...)

Was die káerel vroom en goed

Dan gaf ’n van z’n overvloed

’n Schoppe terve twee of drie

Want ’t stak er op een bitje nie

Dat wier ‘koskoren’ dan genoemd

Deur d’ erme mensen ’ooge ’eroemd

Uit: ''Koskoren'' van P.Boudens Azn

AUTEUR:

Jan Zwemer, 2012

BRONNEN:

''Zierikzeesche Nieuwsbode'', 25 december 1894 en 1 januari 1900.

''De Zeeuw'', 23 januari 1918.

[http://www.krantenbankzeeland.nl www.krantenbankzeeland.nl]

[[category:volkskunde]]

[[category:sociale geschiedenis]]