Militaire geschiedenis te land - Bewerkingsoverzicht

Johan Francke: Johan Francke heeft pagina Militaire geschiedenis, te land hernoemd naar Militaire geschiedenis te land: Onjuist gespelde titel

2025-01-21T06:47:32Z

Johan Francke heeft pagina Militaire geschiedenis, te land hernoemd naar Militaire geschiedenis te land: Onjuist gespelde titel

← Oudere versie	Versie van 21 jan 2025 06:47
(geen verschil)

Johan Francke: Johan Francke heeft pagina Geschiedenis, Militaire Te Land hernoemd naar Militaire geschiedenis, te land: Onjuist gespelde titel

2025-01-21T06:47:02Z

Johan Francke heeft pagina Geschiedenis, Militaire Te Land hernoemd naar Militaire geschiedenis, te land: Onjuist gespelde titel

← Oudere versie	Versie van 21 jan 2025 06:47
(geen verschil)

Wim van Gorsel op 18 jan 2025 om 15:15

2025-01-18T15:15:23Z

← Oudere versie		Versie van 18 jan 2025 15:15
Regel 1:		Regel 1:
	[[Bestand:Mil. ~~Geschiedenis1~~.jpg\|thumb\|right\|300px\|~~Het Staatse leger bij Nieuwpoort in gevecht met het leger van Vlaanderen~~. ~~Schilderij Pauwels van Hillegaert (1596–1640)~~. ~~Rijksmuseum~~. Bron: ~~Wikimedia Commons~~]]		[[Bestand:Mil. Geschiedenis0.jpg\|thumb\|right\|300px\|Oefenende militairen. Foto: ca. 1910. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 44540]]

	==Militaire geschiedenis: algemeen==		==Militaire geschiedenis: algemeen==

Wim van Gorsel op 18 jan 2025 om 15:13

2025-01-18T15:13:18Z

← Oudere versie		Versie van 18 jan 2025 15:13
Regel 1:		Regel 1:
			[[Bestand:Mil. Geschiedenis1.jpg\|thumb\|right\|300px\|Het Staatse leger bij Nieuwpoort in gevecht met het leger van Vlaanderen. Schilderij Pauwels van Hillegaert (1596–1640). Rijksmuseum. Bron: Wikimedia Commons]]

	==Militaire geschiedenis: algemeen==		==Militaire geschiedenis: algemeen==
	Voor een goed begrip van de militaire geschiedenis van Zeeland en Staats-Vlaanderen tijdens de Republiek zijn de volgende drie punten van belang. Aspecten ervan doen zich tot op de huidige dag gelden.		Voor een goed begrip van de militaire geschiedenis van Zeeland en Staats-Vlaanderen tijdens de Republiek zijn de volgende drie punten van belang. Aspecten ervan doen zich tot op de huidige dag gelden.

Wim van Gorsel: /* Mei 1940 */

2025-01-18T15:09:09Z

Mei 1940

← Oudere versie		Versie van 18 jan 2025 15:09
Regel 40:		Regel 40:

	==Mei 1940==		==Mei 1940==
	[[Bestand:Mil. Geschiedenis6.jpg\|thumb\|~~right~~\|300px\|De verwoestingen rond de Middelburgse Markt als gevolg van bomardementen en beschietingen door Duitse en Franse troepen. Foto: mei 1940. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 11515]]		[[Bestand:Mil. Geschiedenis6.jpg\|thumb\|left\|300px\|De verwoestingen rond de Middelburgse Markt als gevolg van bomardementen en beschietingen door Duitse en Franse troepen. Foto: mei 1940. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 11515]]

	De Tweede Wereldoorlog heeft Zeeland en in het bijzonder de oevers van de Westerschelde, zwaar geteisterd: eerst de meidagen, vervolgens gedurende de oorlog veelvuldige bombardementen op Duitse stellingen en tot slot de verbeten gevechten van 1944. Zeeland was in 1940 een afzonderlijk verdedigd gebied. De Commandant Zeeland, schout bij nacht H.J. van der Stad, die zijn hoofdkwartier in Middelburg had, stond onder rechtstreeks bevel van generaal H.G. Winkelman, de Opperbevelhebber van Land- en Zeemacht. De troepen waren geconcentreerd op Walcheren dat met zijn havenfaciliteiten te Vlissingen en het vliegkamp Souburg de grootste strategische waarde had. Het schiereiland werd gedekt door twee stellingen op Zuid-Beveland. Daarvan werd de Bathstelling, een voorpostenlinie, bedoeld om de opmars van de vijand te vertragen, bezet door het 14e Grensbataljon. De Zanddijkstelling vóór het Kanaal door Zuid-Beveland, bemand door het derde bataljon van het 38e Regiment Infanterie en twee bataljons van het 40e Regiment Infanterie, was door zijn inundaties wel wat sterker, maar evenmin als de Bathstelling, bestand tegen artillerie- of vliegtuigbombardementen. Ter ondersteuning van de twee linies was op hun flank de Eendrachtstelling (Tholen) ingericht door het eerste bataljon van het 38<sup>e</sup> Regiment Infanterie. Een detachement van hetzelfde regiment bevond zich bij het vliegkamp Haamstede op Schouwen. De verdediging van Walcheren zelf, over land slechts via de Sloedam toegankelijk, was opgedragen aan onderdelen van het 38e en 40e Regiment Infanterie, het I7e Regiment Artillerie, enige batterijen luchtdoelen kustartillerie, enige pelotons luchtdoelmitrailleurs en een zoeklichtafdeling. Zeeuws-Vlaanderen tot slot was toevertrouwd aan de 14e en 38<sup>e</sup> Reserve Grenscompagnieën, het tweede bataljon van één der op Walcheren gelegerde regimenten, enkele mitrailleurcompagnieën en wat artillerie. Uit neutraliteitsoverwegingen was tijdens de mobilisatie rekening gehouden met aanvallen uit zee, van bijv. Engeland en aanvallen van de landzijde, bijv. Duitsland. De troepen ontbraken echter om beide fronten tegelijk te bezetten. Derhalve waren er plannen gemaakt om in geval van nood de werkelijk bedreigde zijde op oorlogssterkte te brengen met aanvullingen van de andere zijde. Toen vlak voor het uitbreken van de vijandelijkheden de idee van de neutraliteit zijn militaire waarde had verloren werden die plannen uitgevoerd. In de nacht van 10 mei 1940 waren alle troepen op de locaties zoals hierboven geschetst en paraat om een aanval van Duitse zijde te weerstaan. Tot gevechten kwam het vooralsnog niet. De Duitse veldtocht van mei en juni 1940 was primair tegen Frankrijk gericht. In de uiteindelijke plannen was ook de verovering van België en Nederland begrepen. Om de hoofdaanval, die wat Nederland betrof door Noord-Brabant liep, niet in gevaar te brengen mochten op de flanken geen harde weerstandskernen blijven bestaan. Daarom moesten ook Vesting Holland en Antwerpen worden aangevallen. Zeeland was temidden van al deze operaties van minder belang, althans zolang het zich niet zou ontwikkelen tot een bruggehoofd voor mogelijke tegenaanvallen. De eilanden zouden daarom niet met voorrang worden veroverd. Op de langere termijn was de Scheldemond vanwege de havens van Antwerpen en Vlissingen nodig voor de Duitse aanval op Engeland. Tijdens het respijt werd de verdediging van Zeeland versterkt. Op 10 mei arriveerde een Engelse vernielingsploeg in Vlissingen met de opdracht het onklaar maken van de haveninstallaties voor te bereiden. Dezelfde dag trok een Franse gemotoriseerde verkenningsgroep o.l.v. kolonel De Beauchesne door Zeeuws-Vlaanderen en Walcheren, op weg naar Noord-Brabant. Het was de voorhoede van twee divisies van het Franse Zevende Leger, de 60e Divisie onder generaal-majoor Deslaurens en de 68e Divisie onder generaal Beaufrère, die over zee en door België volgden. Deslaurens en zijn commandant van de infanterie kolonel Guihard bezetten stellingen in Zeeuws-Vlaanderen. Beaufrère stak over naar Walcheren en gaf generaal-majoor Durand die de infanterie van de Franse 68e Divisie commandeerde en kolonel Beauchesne bevel de verdediging van Zuid-Beveland te organiseren. Op 14 mei kreeg Durand nog een detachement van de Franse 60e Divisie tot zijn beschik king. De Nederlandse troepen in Zuid-Beveland stonden onder Frans bevel. Tot slot stroomde vanaf 12 mei de Peeldivisie Zeeland binnen. De militaire waarde ervan was echter niet groot meer daar de bewapening goeddeels was achtergelaten op de terugtocht en het verband tussen de eenheden verloren was gegaan. Mogelijk verzwakte ze door aanblik en verhalen het moreel. Bij de capitulatie van 15 mei was van Nederlandse zijde uitdrukkelijk gesteld dat de strijd in Zeeland werd voortgezet. Dezelfde middag stuitte de spits van de SS-divisie Standarte Gross Deutschland op de Bathstelling. Na een korte artilleriebeschieting te hebben ondergaan gaf de commandant de stelling op en liet terugtrekken naar Zanddijk. Eén van zijn officieren had opdracht de geheime documenten te vernietigen. In de haast brandde echter het hele oude raadhuis van Rilland, waar de commandopost was gevestigd, af. Gesteund door artillerie en de Luftwaffe, die het luchtruim volkomen beheerste, verschenen de Duitsers de volgende dag voor de Zanddijkstelling. Deze werd na de eerste beschieting ontruimd en op 16 mei trokken ook de Fransen zich uit hun stellingen terug. Het zware materieel en zelfs veel lichte wapens werden achtergelaten. Van een gezamenlijke Frans-Nederlandse verdediging was niets terechtgekomen. Een deel van de vluchtenden bereikte via Goes en de Sloedam Walcheren, een ander deel stak over naar Noord-Beveland. Uit ontevredenheid over de bevelvoering van Durand plaatste het Franse Opperbevel al op 16 mei alle troepen van Durand en Guihard onder commando van generaal Deslaurens. Generaal Beaufrère werd belast met de leiding over de troepen in Zeeuws-Vlaanderen. De Sloedam werd korte tijd succesvol verdedigd, ondanks luchten artilleriebombardementen. In de middag van 17 mei viel de Luftwaffe ook Middelburg aan. De gevolgen konden worden vergeleken met die van het bombardement op Rotterdam. Het hele centrum werd door brand verwoest en 800 gezinnen raakten dakloos. Later op de dag braken de Duitsers door bij de Sloedam en lag Walcheren open. De Nederlandse troepen op de overige eilanden gaven zich in de loop van de dag over. Achter de Sloedam trokken de Frans-Nederlandse eenheden zich in paniek naar Vlissingen terug. Het merendeel wist Breskens te bereiken dankzij hardnekkige achterhoedegevechten in de stad waarbij o.a. generaal Deslaurens, die de actie leidde, sneuvelde. Op 16 en 17 mei bracht prins Bernhard, uit Londen teruggekeerd, nog een bezoek aan Sluis. Intussen had de Franse 68e Divisie zich gelegerd ten westen van de Braakman en de 60e Divisie ten oosten daarvan. De laatste droeg in de loop van 18 en 19 mei de verantwoordelijkhed voor de verdediging over aan de Belgische Eerste Cavalerie Divisie en verplaatste zich naar West Zeeuws-Vlaanderen. In de daarop volgende dagen rolde de Duitse 225e Infanterie Divisie, van het oosten uit de weerstand langzaam op. De 24e mei was heel Zeeuws-Vlaanderen bezet. De terugtocht in België leidde tot chaotische taferelen. De Nederlandse, Franse en Belgische troepen die er niet in geslaagd waren voor 20 mei de Somme te overschrijden werden in Vlaanderen omvat door de Duitse 18<sup>e</sup> Legergroep in het noorden en de 4e en 12e in het zuiden en gingen in krijgsgevangenschap. De overigen vielen op diverse plaatsen in Frankrijk in Duitse handen of wisten naar Engeland te ontkomen. Tot de eerste dachte communisten en N.S. B.leiders die op Ooltgensplaat geïnterneerd waren geweest en via Zuid-Beveland en Sluis waren afgevoerd. Van 14 tot 17 mei hadden drie Duitse bataljons kans gezien 10 Franse en Nederlandse bataljons uit Zuid-Beveland en Walcheren, waar de hoofdweerstand geleverd werd, te verdrijven. Een samenspel van factoren was hiervoor verantwoordelijk. De bereidheid tot verzet werd spoedig gebroken door vliegtuigen artilleriebeschietingen op stellingen waarvan de schuilplaatsen niet op zulke aanvallen waren berekend. Daaraan voorafgaand was het moreel al aangetast door de indruk die achtergelaten was door de Peeltroepen, het nieuws van het vertrek van de koninklijke familie en de regering en van de capitulatie van de Vesting Holland. Verder trad in de bevelsverhoudingen, geimproviseerd als ze waren, tussen de diverse Nederlandse, Franse en later ook Belgische eenheden verwarring op tijdens de terugtocht. Hieraan droegen de tussen eilanden toch al lastige verbindingen nog bij. Dit alles was des te erger omdat van meet af aan tussen de Nederlandse en Franse bevelhebbers verschil van inzicht bestond over de wijze waarop de verdediging van Zeeland moest worden georganiseerd.		De Tweede Wereldoorlog heeft Zeeland en in het bijzonder de oevers van de Westerschelde, zwaar geteisterd: eerst de meidagen, vervolgens gedurende de oorlog veelvuldige bombardementen op Duitse stellingen en tot slot de verbeten gevechten van 1944. Zeeland was in 1940 een afzonderlijk verdedigd gebied. De Commandant Zeeland, schout bij nacht H.J. van der Stad, die zijn hoofdkwartier in Middelburg had, stond onder rechtstreeks bevel van generaal H.G. Winkelman, de Opperbevelhebber van Land- en Zeemacht. De troepen waren geconcentreerd op Walcheren dat met zijn havenfaciliteiten te Vlissingen en het vliegkamp Souburg de grootste strategische waarde had. Het schiereiland werd gedekt door twee stellingen op Zuid-Beveland. Daarvan werd de Bathstelling, een voorpostenlinie, bedoeld om de opmars van de vijand te vertragen, bezet door het 14e Grensbataljon. De Zanddijkstelling vóór het Kanaal door Zuid-Beveland, bemand door het derde bataljon van het 38e Regiment Infanterie en twee bataljons van het 40e Regiment Infanterie, was door zijn inundaties wel wat sterker, maar evenmin als de Bathstelling, bestand tegen artillerie- of vliegtuigbombardementen. Ter ondersteuning van de twee linies was op hun flank de Eendrachtstelling (Tholen) ingericht door het eerste bataljon van het 38<sup>e</sup> Regiment Infanterie. Een detachement van hetzelfde regiment bevond zich bij het vliegkamp Haamstede op Schouwen. De verdediging van Walcheren zelf, over land slechts via de Sloedam toegankelijk, was opgedragen aan onderdelen van het 38e en 40e Regiment Infanterie, het I7e Regiment Artillerie, enige batterijen luchtdoelen kustartillerie, enige pelotons luchtdoelmitrailleurs en een zoeklichtafdeling. Zeeuws-Vlaanderen tot slot was toevertrouwd aan de 14e en 38<sup>e</sup> Reserve Grenscompagnieën, het tweede bataljon van één der op Walcheren gelegerde regimenten, enkele mitrailleurcompagnieën en wat artillerie. Uit neutraliteitsoverwegingen was tijdens de mobilisatie rekening gehouden met aanvallen uit zee, van bijv. Engeland en aanvallen van de landzijde, bijv. Duitsland. De troepen ontbraken echter om beide fronten tegelijk te bezetten. Derhalve waren er plannen gemaakt om in geval van nood de werkelijk bedreigde zijde op oorlogssterkte te brengen met aanvullingen van de andere zijde. Toen vlak voor het uitbreken van de vijandelijkheden de idee van de neutraliteit zijn militaire waarde had verloren werden die plannen uitgevoerd. In de nacht van 10 mei 1940 waren alle troepen op de locaties zoals hierboven geschetst en paraat om een aanval van Duitse zijde te weerstaan. Tot gevechten kwam het vooralsnog niet. De Duitse veldtocht van mei en juni 1940 was primair tegen Frankrijk gericht. In de uiteindelijke plannen was ook de verovering van België en Nederland begrepen. Om de hoofdaanval, die wat Nederland betrof door Noord-Brabant liep, niet in gevaar te brengen mochten op de flanken geen harde weerstandskernen blijven bestaan. Daarom moesten ook Vesting Holland en Antwerpen worden aangevallen. Zeeland was temidden van al deze operaties van minder belang, althans zolang het zich niet zou ontwikkelen tot een bruggehoofd voor mogelijke tegenaanvallen. De eilanden zouden daarom niet met voorrang worden veroverd. Op de langere termijn was de Scheldemond vanwege de havens van Antwerpen en Vlissingen nodig voor de Duitse aanval op Engeland. Tijdens het respijt werd de verdediging van Zeeland versterkt. Op 10 mei arriveerde een Engelse vernielingsploeg in Vlissingen met de opdracht het onklaar maken van de haveninstallaties voor te bereiden. Dezelfde dag trok een Franse gemotoriseerde verkenningsgroep o.l.v. kolonel De Beauchesne door Zeeuws-Vlaanderen en Walcheren, op weg naar Noord-Brabant. Het was de voorhoede van twee divisies van het Franse Zevende Leger, de 60e Divisie onder generaal-majoor Deslaurens en de 68e Divisie onder generaal Beaufrère, die over zee en door België volgden. Deslaurens en zijn commandant van de infanterie kolonel Guihard bezetten stellingen in Zeeuws-Vlaanderen. Beaufrère stak over naar Walcheren en gaf generaal-majoor Durand die de infanterie van de Franse 68e Divisie commandeerde en kolonel Beauchesne bevel de verdediging van Zuid-Beveland te organiseren. Op 14 mei kreeg Durand nog een detachement van de Franse 60e Divisie tot zijn beschik king. De Nederlandse troepen in Zuid-Beveland stonden onder Frans bevel. Tot slot stroomde vanaf 12 mei de Peeldivisie Zeeland binnen. De militaire waarde ervan was echter niet groot meer daar de bewapening goeddeels was achtergelaten op de terugtocht en het verband tussen de eenheden verloren was gegaan. Mogelijk verzwakte ze door aanblik en verhalen het moreel. Bij de capitulatie van 15 mei was van Nederlandse zijde uitdrukkelijk gesteld dat de strijd in Zeeland werd voortgezet. Dezelfde middag stuitte de spits van de SS-divisie Standarte Gross Deutschland op de Bathstelling. Na een korte artilleriebeschieting te hebben ondergaan gaf de commandant de stelling op en liet terugtrekken naar Zanddijk. Eén van zijn officieren had opdracht de geheime documenten te vernietigen. In de haast brandde echter het hele oude raadhuis van Rilland, waar de commandopost was gevestigd, af. Gesteund door artillerie en de Luftwaffe, die het luchtruim volkomen beheerste, verschenen de Duitsers de volgende dag voor de Zanddijkstelling. Deze werd na de eerste beschieting ontruimd en op 16 mei trokken ook de Fransen zich uit hun stellingen terug. Het zware materieel en zelfs veel lichte wapens werden achtergelaten. Van een gezamenlijke Frans-Nederlandse verdediging was niets terechtgekomen. Een deel van de vluchtenden bereikte via Goes en de Sloedam Walcheren, een ander deel stak over naar Noord-Beveland. Uit ontevredenheid over de bevelvoering van Durand plaatste het Franse Opperbevel al op 16 mei alle troepen van Durand en Guihard onder commando van generaal Deslaurens. Generaal Beaufrère werd belast met de leiding over de troepen in Zeeuws-Vlaanderen. De Sloedam werd korte tijd succesvol verdedigd, ondanks luchten artilleriebombardementen. In de middag van 17 mei viel de Luftwaffe ook Middelburg aan. De gevolgen konden worden vergeleken met die van het bombardement op Rotterdam. Het hele centrum werd door brand verwoest en 800 gezinnen raakten dakloos. Later op de dag braken de Duitsers door bij de Sloedam en lag Walcheren open. De Nederlandse troepen op de overige eilanden gaven zich in de loop van de dag over. Achter de Sloedam trokken de Frans-Nederlandse eenheden zich in paniek naar Vlissingen terug. Het merendeel wist Breskens te bereiken dankzij hardnekkige achterhoedegevechten in de stad waarbij o.a. generaal Deslaurens, die de actie leidde, sneuvelde. Op 16 en 17 mei bracht prins Bernhard, uit Londen teruggekeerd, nog een bezoek aan Sluis. Intussen had de Franse 68e Divisie zich gelegerd ten westen van de Braakman en de 60e Divisie ten oosten daarvan. De laatste droeg in de loop van 18 en 19 mei de verantwoordelijkhed voor de verdediging over aan de Belgische Eerste Cavalerie Divisie en verplaatste zich naar West Zeeuws-Vlaanderen. In de daarop volgende dagen rolde de Duitse 225e Infanterie Divisie, van het oosten uit de weerstand langzaam op. De 24e mei was heel Zeeuws-Vlaanderen bezet. De terugtocht in België leidde tot chaotische taferelen. De Nederlandse, Franse en Belgische troepen die er niet in geslaagd waren voor 20 mei de Somme te overschrijden werden in Vlaanderen omvat door de Duitse 18<sup>e</sup> Legergroep in het noorden en de 4e en 12e in het zuiden en gingen in krijgsgevangenschap. De overigen vielen op diverse plaatsen in Frankrijk in Duitse handen of wisten naar Engeland te ontkomen. Tot de eerste dachte communisten en N.S. B.leiders die op Ooltgensplaat geïnterneerd waren geweest en via Zuid-Beveland en Sluis waren afgevoerd. Van 14 tot 17 mei hadden drie Duitse bataljons kans gezien 10 Franse en Nederlandse bataljons uit Zuid-Beveland en Walcheren, waar de hoofdweerstand geleverd werd, te verdrijven. Een samenspel van factoren was hiervoor verantwoordelijk. De bereidheid tot verzet werd spoedig gebroken door vliegtuigen artilleriebeschietingen op stellingen waarvan de schuilplaatsen niet op zulke aanvallen waren berekend. Daaraan voorafgaand was het moreel al aangetast door de indruk die achtergelaten was door de Peeltroepen, het nieuws van het vertrek van de koninklijke familie en de regering en van de capitulatie van de Vesting Holland. Verder trad in de bevelsverhoudingen, geimproviseerd als ze waren, tussen de diverse Nederlandse, Franse en later ook Belgische eenheden verwarring op tijdens de terugtocht. Hieraan droegen de tussen eilanden toch al lastige verbindingen nog bij. Dit alles was des te erger omdat van meet af aan tussen de Nederlandse en Franse bevelhebbers verschil van inzicht bestond over de wijze waarop de verdediging van Zeeland moest worden georganiseerd.

Wim van Gorsel: /* De strijd in 1944 en 1945 */

2025-01-18T15:08:50Z

De strijd in 1944 en 1945

← Oudere versie		Versie van 18 jan 2025 15:08
Regel 48:		Regel 48:

	==De strijd in 1944 en 1945==		==De strijd in 1944 en 1945==
	[[Bestand:Mil. Geschiedenis7.jpg\|thumb\|~~right~~\|300px\|Bevrijding; Franse commando's van de no. 4 commando op het Betje Wolffplein, 1e van links Int. Hattu . Foto: november 1944. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 35497]]		[[Bestand:Mil. Geschiedenis7.jpg\|thumb\|left\|300px\|Bevrijding; Franse commando's van de no. 4 commando op het Betje Wolffplein, 1e van links Int. Hattu . Foto: november 1944. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 35497]]

	Sinds de invasie in Normandië op 6 juni 1944 naderden de vijandelijkheden Zeeland en nogmaals zou de Scheldemond de twistappel zijn. Naarmate de aanvoerweg van de invasiestranden tot het front langer werd en de logistieke problemen toenamen, werd het bezit van de Antwerpse haven wenselijker. Op 4 september 1944 viel weliswaar de stad in Geallieerde handen maar het Duitse 15<sup>e</sup> Leger onder generaal Gustav von Zangen had zich in Vlaanderen langs de Westerschelde genesteld en verhinderde het gebruik van de haven. Onenigheden aan Geallieerde zijde tussen Montgomery en Eisenhower over de strategische prioriteiten bij de aanval op Duitsland hadden een snelle beslissing van de strijd om Vlaanderen en Zeeland in de weg gestaan. Die aarzeling stelde Von Zangen in staat zijn verdediging in Vlaanderen achter het Leopoldkanaal (64e Infanterie Divisie onder generaal-majoor K. Eberding) te organiseren, Walcheren in staat van verdediging te brengen (7de Infanterie onder generaal-majoor W. Daser) en een Geallieerde doorbraak te verijdelen van Antwerpen naar de landengte van Zuid-Beveland. Daardoor behield Zeeland zijn verbinding over land met Noord Brabant en kon het grootste deel van het 15e Leger in een strategische terugtocht via Zeeuws-Vlaanderen, Walcheren en Zuid-Beveland aan insluiting ontkomen. De Duitsers maakten goed gebruik van de mogelijkheden van het polderlandschap, met name de beperkte begaanbaarheid voor zware voertuigen en van de batterijen langs de Schelde en de kust, zodat de verovering van de 'zak van Breskens' een zware opgave bleek voor luitenant-generaal G. Simonds en zijn Canadese 2e Legerkorps. Een eerste oversteek van het Leopoldkanaal mislukte in de slag bij Moerkerk (13-14 september 1944). De operatie Switchback die daarna werd ondernomen slaagde weliswaar maar het duurde van 6 oktober tot 3 november voor de twee speerpunten, de één over het Leopoldkanaal en de ander over de Braakman, het laatste Duitse steunpunt bij Knokke uitschakelden. De sprong naar Zuid-Beveland en Walcheren zou uit drie operaties bestaan: Aintree, de verovering van West-Brabant, dekte de flank van Vitality (2 brigades van de 52<sup>e</sup> Lowland Divisie), die de bezetting van Beveland beoogde. Met Infatuate, die zou worden uitgevoerd door de 4e Commandobrigade waarbij de Nederlandse commando's waren ingedeeld, moest Walcheren in handen komen. Vitality startte op 24 oktober over land en werd in de nacht van 25 op 26 oktober versterkt door een oversteek van Terneuzen naar Hoedekenskerke. Op 30 oktober trokken de Duitsers zich achter de Sloedam terug. Infatuate was inmiddels voorbereid door bombardementen van de zeedijk bij Westkapelle op 3, 17 en 19 oktober en van de dijken ter weerszijde van Vlissingen en ten westen van Veere op 7 en 11oktober. De overstromingen die volgden lieten de Duitsers alleen de kuststrook van Walcheren en een beperkt gebied ten oosten van Middelburg. De daar opgestelde batterijen waren echter nog vrijwel alle intact. Op 3 november slaagden de Canadezen erin een bruggehoofd te vormen aan de overkant mvan de Sloedam en drongen via Arnemuiden door naar Rammekens. Vlissingen werd na een landing van commandotroepen in het Slijkhaventje op I november ten koste van felle straatgevechten, die de stad zwaar beschadigden, op 3 november genomen. De dag van de landing kwamen ook bij Westkapelle commandotroepen aan wal. Generaal Daser gaf zich 6 november in Middelburg over, op 7 november werd Veere bezet en de laatste groep Duitsers capituleerde op 8 november in Vrouwenpolder. De mijnopruimineswerkzaamheden op de Schelde waren op 26 november voltooid en vanaf die dag was Antwerpen open voor de scheepvaart. Schouwen en Duiveland bleven gedurende de hongerwinter bezet om pas in mei 1945 te worden bevrijd. Maar ook het bevrijde deel van Zeeland maakte een moeilijke periode door. Velen waren dakloos, er was veel oorlogsschade o.a. door de inundaties en de voedselsituatie was precair. Vanaf eind 1944 werden in Zeeland nieuwe Nederlandse eenheden opgericht uit verzetskringen, nl. het Lichte Infanterie Bataljon (I-14-RI), 1-3-RI en 11-14-RI. Uit de bewakingstroepen werd het 1e Bataljon van het regiment Jagers heropgericht.		Sinds de invasie in Normandië op 6 juni 1944 naderden de vijandelijkheden Zeeland en nogmaals zou de Scheldemond de twistappel zijn. Naarmate de aanvoerweg van de invasiestranden tot het front langer werd en de logistieke problemen toenamen, werd het bezit van de Antwerpse haven wenselijker. Op 4 september 1944 viel weliswaar de stad in Geallieerde handen maar het Duitse 15<sup>e</sup> Leger onder generaal Gustav von Zangen had zich in Vlaanderen langs de Westerschelde genesteld en verhinderde het gebruik van de haven. Onenigheden aan Geallieerde zijde tussen Montgomery en Eisenhower over de strategische prioriteiten bij de aanval op Duitsland hadden een snelle beslissing van de strijd om Vlaanderen en Zeeland in de weg gestaan. Die aarzeling stelde Von Zangen in staat zijn verdediging in Vlaanderen achter het Leopoldkanaal (64e Infanterie Divisie onder generaal-majoor K. Eberding) te organiseren, Walcheren in staat van verdediging te brengen (7de Infanterie onder generaal-majoor W. Daser) en een Geallieerde doorbraak te verijdelen van Antwerpen naar de landengte van Zuid-Beveland. Daardoor behield Zeeland zijn verbinding over land met Noord Brabant en kon het grootste deel van het 15e Leger in een strategische terugtocht via Zeeuws-Vlaanderen, Walcheren en Zuid-Beveland aan insluiting ontkomen. De Duitsers maakten goed gebruik van de mogelijkheden van het polderlandschap, met name de beperkte begaanbaarheid voor zware voertuigen en van de batterijen langs de Schelde en de kust, zodat de verovering van de 'zak van Breskens' een zware opgave bleek voor luitenant-generaal G. Simonds en zijn Canadese 2e Legerkorps. Een eerste oversteek van het Leopoldkanaal mislukte in de slag bij Moerkerk (13-14 september 1944). De operatie Switchback die daarna werd ondernomen slaagde weliswaar maar het duurde van 6 oktober tot 3 november voor de twee speerpunten, de één over het Leopoldkanaal en de ander over de Braakman, het laatste Duitse steunpunt bij Knokke uitschakelden. De sprong naar Zuid-Beveland en Walcheren zou uit drie operaties bestaan: Aintree, de verovering van West-Brabant, dekte de flank van Vitality (2 brigades van de 52<sup>e</sup> Lowland Divisie), die de bezetting van Beveland beoogde. Met Infatuate, die zou worden uitgevoerd door de 4e Commandobrigade waarbij de Nederlandse commando's waren ingedeeld, moest Walcheren in handen komen. Vitality startte op 24 oktober over land en werd in de nacht van 25 op 26 oktober versterkt door een oversteek van Terneuzen naar Hoedekenskerke. Op 30 oktober trokken de Duitsers zich achter de Sloedam terug. Infatuate was inmiddels voorbereid door bombardementen van de zeedijk bij Westkapelle op 3, 17 en 19 oktober en van de dijken ter weerszijde van Vlissingen en ten westen van Veere op 7 en 11oktober. De overstromingen die volgden lieten de Duitsers alleen de kuststrook van Walcheren en een beperkt gebied ten oosten van Middelburg. De daar opgestelde batterijen waren echter nog vrijwel alle intact. Op 3 november slaagden de Canadezen erin een bruggehoofd te vormen aan de overkant mvan de Sloedam en drongen via Arnemuiden door naar Rammekens. Vlissingen werd na een landing van commandotroepen in het Slijkhaventje op I november ten koste van felle straatgevechten, die de stad zwaar beschadigden, op 3 november genomen. De dag van de landing kwamen ook bij Westkapelle commandotroepen aan wal. Generaal Daser gaf zich 6 november in Middelburg over, op 7 november werd Veere bezet en de laatste groep Duitsers capituleerde op 8 november in Vrouwenpolder. De mijnopruimineswerkzaamheden op de Schelde waren op 26 november voltooid en vanaf die dag was Antwerpen open voor de scheepvaart. Schouwen en Duiveland bleven gedurende de hongerwinter bezet om pas in mei 1945 te worden bevrijd. Maar ook het bevrijde deel van Zeeland maakte een moeilijke periode door. Velen waren dakloos, er was veel oorlogsschade o.a. door de inundaties en de voedselsituatie was precair. Vanaf eind 1944 werden in Zeeland nieuwe Nederlandse eenheden opgericht uit verzetskringen, nl. het Lichte Infanterie Bataljon (I-14-RI), 1-3-RI en 11-14-RI. Uit de bewakingstroepen werd het 1e Bataljon van het regiment Jagers heropgericht.

Wim van Gorsel: /* Literatuur */

2025-01-18T15:08:33Z

Literatuur

← Oudere versie		Versie van 18 jan 2025 15:08
Regel 67:		Regel 67:
	*Baldewijns en Herman Lemoine, De kanonnen van Walcheren.		*Baldewijns en Herman Lemoine, De kanonnen van Walcheren.
	*L.W. de Bree, Zeeland.		*L.W. de Bree, Zeeland.


	~~AFBEELDING~~
	De tocht der Spaanse troepen door het Zijpe; kopergravure naar aanwijzing van don Juan de Ledesma, kapitein bij het Spaanse leger (28 sept. 1575). De fortenlinie in Zeeuws-Vlaanderen omstreeks 1700. In de haven van Breskens werden alle schepen door de terugtrekkende Franse troepen tot zinken gebracht (juni 1940).Britse troepen wachten in de haven van Breskens voor de aanval op Walcheren (2 nov. 1944). Britse troepen onderweg over de Westerschelde voor de bevrijding van Vlissingen. Op de achtergrond Duitse verdedigingswerken, gebombardeerd door Typhoon-bommenwerpers.


	[[category:Geschiedenis]]		[[category:Geschiedenis]]

	[[category:krijgswetenschap]]		[[category:krijgswetenschap]]

Wim van Gorsel: /* De strijd in 1944 en 1945 */

2025-01-18T15:07:53Z

De strijd in 1944 en 1945

← Oudere versie		Versie van 18 jan 2025 15:07
Regel 48:		Regel 48:

	==De strijd in 1944 en 1945==		==De strijd in 1944 en 1945==
	[[Bestand:Mil. ~~Geschiedenis6~~.jpg\|thumb\|right\|300px\|~~De verwoestingen rond~~ de ~~Middelburgse Markt als gevolg~~ van ~~bomardementen en beschietingen door Duitse en Franse troepen~~. Foto: ~~mei 1940~~. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~11515~~]]		[[Bestand:Mil. Geschiedenis7.jpg\|thumb\|right\|300px\|Bevrijding; Franse commando's van de no. 4 commando op het Betje Wolffplein, 1e van links Int. Hattu . Foto: november 1944. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 35497]]

	Sinds de invasie in Normandië op 6 juni 1944 naderden de vijandelijkheden Zeeland en nogmaals zou de Scheldemond de twistappel zijn. Naarmate de aanvoerweg van de invasiestranden tot het front langer werd en de logistieke problemen toenamen, werd het bezit van de Antwerpse haven wenselijker. Op 4 september 1944 viel weliswaar de stad in Geallieerde handen maar het Duitse 15<sup>e</sup> Leger onder generaal Gustav von Zangen had zich in Vlaanderen langs de Westerschelde genesteld en verhinderde het gebruik van de haven. Onenigheden aan Geallieerde zijde tussen Montgomery en Eisenhower over de strategische prioriteiten bij de aanval op Duitsland hadden een snelle beslissing van de strijd om Vlaanderen en Zeeland in de weg gestaan. Die aarzeling stelde Von Zangen in staat zijn verdediging in Vlaanderen achter het Leopoldkanaal (64e Infanterie Divisie onder generaal-majoor K. Eberding) te organiseren, Walcheren in staat van verdediging te brengen (7de Infanterie onder generaal-majoor W. Daser) en een Geallieerde doorbraak te verijdelen van Antwerpen naar de landengte van Zuid-Beveland. Daardoor behield Zeeland zijn verbinding over land met Noord Brabant en kon het grootste deel van het 15e Leger in een strategische terugtocht via Zeeuws-Vlaanderen, Walcheren en Zuid-Beveland aan insluiting ontkomen. De Duitsers maakten goed gebruik van de mogelijkheden van het polderlandschap, met name de beperkte begaanbaarheid voor zware voertuigen en van de batterijen langs de Schelde en de kust, zodat de verovering van de 'zak van Breskens' een zware opgave bleek voor luitenant-generaal G. Simonds en zijn Canadese 2e Legerkorps. Een eerste oversteek van het Leopoldkanaal mislukte in de slag bij Moerkerk (13-14 september 1944). De operatie Switchback die daarna werd ondernomen slaagde weliswaar maar het duurde van 6 oktober tot 3 november voor de twee speerpunten, de één over het Leopoldkanaal en de ander over de Braakman, het laatste Duitse steunpunt bij Knokke uitschakelden. De sprong naar Zuid-Beveland en Walcheren zou uit drie operaties bestaan: Aintree, de verovering van West-Brabant, dekte de flank van Vitality (2 brigades van de 52<sup>e</sup> Lowland Divisie), die de bezetting van Beveland beoogde. Met Infatuate, die zou worden uitgevoerd door de 4e Commandobrigade waarbij de Nederlandse commando's waren ingedeeld, moest Walcheren in handen komen. Vitality startte op 24 oktober over land en werd in de nacht van 25 op 26 oktober versterkt door een oversteek van Terneuzen naar Hoedekenskerke. Op 30 oktober trokken de Duitsers zich achter de Sloedam terug. Infatuate was inmiddels voorbereid door bombardementen van de zeedijk bij Westkapelle op 3, 17 en 19 oktober en van de dijken ter weerszijde van Vlissingen en ten westen van Veere op 7 en 11oktober. De overstromingen die volgden lieten de Duitsers alleen de kuststrook van Walcheren en een beperkt gebied ten oosten van Middelburg. De daar opgestelde batterijen waren echter nog vrijwel alle intact. Op 3 november slaagden de Canadezen erin een bruggehoofd te vormen aan de overkant mvan de Sloedam en drongen via Arnemuiden door naar Rammekens. Vlissingen werd na een landing van commandotroepen in het Slijkhaventje op I november ten koste van felle straatgevechten, die de stad zwaar beschadigden, op 3 november genomen. De dag van de landing kwamen ook bij Westkapelle commandotroepen aan wal. Generaal Daser gaf zich 6 november in Middelburg over, op 7 november werd Veere bezet en de laatste groep Duitsers capituleerde op 8 november in Vrouwenpolder. De mijnopruimineswerkzaamheden op de Schelde waren op 26 november voltooid en vanaf die dag was Antwerpen open voor de scheepvaart. Schouwen en Duiveland bleven gedurende de hongerwinter bezet om pas in mei 1945 te worden bevrijd. Maar ook het bevrijde deel van Zeeland maakte een moeilijke periode door. Velen waren dakloos, er was veel oorlogsschade o.a. door de inundaties en de voedselsituatie was precair. Vanaf eind 1944 werden in Zeeland nieuwe Nederlandse eenheden opgericht uit verzetskringen, nl. het Lichte Infanterie Bataljon (I-14-RI), 1-3-RI en 11-14-RI. Uit de bewakingstroepen werd het 1e Bataljon van het regiment Jagers heropgericht.		Sinds de invasie in Normandië op 6 juni 1944 naderden de vijandelijkheden Zeeland en nogmaals zou de Scheldemond de twistappel zijn. Naarmate de aanvoerweg van de invasiestranden tot het front langer werd en de logistieke problemen toenamen, werd het bezit van de Antwerpse haven wenselijker. Op 4 september 1944 viel weliswaar de stad in Geallieerde handen maar het Duitse 15<sup>e</sup> Leger onder generaal Gustav von Zangen had zich in Vlaanderen langs de Westerschelde genesteld en verhinderde het gebruik van de haven. Onenigheden aan Geallieerde zijde tussen Montgomery en Eisenhower over de strategische prioriteiten bij de aanval op Duitsland hadden een snelle beslissing van de strijd om Vlaanderen en Zeeland in de weg gestaan. Die aarzeling stelde Von Zangen in staat zijn verdediging in Vlaanderen achter het Leopoldkanaal (64e Infanterie Divisie onder generaal-majoor K. Eberding) te organiseren, Walcheren in staat van verdediging te brengen (7de Infanterie onder generaal-majoor W. Daser) en een Geallieerde doorbraak te verijdelen van Antwerpen naar de landengte van Zuid-Beveland. Daardoor behield Zeeland zijn verbinding over land met Noord Brabant en kon het grootste deel van het 15e Leger in een strategische terugtocht via Zeeuws-Vlaanderen, Walcheren en Zuid-Beveland aan insluiting ontkomen. De Duitsers maakten goed gebruik van de mogelijkheden van het polderlandschap, met name de beperkte begaanbaarheid voor zware voertuigen en van de batterijen langs de Schelde en de kust, zodat de verovering van de 'zak van Breskens' een zware opgave bleek voor luitenant-generaal G. Simonds en zijn Canadese 2e Legerkorps. Een eerste oversteek van het Leopoldkanaal mislukte in de slag bij Moerkerk (13-14 september 1944). De operatie Switchback die daarna werd ondernomen slaagde weliswaar maar het duurde van 6 oktober tot 3 november voor de twee speerpunten, de één over het Leopoldkanaal en de ander over de Braakman, het laatste Duitse steunpunt bij Knokke uitschakelden. De sprong naar Zuid-Beveland en Walcheren zou uit drie operaties bestaan: Aintree, de verovering van West-Brabant, dekte de flank van Vitality (2 brigades van de 52<sup>e</sup> Lowland Divisie), die de bezetting van Beveland beoogde. Met Infatuate, die zou worden uitgevoerd door de 4e Commandobrigade waarbij de Nederlandse commando's waren ingedeeld, moest Walcheren in handen komen. Vitality startte op 24 oktober over land en werd in de nacht van 25 op 26 oktober versterkt door een oversteek van Terneuzen naar Hoedekenskerke. Op 30 oktober trokken de Duitsers zich achter de Sloedam terug. Infatuate was inmiddels voorbereid door bombardementen van de zeedijk bij Westkapelle op 3, 17 en 19 oktober en van de dijken ter weerszijde van Vlissingen en ten westen van Veere op 7 en 11oktober. De overstromingen die volgden lieten de Duitsers alleen de kuststrook van Walcheren en een beperkt gebied ten oosten van Middelburg. De daar opgestelde batterijen waren echter nog vrijwel alle intact. Op 3 november slaagden de Canadezen erin een bruggehoofd te vormen aan de overkant mvan de Sloedam en drongen via Arnemuiden door naar Rammekens. Vlissingen werd na een landing van commandotroepen in het Slijkhaventje op I november ten koste van felle straatgevechten, die de stad zwaar beschadigden, op 3 november genomen. De dag van de landing kwamen ook bij Westkapelle commandotroepen aan wal. Generaal Daser gaf zich 6 november in Middelburg over, op 7 november werd Veere bezet en de laatste groep Duitsers capituleerde op 8 november in Vrouwenpolder. De mijnopruimineswerkzaamheden op de Schelde waren op 26 november voltooid en vanaf die dag was Antwerpen open voor de scheepvaart. Schouwen en Duiveland bleven gedurende de hongerwinter bezet om pas in mei 1945 te worden bevrijd. Maar ook het bevrijde deel van Zeeland maakte een moeilijke periode door. Velen waren dakloos, er was veel oorlogsschade o.a. door de inundaties en de voedselsituatie was precair. Vanaf eind 1944 werden in Zeeland nieuwe Nederlandse eenheden opgericht uit verzetskringen, nl. het Lichte Infanterie Bataljon (I-14-RI), 1-3-RI en 11-14-RI. Uit de bewakingstroepen werd het 1e Bataljon van het regiment Jagers heropgericht.

Wim van Gorsel: /* De strijd in 1944 en 1945 */

2025-01-18T15:05:39Z

De strijd in 1944 en 1945

← Oudere versie		Versie van 18 jan 2025 15:05
Regel 48:		Regel 48:

	==De strijd in 1944 en 1945==		==De strijd in 1944 en 1945==
			[[Bestand:Mil. Geschiedenis6.jpg\|thumb\|right\|300px\|De verwoestingen rond de Middelburgse Markt als gevolg van bomardementen en beschietingen door Duitse en Franse troepen. Foto: mei 1940. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 11515]]

	Sinds de invasie in Normandië op 6 juni 1944 naderden de vijandelijkheden Zeeland en nogmaals zou de Scheldemond de twistappel zijn. Naarmate de aanvoerweg van de invasiestranden tot het front langer werd en de logistieke problemen toenamen, werd het bezit van de Antwerpse haven wenselijker. Op 4 september 1944 viel weliswaar de stad in Geallieerde handen maar het Duitse 15<sup>e</sup> Leger onder generaal Gustav von Zangen had zich in Vlaanderen langs de Westerschelde genesteld en verhinderde het gebruik van de haven. Onenigheden aan Geallieerde zijde tussen Montgomery en Eisenhower over de strategische prioriteiten bij de aanval op Duitsland hadden een snelle beslissing van de strijd om Vlaanderen en Zeeland in de weg gestaan. Die aarzeling stelde Von Zangen in staat zijn verdediging in Vlaanderen achter het Leopoldkanaal (64e Infanterie Divisie onder generaal-majoor K. Eberding) te organiseren, Walcheren in staat van verdediging te brengen (7de Infanterie onder generaal-majoor W. Daser) en een Geallieerde doorbraak te verijdelen van Antwerpen naar de landengte van Zuid-Beveland. Daardoor behield Zeeland zijn verbinding over land met Noord Brabant en kon het grootste deel van het 15e Leger in een strategische terugtocht via Zeeuws-Vlaanderen, Walcheren en Zuid-Beveland aan insluiting ontkomen. De Duitsers maakten goed gebruik van de mogelijkheden van het polderlandschap, met name de beperkte begaanbaarheid voor zware voertuigen en van de batterijen langs de Schelde en de kust, zodat de verovering van de 'zak van Breskens' een zware opgave bleek voor luitenant-generaal G. Simonds en zijn Canadese 2e Legerkorps. Een eerste oversteek van het Leopoldkanaal mislukte in de slag bij Moerkerk (13-14 september 1944). De operatie Switchback die daarna werd ondernomen slaagde weliswaar maar het duurde van 6 oktober tot 3 november voor de twee speerpunten, de één over het Leopoldkanaal en de ander over de Braakman, het laatste Duitse steunpunt bij Knokke uitschakelden. De sprong naar Zuid-Beveland en Walcheren zou uit drie operaties bestaan: Aintree, de verovering van West-Brabant, dekte de flank van Vitality (2 brigades van de 52<sup>e</sup> Lowland Divisie), die de bezetting van Beveland beoogde. Met Infatuate, die zou worden uitgevoerd door de 4e Commandobrigade waarbij de Nederlandse commando's waren ingedeeld, moest Walcheren in handen komen. Vitality startte op 24 oktober over land en werd in de nacht van 25 op 26 oktober versterkt door een oversteek van Terneuzen naar Hoedekenskerke. Op 30 oktober trokken de Duitsers zich achter de Sloedam terug. Infatuate was inmiddels voorbereid door bombardementen van de zeedijk bij Westkapelle op 3, 17 en 19 oktober en van de dijken ter weerszijde van Vlissingen en ten westen van Veere op 7 en 11oktober. De overstromingen die volgden lieten de Duitsers alleen de kuststrook van Walcheren en een beperkt gebied ten oosten van Middelburg. De daar opgestelde batterijen waren echter nog vrijwel alle intact. Op 3 november slaagden de Canadezen erin een bruggehoofd te vormen aan de overkant mvan de Sloedam en drongen via Arnemuiden door naar Rammekens. Vlissingen werd na een landing van commandotroepen in het Slijkhaventje op I november ten koste van felle straatgevechten, die de stad zwaar beschadigden, op 3 november genomen. De dag van de landing kwamen ook bij Westkapelle commandotroepen aan wal. Generaal Daser gaf zich 6 november in Middelburg over, op 7 november werd Veere bezet en de laatste groep Duitsers capituleerde op 8 november in Vrouwenpolder. De mijnopruimineswerkzaamheden op de Schelde waren op 26 november voltooid en vanaf die dag was Antwerpen open voor de scheepvaart. Schouwen en Duiveland bleven gedurende de hongerwinter bezet om pas in mei 1945 te worden bevrijd. Maar ook het bevrijde deel van Zeeland maakte een moeilijke periode door. Velen waren dakloos, er was veel oorlogsschade o.a. door de inundaties en de voedselsituatie was precair. Vanaf eind 1944 werden in Zeeland nieuwe Nederlandse eenheden opgericht uit verzetskringen, nl. het Lichte Infanterie Bataljon (I-14-RI), 1-3-RI en 11-14-RI. Uit de bewakingstroepen werd het 1e Bataljon van het regiment Jagers heropgericht.		Sinds de invasie in Normandië op 6 juni 1944 naderden de vijandelijkheden Zeeland en nogmaals zou de Scheldemond de twistappel zijn. Naarmate de aanvoerweg van de invasiestranden tot het front langer werd en de logistieke problemen toenamen, werd het bezit van de Antwerpse haven wenselijker. Op 4 september 1944 viel weliswaar de stad in Geallieerde handen maar het Duitse 15<sup>e</sup> Leger onder generaal Gustav von Zangen had zich in Vlaanderen langs de Westerschelde genesteld en verhinderde het gebruik van de haven. Onenigheden aan Geallieerde zijde tussen Montgomery en Eisenhower over de strategische prioriteiten bij de aanval op Duitsland hadden een snelle beslissing van de strijd om Vlaanderen en Zeeland in de weg gestaan. Die aarzeling stelde Von Zangen in staat zijn verdediging in Vlaanderen achter het Leopoldkanaal (64e Infanterie Divisie onder generaal-majoor K. Eberding) te organiseren, Walcheren in staat van verdediging te brengen (7de Infanterie onder generaal-majoor W. Daser) en een Geallieerde doorbraak te verijdelen van Antwerpen naar de landengte van Zuid-Beveland. Daardoor behield Zeeland zijn verbinding over land met Noord Brabant en kon het grootste deel van het 15e Leger in een strategische terugtocht via Zeeuws-Vlaanderen, Walcheren en Zuid-Beveland aan insluiting ontkomen. De Duitsers maakten goed gebruik van de mogelijkheden van het polderlandschap, met name de beperkte begaanbaarheid voor zware voertuigen en van de batterijen langs de Schelde en de kust, zodat de verovering van de 'zak van Breskens' een zware opgave bleek voor luitenant-generaal G. Simonds en zijn Canadese 2e Legerkorps. Een eerste oversteek van het Leopoldkanaal mislukte in de slag bij Moerkerk (13-14 september 1944). De operatie Switchback die daarna werd ondernomen slaagde weliswaar maar het duurde van 6 oktober tot 3 november voor de twee speerpunten, de één over het Leopoldkanaal en de ander over de Braakman, het laatste Duitse steunpunt bij Knokke uitschakelden. De sprong naar Zuid-Beveland en Walcheren zou uit drie operaties bestaan: Aintree, de verovering van West-Brabant, dekte de flank van Vitality (2 brigades van de 52<sup>e</sup> Lowland Divisie), die de bezetting van Beveland beoogde. Met Infatuate, die zou worden uitgevoerd door de 4e Commandobrigade waarbij de Nederlandse commando's waren ingedeeld, moest Walcheren in handen komen. Vitality startte op 24 oktober over land en werd in de nacht van 25 op 26 oktober versterkt door een oversteek van Terneuzen naar Hoedekenskerke. Op 30 oktober trokken de Duitsers zich achter de Sloedam terug. Infatuate was inmiddels voorbereid door bombardementen van de zeedijk bij Westkapelle op 3, 17 en 19 oktober en van de dijken ter weerszijde van Vlissingen en ten westen van Veere op 7 en 11oktober. De overstromingen die volgden lieten de Duitsers alleen de kuststrook van Walcheren en een beperkt gebied ten oosten van Middelburg. De daar opgestelde batterijen waren echter nog vrijwel alle intact. Op 3 november slaagden de Canadezen erin een bruggehoofd te vormen aan de overkant mvan de Sloedam en drongen via Arnemuiden door naar Rammekens. Vlissingen werd na een landing van commandotroepen in het Slijkhaventje op I november ten koste van felle straatgevechten, die de stad zwaar beschadigden, op 3 november genomen. De dag van de landing kwamen ook bij Westkapelle commandotroepen aan wal. Generaal Daser gaf zich 6 november in Middelburg over, op 7 november werd Veere bezet en de laatste groep Duitsers capituleerde op 8 november in Vrouwenpolder. De mijnopruimineswerkzaamheden op de Schelde waren op 26 november voltooid en vanaf die dag was Antwerpen open voor de scheepvaart. Schouwen en Duiveland bleven gedurende de hongerwinter bezet om pas in mei 1945 te worden bevrijd. Maar ook het bevrijde deel van Zeeland maakte een moeilijke periode door. Velen waren dakloos, er was veel oorlogsschade o.a. door de inundaties en de voedselsituatie was precair. Vanaf eind 1944 werden in Zeeland nieuwe Nederlandse eenheden opgericht uit verzetskringen, nl. het Lichte Infanterie Bataljon (I-14-RI), 1-3-RI en 11-14-RI. Uit de bewakingstroepen werd het 1e Bataljon van het regiment Jagers heropgericht.

Wim van Gorsel: /* Mei 1940 */

2025-01-18T14:59:44Z

Mei 1940

← Oudere versie		Versie van 18 jan 2025 14:59
Regel 40:		Regel 40:

	==Mei 1940==		==Mei 1940==
	[[Bestand:Mil. ~~Geschiedenis5~~.jpg\|thumb\|right\|300px\|De ~~ingang~~ van ~~de kazerne te Middelburg aan de Korte Noordstraat~~. Foto: ca. ~~1934,~~ Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~53187~~]]		[[Bestand:Mil. Geschiedenis6.jpg\|thumb\|right\|300px\|De verwoestingen rond de Middelburgse Markt als gevolg van bomardementen en beschietingen door Duitse en Franse troepen. Foto: mei 1940. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 11515]]

	De Tweede Wereldoorlog heeft Zeeland en in het bijzonder de oevers van de Westerschelde, zwaar geteisterd: eerst de meidagen, vervolgens gedurende de oorlog veelvuldige bombardementen op Duitse stellingen en tot slot de verbeten gevechten van 1944. Zeeland was in 1940 een afzonderlijk verdedigd gebied. De Commandant Zeeland, schout bij nacht H.J. van der Stad, die zijn hoofdkwartier in Middelburg had, stond onder rechtstreeks bevel van generaal H.G. Winkelman, de Opperbevelhebber van Land- en Zeemacht. De troepen waren geconcentreerd op Walcheren dat met zijn havenfaciliteiten te Vlissingen en het vliegkamp Souburg de grootste strategische waarde had. Het schiereiland werd gedekt door twee stellingen op Zuid-Beveland. Daarvan werd de Bathstelling, een voorpostenlinie, bedoeld om de opmars van de vijand te vertragen, bezet door het 14e Grensbataljon. De Zanddijkstelling vóór het Kanaal door Zuid-Beveland, bemand door het derde bataljon van het 38e Regiment Infanterie en twee bataljons van het 40e Regiment Infanterie, was door zijn inundaties wel wat sterker, maar evenmin als de Bathstelling, bestand tegen artillerie- of vliegtuigbombardementen. Ter ondersteuning van de twee linies was op hun flank de Eendrachtstelling (Tholen) ingericht door het eerste bataljon van het 38<sup>e</sup> Regiment Infanterie. Een detachement van hetzelfde regiment bevond zich bij het vliegkamp Haamstede op Schouwen. De verdediging van Walcheren zelf, over land slechts via de Sloedam toegankelijk, was opgedragen aan onderdelen van het 38e en 40e Regiment Infanterie, het I7e Regiment Artillerie, enige batterijen luchtdoelen kustartillerie, enige pelotons luchtdoelmitrailleurs en een zoeklichtafdeling. Zeeuws-Vlaanderen tot slot was toevertrouwd aan de 14e en 38<sup>e</sup> Reserve Grenscompagnieën, het tweede bataljon van één der op Walcheren gelegerde regimenten, enkele mitrailleurcompagnieën en wat artillerie. Uit neutraliteitsoverwegingen was tijdens de mobilisatie rekening gehouden met aanvallen uit zee, van bijv. Engeland en aanvallen van de landzijde, bijv. Duitsland. De troepen ontbraken echter om beide fronten tegelijk te bezetten. Derhalve waren er plannen gemaakt om in geval van nood de werkelijk bedreigde zijde op oorlogssterkte te brengen met aanvullingen van de andere zijde. Toen vlak voor het uitbreken van de vijandelijkheden de idee van de neutraliteit zijn militaire waarde had verloren werden die plannen uitgevoerd. In de nacht van 10 mei 1940 waren alle troepen op de locaties zoals hierboven geschetst en paraat om een aanval van Duitse zijde te weerstaan. Tot gevechten kwam het vooralsnog niet. De Duitse veldtocht van mei en juni 1940 was primair tegen Frankrijk gericht. In de uiteindelijke plannen was ook de verovering van België en Nederland begrepen. Om de hoofdaanval, die wat Nederland betrof door Noord-Brabant liep, niet in gevaar te brengen mochten op de flanken geen harde weerstandskernen blijven bestaan. Daarom moesten ook Vesting Holland en Antwerpen worden aangevallen. Zeeland was temidden van al deze operaties van minder belang, althans zolang het zich niet zou ontwikkelen tot een bruggehoofd voor mogelijke tegenaanvallen. De eilanden zouden daarom niet met voorrang worden veroverd. Op de langere termijn was de Scheldemond vanwege de havens van Antwerpen en Vlissingen nodig voor de Duitse aanval op Engeland. Tijdens het respijt werd de verdediging van Zeeland versterkt. Op 10 mei arriveerde een Engelse vernielingsploeg in Vlissingen met de opdracht het onklaar maken van de haveninstallaties voor te bereiden. Dezelfde dag trok een Franse gemotoriseerde verkenningsgroep o.l.v. kolonel De Beauchesne door Zeeuws-Vlaanderen en Walcheren, op weg naar Noord-Brabant. Het was de voorhoede van twee divisies van het Franse Zevende Leger, de 60e Divisie onder generaal-majoor Deslaurens en de 68e Divisie onder generaal Beaufrère, die over zee en door België volgden. Deslaurens en zijn commandant van de infanterie kolonel Guihard bezetten stellingen in Zeeuws-Vlaanderen. Beaufrère stak over naar Walcheren en gaf generaal-majoor Durand die de infanterie van de Franse 68e Divisie commandeerde en kolonel Beauchesne bevel de verdediging van Zuid-Beveland te organiseren. Op 14 mei kreeg Durand nog een detachement van de Franse 60e Divisie tot zijn beschik king. De Nederlandse troepen in Zuid-Beveland stonden onder Frans bevel. Tot slot stroomde vanaf 12 mei de Peeldivisie Zeeland binnen. De militaire waarde ervan was echter niet groot meer daar de bewapening goeddeels was achtergelaten op de terugtocht en het verband tussen de eenheden verloren was gegaan. Mogelijk verzwakte ze door aanblik en verhalen het moreel. Bij de capitulatie van 15 mei was van Nederlandse zijde uitdrukkelijk gesteld dat de strijd in Zeeland werd voortgezet. Dezelfde middag stuitte de spits van de SS-divisie Standarte Gross Deutschland op de Bathstelling. Na een korte artilleriebeschieting te hebben ondergaan gaf de commandant de stelling op en liet terugtrekken naar Zanddijk. Eén van zijn officieren had opdracht de geheime documenten te vernietigen. In de haast brandde echter het hele oude raadhuis van Rilland, waar de commandopost was gevestigd, af. Gesteund door artillerie en de Luftwaffe, die het luchtruim volkomen beheerste, verschenen de Duitsers de volgende dag voor de Zanddijkstelling. Deze werd na de eerste beschieting ontruimd en op 16 mei trokken ook de Fransen zich uit hun stellingen terug. Het zware materieel en zelfs veel lichte wapens werden achtergelaten. Van een gezamenlijke Frans-Nederlandse verdediging was niets terechtgekomen. Een deel van de vluchtenden bereikte via Goes en de Sloedam Walcheren, een ander deel stak over naar Noord-Beveland. Uit ontevredenheid over de bevelvoering van Durand plaatste het Franse Opperbevel al op 16 mei alle troepen van Durand en Guihard onder commando van generaal Deslaurens. Generaal Beaufrère werd belast met de leiding over de troepen in Zeeuws-Vlaanderen. De Sloedam werd korte tijd succesvol verdedigd, ondanks luchten artilleriebombardementen. In de middag van 17 mei viel de Luftwaffe ook Middelburg aan. De gevolgen konden worden vergeleken met die van het bombardement op Rotterdam. Het hele centrum werd door brand verwoest en 800 gezinnen raakten dakloos. Later op de dag braken de Duitsers door bij de Sloedam en lag Walcheren open. De Nederlandse troepen op de overige eilanden gaven zich in de loop van de dag over. Achter de Sloedam trokken de Frans-Nederlandse eenheden zich in paniek naar Vlissingen terug. Het merendeel wist Breskens te bereiken dankzij hardnekkige achterhoedegevechten in de stad waarbij o.a. generaal Deslaurens, die de actie leidde, sneuvelde. Op 16 en 17 mei bracht prins Bernhard, uit Londen teruggekeerd, nog een bezoek aan Sluis. Intussen had de Franse 68e Divisie zich gelegerd ten westen van de Braakman en de 60e Divisie ten oosten daarvan. De laatste droeg in de loop van 18 en 19 mei de verantwoordelijkhed voor de verdediging over aan de Belgische Eerste Cavalerie Divisie en verplaatste zich naar West Zeeuws-Vlaanderen. In de daarop volgende dagen rolde de Duitse 225e Infanterie Divisie, van het oosten uit de weerstand langzaam op. De 24e mei was heel Zeeuws-Vlaanderen bezet. De terugtocht in België leidde tot chaotische taferelen. De Nederlandse, Franse en Belgische troepen die er niet in geslaagd waren voor 20 mei de Somme te overschrijden werden in Vlaanderen omvat door de Duitse 18<sup>e</sup> Legergroep in het noorden en de 4e en 12e in het zuiden en gingen in krijgsgevangenschap. De overigen vielen op diverse plaatsen in Frankrijk in Duitse handen of wisten naar Engeland te ontkomen. Tot de eerste dachte communisten en N.S. B.leiders die op Ooltgensplaat geïnterneerd waren geweest en via Zuid-Beveland en Sluis waren afgevoerd. Van 14 tot 17 mei hadden drie Duitse bataljons kans gezien 10 Franse en Nederlandse bataljons uit Zuid-Beveland en Walcheren, waar de hoofdweerstand geleverd werd, te verdrijven. Een samenspel van factoren was hiervoor verantwoordelijk. De bereidheid tot verzet werd spoedig gebroken door vliegtuigen artilleriebeschietingen op stellingen waarvan de schuilplaatsen niet op zulke aanvallen waren berekend. Daaraan voorafgaand was het moreel al aangetast door de indruk die achtergelaten was door de Peeltroepen, het nieuws van het vertrek van de koninklijke familie en de regering en van de capitulatie van de Vesting Holland. Verder trad in de bevelsverhoudingen, geimproviseerd als ze waren, tussen de diverse Nederlandse, Franse en later ook Belgische eenheden verwarring op tijdens de terugtocht. Hieraan droegen de tussen eilanden toch al lastige verbindingen nog bij. Dit alles was des te erger omdat van meet af aan tussen de Nederlandse en Franse bevelhebbers verschil van inzicht bestond over de wijze waarop de verdediging van Zeeland moest worden georganiseerd.		De Tweede Wereldoorlog heeft Zeeland en in het bijzonder de oevers van de Westerschelde, zwaar geteisterd: eerst de meidagen, vervolgens gedurende de oorlog veelvuldige bombardementen op Duitse stellingen en tot slot de verbeten gevechten van 1944. Zeeland was in 1940 een afzonderlijk verdedigd gebied. De Commandant Zeeland, schout bij nacht H.J. van der Stad, die zijn hoofdkwartier in Middelburg had, stond onder rechtstreeks bevel van generaal H.G. Winkelman, de Opperbevelhebber van Land- en Zeemacht. De troepen waren geconcentreerd op Walcheren dat met zijn havenfaciliteiten te Vlissingen en het vliegkamp Souburg de grootste strategische waarde had. Het schiereiland werd gedekt door twee stellingen op Zuid-Beveland. Daarvan werd de Bathstelling, een voorpostenlinie, bedoeld om de opmars van de vijand te vertragen, bezet door het 14e Grensbataljon. De Zanddijkstelling vóór het Kanaal door Zuid-Beveland, bemand door het derde bataljon van het 38e Regiment Infanterie en twee bataljons van het 40e Regiment Infanterie, was door zijn inundaties wel wat sterker, maar evenmin als de Bathstelling, bestand tegen artillerie- of vliegtuigbombardementen. Ter ondersteuning van de twee linies was op hun flank de Eendrachtstelling (Tholen) ingericht door het eerste bataljon van het 38<sup>e</sup> Regiment Infanterie. Een detachement van hetzelfde regiment bevond zich bij het vliegkamp Haamstede op Schouwen. De verdediging van Walcheren zelf, over land slechts via de Sloedam toegankelijk, was opgedragen aan onderdelen van het 38e en 40e Regiment Infanterie, het I7e Regiment Artillerie, enige batterijen luchtdoelen kustartillerie, enige pelotons luchtdoelmitrailleurs en een zoeklichtafdeling. Zeeuws-Vlaanderen tot slot was toevertrouwd aan de 14e en 38<sup>e</sup> Reserve Grenscompagnieën, het tweede bataljon van één der op Walcheren gelegerde regimenten, enkele mitrailleurcompagnieën en wat artillerie. Uit neutraliteitsoverwegingen was tijdens de mobilisatie rekening gehouden met aanvallen uit zee, van bijv. Engeland en aanvallen van de landzijde, bijv. Duitsland. De troepen ontbraken echter om beide fronten tegelijk te bezetten. Derhalve waren er plannen gemaakt om in geval van nood de werkelijk bedreigde zijde op oorlogssterkte te brengen met aanvullingen van de andere zijde. Toen vlak voor het uitbreken van de vijandelijkheden de idee van de neutraliteit zijn militaire waarde had verloren werden die plannen uitgevoerd. In de nacht van 10 mei 1940 waren alle troepen op de locaties zoals hierboven geschetst en paraat om een aanval van Duitse zijde te weerstaan. Tot gevechten kwam het vooralsnog niet. De Duitse veldtocht van mei en juni 1940 was primair tegen Frankrijk gericht. In de uiteindelijke plannen was ook de verovering van België en Nederland begrepen. Om de hoofdaanval, die wat Nederland betrof door Noord-Brabant liep, niet in gevaar te brengen mochten op de flanken geen harde weerstandskernen blijven bestaan. Daarom moesten ook Vesting Holland en Antwerpen worden aangevallen. Zeeland was temidden van al deze operaties van minder belang, althans zolang het zich niet zou ontwikkelen tot een bruggehoofd voor mogelijke tegenaanvallen. De eilanden zouden daarom niet met voorrang worden veroverd. Op de langere termijn was de Scheldemond vanwege de havens van Antwerpen en Vlissingen nodig voor de Duitse aanval op Engeland. Tijdens het respijt werd de verdediging van Zeeland versterkt. Op 10 mei arriveerde een Engelse vernielingsploeg in Vlissingen met de opdracht het onklaar maken van de haveninstallaties voor te bereiden. Dezelfde dag trok een Franse gemotoriseerde verkenningsgroep o.l.v. kolonel De Beauchesne door Zeeuws-Vlaanderen en Walcheren, op weg naar Noord-Brabant. Het was de voorhoede van twee divisies van het Franse Zevende Leger, de 60e Divisie onder generaal-majoor Deslaurens en de 68e Divisie onder generaal Beaufrère, die over zee en door België volgden. Deslaurens en zijn commandant van de infanterie kolonel Guihard bezetten stellingen in Zeeuws-Vlaanderen. Beaufrère stak over naar Walcheren en gaf generaal-majoor Durand die de infanterie van de Franse 68e Divisie commandeerde en kolonel Beauchesne bevel de verdediging van Zuid-Beveland te organiseren. Op 14 mei kreeg Durand nog een detachement van de Franse 60e Divisie tot zijn beschik king. De Nederlandse troepen in Zuid-Beveland stonden onder Frans bevel. Tot slot stroomde vanaf 12 mei de Peeldivisie Zeeland binnen. De militaire waarde ervan was echter niet groot meer daar de bewapening goeddeels was achtergelaten op de terugtocht en het verband tussen de eenheden verloren was gegaan. Mogelijk verzwakte ze door aanblik en verhalen het moreel. Bij de capitulatie van 15 mei was van Nederlandse zijde uitdrukkelijk gesteld dat de strijd in Zeeland werd voortgezet. Dezelfde middag stuitte de spits van de SS-divisie Standarte Gross Deutschland op de Bathstelling. Na een korte artilleriebeschieting te hebben ondergaan gaf de commandant de stelling op en liet terugtrekken naar Zanddijk. Eén van zijn officieren had opdracht de geheime documenten te vernietigen. In de haast brandde echter het hele oude raadhuis van Rilland, waar de commandopost was gevestigd, af. Gesteund door artillerie en de Luftwaffe, die het luchtruim volkomen beheerste, verschenen de Duitsers de volgende dag voor de Zanddijkstelling. Deze werd na de eerste beschieting ontruimd en op 16 mei trokken ook de Fransen zich uit hun stellingen terug. Het zware materieel en zelfs veel lichte wapens werden achtergelaten. Van een gezamenlijke Frans-Nederlandse verdediging was niets terechtgekomen. Een deel van de vluchtenden bereikte via Goes en de Sloedam Walcheren, een ander deel stak over naar Noord-Beveland. Uit ontevredenheid over de bevelvoering van Durand plaatste het Franse Opperbevel al op 16 mei alle troepen van Durand en Guihard onder commando van generaal Deslaurens. Generaal Beaufrère werd belast met de leiding over de troepen in Zeeuws-Vlaanderen. De Sloedam werd korte tijd succesvol verdedigd, ondanks luchten artilleriebombardementen. In de middag van 17 mei viel de Luftwaffe ook Middelburg aan. De gevolgen konden worden vergeleken met die van het bombardement op Rotterdam. Het hele centrum werd door brand verwoest en 800 gezinnen raakten dakloos. Later op de dag braken de Duitsers door bij de Sloedam en lag Walcheren open. De Nederlandse troepen op de overige eilanden gaven zich in de loop van de dag over. Achter de Sloedam trokken de Frans-Nederlandse eenheden zich in paniek naar Vlissingen terug. Het merendeel wist Breskens te bereiken dankzij hardnekkige achterhoedegevechten in de stad waarbij o.a. generaal Deslaurens, die de actie leidde, sneuvelde. Op 16 en 17 mei bracht prins Bernhard, uit Londen teruggekeerd, nog een bezoek aan Sluis. Intussen had de Franse 68e Divisie zich gelegerd ten westen van de Braakman en de 60e Divisie ten oosten daarvan. De laatste droeg in de loop van 18 en 19 mei de verantwoordelijkhed voor de verdediging over aan de Belgische Eerste Cavalerie Divisie en verplaatste zich naar West Zeeuws-Vlaanderen. In de daarop volgende dagen rolde de Duitse 225e Infanterie Divisie, van het oosten uit de weerstand langzaam op. De 24e mei was heel Zeeuws-Vlaanderen bezet. De terugtocht in België leidde tot chaotische taferelen. De Nederlandse, Franse en Belgische troepen die er niet in geslaagd waren voor 20 mei de Somme te overschrijden werden in Vlaanderen omvat door de Duitse 18<sup>e</sup> Legergroep in het noorden en de 4e en 12e in het zuiden en gingen in krijgsgevangenschap. De overigen vielen op diverse plaatsen in Frankrijk in Duitse handen of wisten naar Engeland te ontkomen. Tot de eerste dachte communisten en N.S. B.leiders die op Ooltgensplaat geïnterneerd waren geweest en via Zuid-Beveland en Sluis waren afgevoerd. Van 14 tot 17 mei hadden drie Duitse bataljons kans gezien 10 Franse en Nederlandse bataljons uit Zuid-Beveland en Walcheren, waar de hoofdweerstand geleverd werd, te verdrijven. Een samenspel van factoren was hiervoor verantwoordelijk. De bereidheid tot verzet werd spoedig gebroken door vliegtuigen artilleriebeschietingen op stellingen waarvan de schuilplaatsen niet op zulke aanvallen waren berekend. Daaraan voorafgaand was het moreel al aangetast door de indruk die achtergelaten was door de Peeltroepen, het nieuws van het vertrek van de koninklijke familie en de regering en van de capitulatie van de Vesting Holland. Verder trad in de bevelsverhoudingen, geimproviseerd als ze waren, tussen de diverse Nederlandse, Franse en later ook Belgische eenheden verwarring op tijdens de terugtocht. Hieraan droegen de tussen eilanden toch al lastige verbindingen nog bij. Dit alles was des te erger omdat van meet af aan tussen de Nederlandse en Franse bevelhebbers verschil van inzicht bestond over de wijze waarop de verdediging van Zeeland moest worden georganiseerd.