Petrus Dathenus - Bewerkingsoverzicht

W. van Gorsel: /* Auteur van het Wilhelmus? */

2021-02-11T11:02:03Z

Auteur van het Wilhelmus?

← Oudere versie		Versie van 11 feb 2021 11:02
Regel 15:		Regel 15:

	== Auteur van het Wilhelmus? ==		== Auteur van het Wilhelmus? ==
	In 2017 kwam bij stylometrisch computeronderzoek naar de tekst van het volkslied (waarbij gekeken werd naar betekenisloze woorden) één kandidaat boven drijven voor de tekst van het volkslied: Petrus Dathenus. Tot dan toe werd algemeen aangenomen dat [[Marnix van St. Aldegonde]] de schrijver zou zijn geweest, hoewel ook dat nooit zeker was. Er zijn diverse aanwijzingen dat Dathenus de schrijver van het volkslied is. Zo was hij aanwezig bij het beleg van Chartres waar het lied 'O la folle entreprise du Prince de Condé' werd gezongen, waarop de melodie van het Wilhelmus is gebaseerd. Dathenus verbleef in 1572 in de kringen van de Prins van Oranje in Duitsland. De oudst bekende tekst van het Wilhelmus is in het Duits verschenen in 1573, de oudst bekende Nederlandse tekst komt uit een geuzenliedboek van drie jaar later.<ref>[http://www.meertens.knaw.nl/cms/nl/nieuws-agenda/nieuwsbrief/uitgelicht/145183-computer-als-onderzoeksinstrument-in-de-zoektocht-naar-de-auteur-van-het-Wilhelmus Nieuwsbrief Meertens Instituut, 10 januari 2017]</ref>		In 2017 kwam bij stylometrisch computeronderzoek naar de tekst van het volkslied (waarbij gekeken werd naar betekenisloze woorden) één kandidaat boven drijven voor de tekst van het volkslied: Petrus Dathenus. Tot dan toe werd algemeen aangenomen dat Marnix van St. Aldegonde de schrijver zou zijn geweest, hoewel ook dat nooit zeker was. Er zijn diverse aanwijzingen dat Dathenus de schrijver van het volkslied is. Zo was hij aanwezig bij het beleg van Chartres waar het lied 'O la folle entreprise du Prince de Condé' werd gezongen, waarop de melodie van het Wilhelmus is gebaseerd. Dathenus verbleef in 1572 in de kringen van de Prins van Oranje in Duitsland. De oudst bekende tekst van het Wilhelmus is in het Duits verschenen in 1573, de oudst bekende Nederlandse tekst komt uit een geuzenliedboek van drie jaar later.<ref>[http://www.meertens.knaw.nl/cms/nl/nieuws-agenda/nieuwsbrief/uitgelicht/145183-computer-als-onderzoeksinstrument-in-de-zoektocht-naar-de-auteur-van-het-Wilhelmus Nieuwsbrief Meertens Instituut, 10 januari 2017]</ref>

	== Invloed in Zeeland ==		== Invloed in Zeeland ==

Wim van Gorsel op 7 aug 2019 om 09:14

2019-08-07T09:14:33Z

← Oudere versie		Versie van 7 aug 2019 09:14
Regel 37:		Regel 37:

	== Literatuur ==		== Literatuur ==
	-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/110290909 Th. Ruys, ''Petrus Dathenus'' (Utrecht, 1919).]		*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/110290909 Th. Ruys, ''Petrus Dathenus'' (Utrecht, 1919).]

	-Punt, Mislukte bemiddeling.		*Punt, Mislukte bemiddeling.

	-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/040927148 H.Q. Janssen, ''Petrus Dathenus, een blik op zijne laatste levensjaren, vooral op zijne twistzaak met Oranje, naar aanleiding van een tal onuitgegeven brieven, van, aan en over hem geschreven'' (Delft, 1872).]		*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/040927148 H.Q. Janssen, ''Petrus Dathenus, een blik op zijne laatste levensjaren, vooral op zijne twistzaak met Oranje, naar aanleiding van een tal onuitgegeven brieven, van, aan en over hem geschreven'' (Delft, 1872).]

	-Biographisch woordenboek Prot. godgeleerden.		*Biographisch woordenboek Prot. godgeleerden.

	-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/152797912 C. Rooze-Stouthamer, Hervorming in Zeeland (ca. 1520-1572) (Goes 1996). ]		*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/152797912 C. Rooze-Stouthamer, Hervorming in Zeeland (ca. 1520-1572) (Goes 1996). ]

	-[http://www.meertens.knaw.nl/cms/nl/nieuws-agenda/nieuwsbrief/uitgelicht/145183-computer-als-onderzoeksinstrument-in-de-zoektocht-naar-de-auteur-van-het-Wilhelmus Nieuwsbrief Meertens Instituut, 10 januari 2017]		*[http://www.meertens.knaw.nl/cms/nl/nieuws-agenda/nieuwsbrief/uitgelicht/145183-computer-als-onderzoeksinstrument-in-de-zoektocht-naar-de-auteur-van-het-Wilhelmus Nieuwsbrief Meertens Instituut, 10 januari 2017]

	-Mike Kestemont, Els Stronks, Martine de Bruin en Tim de Winkel, ''Van wie is het Wilhelmus? De auteur van het Nederlandse volkslied met de computer onderzocht'' (Amsterdam, 2017).		*Mike Kestemont, Els Stronks, Martine de Bruin en Tim de Winkel, ''Van wie is het Wilhelmus? De auteur van het Nederlandse volkslied met de computer onderzocht'' (Amsterdam, 2017).

	== Noten ==		== Noten ==
Regel 57:		Regel 57:
	[[category:Zeeuwen]]		[[category:Zeeuwen]]
	[[category:Religie]]		[[category:Religie]]
			{{DEFAULTSORT:Dathenus, Petrus}}

Johan Francke op 11 jan 2017 om 07:07

2017-01-11T07:07:20Z

← Oudere versie		Versie van 11 jan 2017 07:07
Regel 13:		Regel 13:
	Dathenus begon zijn geestelijke loopbaan begonnen als Karmelieter monnik in leper. Op negentienjarige leeftijd sloot hij zich aan bij het calvinisme. Hij vluchtte naar Londen, waar hij bij de vluchtelingengemeente een opleiding kreeg en werd vluchtelingen-predikant te Frankfurt am Main. Hij stichtte in 1562 in een leegstaand klooster de vluchtelingengemeente van Frankental in de Rijn-Palts. Daar gaf hij in 1566 zijn psalmen uit. In dit jaar bezocht deze man, met zijn onstuimige aard, die als geen ander in de Nederlanden een ijveraar is geweest voor de calvinistische reformatie, ook Zeeland. Vanuit Antwerpen bezocht hij Middelburg, Vlissingen, Veere en Zierikzee, waar hij preekte. [[Jona Willem te Water]] haalt een brief van hem aan, geschreven vanuit Middelburg naar Zierikzee, met een aansporing de kerken op Schouwen te 'reinigen'. Op grond van deze brief heeft men hem er wel van beschuldigd, te hebben deelgenomen aan de Beeldenstorm, maar bewezen is dit niet. Na 1572 werd hij raadsman van de prins van Oranje inzake de kerkgoederen, maar kwam (1578) met de prins in heftig conflict over de plannen voor een religievrede.		Dathenus begon zijn geestelijke loopbaan begonnen als Karmelieter monnik in leper. Op negentienjarige leeftijd sloot hij zich aan bij het calvinisme. Hij vluchtte naar Londen, waar hij bij de vluchtelingengemeente een opleiding kreeg en werd vluchtelingen-predikant te Frankfurt am Main. Hij stichtte in 1562 in een leegstaand klooster de vluchtelingengemeente van Frankental in de Rijn-Palts. Daar gaf hij in 1566 zijn psalmen uit. In dit jaar bezocht deze man, met zijn onstuimige aard, die als geen ander in de Nederlanden een ijveraar is geweest voor de calvinistische reformatie, ook Zeeland. Vanuit Antwerpen bezocht hij Middelburg, Vlissingen, Veere en Zierikzee, waar hij preekte. [[Jona Willem te Water]] haalt een brief van hem aan, geschreven vanuit Middelburg naar Zierikzee, met een aansporing de kerken op Schouwen te 'reinigen'. Op grond van deze brief heeft men hem er wel van beschuldigd, te hebben deelgenomen aan de Beeldenstorm, maar bewezen is dit niet. Na 1572 werd hij raadsman van de prins van Oranje inzake de kerkgoederen, maar kwam (1578) met de prins in heftig conflict over de plannen voor een religievrede.
	Dathenus was een geharnast en onverzettelijk strijder voor het calvinistische protestantisme en als zodanig zal hij zijn betekenis behouden.		Dathenus was een geharnast en onverzettelijk strijder voor het calvinistische protestantisme en als zodanig zal hij zijn betekenis behouden.

			== Auteur van het Wilhelmus? ==
			In 2017 kwam bij stylometrisch computeronderzoek naar de tekst van het volkslied (waarbij gekeken werd naar betekenisloze woorden) één kandidaat boven drijven voor de tekst van het volkslied: Petrus Dathenus. Tot dan toe werd algemeen aangenomen dat [[Marnix van St. Aldegonde]] de schrijver zou zijn geweest, hoewel ook dat nooit zeker was. Er zijn diverse aanwijzingen dat Dathenus de schrijver van het volkslied is. Zo was hij aanwezig bij het beleg van Chartres waar het lied 'O la folle entreprise du Prince de Condé' werd gezongen, waarop de melodie van het Wilhelmus is gebaseerd. Dathenus verbleef in 1572 in de kringen van de Prins van Oranje in Duitsland. De oudst bekende tekst van het Wilhelmus is in het Duits verschenen in 1573, de oudst bekende Nederlandse tekst komt uit een geuzenliedboek van drie jaar later.<ref>[http://www.meertens.knaw.nl/cms/nl/nieuws-agenda/nieuwsbrief/uitgelicht/145183-computer-als-onderzoeksinstrument-in-de-zoektocht-naar-de-auteur-van-het-Wilhelmus Nieuwsbrief Meertens Instituut, 10 januari 2017]</ref>

	== Invloed in Zeeland ==		== Invloed in Zeeland ==
Regel 43:		Regel 46:

	-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/152797912 C. Rooze-Stouthamer, Hervorming in Zeeland (ca. 1520-1572) (Goes 1996). ]		-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/152797912 C. Rooze-Stouthamer, Hervorming in Zeeland (ca. 1520-1572) (Goes 1996). ]

			-[http://www.meertens.knaw.nl/cms/nl/nieuws-agenda/nieuwsbrief/uitgelicht/145183-computer-als-onderzoeksinstrument-in-de-zoektocht-naar-de-auteur-van-het-Wilhelmus Nieuwsbrief Meertens Instituut, 10 januari 2017]

			-Mike Kestemont, Els Stronks, Martine de Bruin en Tim de Winkel, ''Van wie is het Wilhelmus? De auteur van het Nederlandse volkslied met de computer onderzocht'' (Amsterdam, 2017).

			== Noten ==
			<references/>

	[[category:persoon]]		[[category:persoon]]
	[[category:Zeeuwen]]		[[category:Zeeuwen]]
	[[category:Religie]]		[[category:Religie]]

Johan Francke: /* Beknopte bibliografie */

2016-07-19T06:43:55Z

Beknopte bibliografie

← Oudere versie		Versie van 19 jul 2016 06:43
Regel 21:		Regel 21:

	== Beknopte bibliografie ==		== Beknopte bibliografie ==
			[[Bestand:Dathenus_psalmen.jpg\|right\|200px\|thumb\|''De CL Psalmen Davids, uit den fransoyschen dichte in Nederlandtschen overgheset'' door Petrum Dathenum, gedrukt in Rouen, 1567]]
	*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/09257792X ''De CL psalmen Davids. Waar in de dicht- en zang-maate van Dathenus behouden, en de verklaring van den professor van Til op den voet gevolgd is.; Nevens uitbreidinge der gewoone lofzangen'' (Vlissingen, 1711).]		*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/09257792X ''De CL psalmen Davids. Waar in de dicht- en zang-maate van Dathenus behouden, en de verklaring van den professor van Til op den voet gevolgd is.; Nevens uitbreidinge der gewoone lofzangen'' (Vlissingen, 1711).]
	*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/091844967 met Johan de Brune, ''Davids Psalmen gedicht, aen d'eene zijde door Petrum Dathenum, aen d'ander zijde door J. de Brune; die dezelve uyt de Hebreeusche in de Nederlandsche taele ... en ... naer de oude wijzen gestelt heeft'' (Amsterdam, 1650).]		*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/091844967 met Johan de Brune, ''Davids Psalmen gedicht, aen d'eene zijde door Petrum Dathenum, aen d'ander zijde door J. de Brune; die dezelve uyt de Hebreeusche in de Nederlandsche taele ... en ... naer de oude wijzen gestelt heeft'' (Amsterdam, 1650).]

Johan Francke: /* Beknopte bibliografie */

2016-07-19T06:08:03Z

Beknopte bibliografie

← Oudere versie		Versie van 19 jul 2016 06:08
Regel 25:		Regel 25:
	*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/312657870 met Daniël de Smit en Maximiliaan Vermeere, ''Op het sterven van vrouwe Sara Johanna Hoornbeek, waerde echtgenoote van ... Thomas van Rhee, kiesheer der stad Middelburg ... tot veeler leedwezen ontslaapen den 14 van Wyn-maand 1736 in den ouderdom van agtëntwintig jaaren en zeventien dagen'' ((S.l.), 1736).]		*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/312657870 met Daniël de Smit en Maximiliaan Vermeere, ''Op het sterven van vrouwe Sara Johanna Hoornbeek, waerde echtgenoote van ... Thomas van Rhee, kiesheer der stad Middelburg ... tot veeler leedwezen ontslaapen den 14 van Wyn-maand 1736 in den ouderdom van agtëntwintig jaaren en zeventien dagen'' ((S.l.), 1736).]
	*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/312655525 met Jacoubs Willemsen en Isaäc Schorer, ''Zegenwensch ter bruilofte van den ... Johan van de Perre waardein van de graaflykheids munte in Zeeland en ... Catharina Cornelia Steengracht'' ((S.l.), 1737).]		*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/312655525 met Jacoubs Willemsen en Isaäc Schorer, ''Zegenwensch ter bruilofte van den ... Johan van de Perre waardein van de graaflykheids munte in Zeeland en ... Catharina Cornelia Steengracht'' ((S.l.), 1737).]
	*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/061672653 ''Lof der christelyke mededeelzaamheid in rym'' (Middelburgh, 1741).]
	*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/314735798 met Cornelis Anthony Vos en Jacobus Willemsen, ''Zegengroeten, ter zilveren bruilofte van den weledelen gestrengen here, den here mr. Johan Assuerus Schorer, ontfanger generaal van Zeeland, advocaat fiscaal van den edelen hove van Vlaanderen, enz. enz. enz. en de weledele geborene vrouwe, mevrouwe Maria Johanna van de Putte,; gevierd te Middelburg den XXVIII. van Grasmaand des jaars MDCCXLIII'' ((S.l.), 1743).]		*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/314735798 met Cornelis Anthony Vos en Jacobus Willemsen, ''Zegengroeten, ter zilveren bruilofte van den weledelen gestrengen here, den here mr. Johan Assuerus Schorer, ontfanger generaal van Zeeland, advocaat fiscaal van den edelen hove van Vlaanderen, enz. enz. enz. en de weledele geborene vrouwe, mevrouwe Maria Johanna van de Putte,; gevierd te Middelburg den XXVIII. van Grasmaand des jaars MDCCXLIII'' ((S.l.), 1743).]
	*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/326051368 ''Psalmen uit de berijming van Petrus Datheen'' ((S.l.), 1981).]		*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/326051368 ''Psalmen uit de berijming van Petrus Datheen'' ((S.l.), 1981).]

Johan Francke op 18 jul 2016 om 14:25

2016-07-18T14:25:08Z

← Oudere versie		Versie van 18 jul 2016 14:25
Regel 15:		Regel 15:

	== Invloed in Zeeland ==		== Invloed in Zeeland ==
	Dathenus is weliswaar weinig in Zeeland geweest, maar tot op de dag van vandaag is zijn invloed hier voelbaar. Met name door zijn psalmberijming ‘De Psalmen Davids ende ander Lofsanghen uit den Francoyschen dichte in Nederlandsche overgeset’ (1566), zijn vertaling van de Heidelbergse catechismus, die hij aan zijn psalmen toevoegde, en zijn bewerking van een aantal liturgische formulieren. In Zeeland worden zijn psalmen nog altijd uitgegeven.		Dathenus is weliswaar weinig in Zeeland geweest, maar tot op de dag van vandaag is zijn invloed hier voelbaar. Met name door zijn psalmberijming ‘De Psalmen Davids ende ander Lofsanghen uit den Francoyschen dichte in Nederlandsche overgeset’ (1566), zijn vertaling van de Heidelbergse catechismus, die hij aan zijn psalmen toevoegde, en zijn bewerking van een aantal liturgische formulieren. In Zeeland worden zijn psalmen nog altijd uitgegeven. Wel was de psalmberijming van de Psalmen Davids, door Petrus Dathenus, in de 19de eeuw aanleiding tot ernstige conflicten binnen de Hervormde Kerk te Middelburg.

	== Petrus Dathenus de ~~Jonge~~ ==		== [[Petrus Dathenus de boekdrukker]] ==
	Later woonde in Middelburg een naamgenoot van Dathenus die er in 1721 poorter werd. Hij was boekhandelaar, drukker van de Staten en vanaf 1734 ouderling. Hij werd aangezien voor de laatste mannelijke afstammeling van Dathenus~~. Titelblad van de Psalmen Davids, berijmd door Petrus Dathenus, in de 19de eeuw aanleiding tot ernstige conflicten binnen de Herv. Kerk te Middelburg~~.		Later woonde in Middelburg een naamgenoot van Dathenus die er in 1721 poorter werd. Hij was boekhandelaar, drukker van de Staten en vanaf 1734 ouderling. Hij werd aangezien voor de laatste mannelijke afstammeling van Dathenus.

	== Beknopte bibliografie ==		== Beknopte bibliografie ==

Johan Francke op 18 jul 2016 om 14:17

2016-07-18T14:17:48Z

← Oudere versie		Versie van 18 jul 2016 14:17
Regel 1:		Regel 1:
	{{InfoboxPersoon		{{InfoboxPersoon
	\| afbeelding = [[Bestand:.jpg\|200px]]		\| afbeelding = [[Bestand:Dathenus.jpg\|200px]]
	\| naam = Petrus Dathenus; Pieter Datheen, Pieter Daeten; Pieter Daets		\| naam = Petrus Dathenus; Pieter Datheen, Pieter Daeten; Pieter Daets
	\| onderschrift = Petrus Dathenus, bron: [http://www.geheugenvannederland.nl Geheugen van Nederland.nl]		\| onderschrift = Petrus Dathenus, bron: [http://www.geheugenvannederland.nl Geheugen van Nederland.nl]
	\| geboortedatum = [[1531]] of [[1532]]		\| geboortedatum = [[1531]] of [[1532]]
	\| geboorteplaats = Kassel (Duitsland)		\| geboorteplaats = Kassel (Duitsland)
	\| overlijdensdatum = [[17 maart] [[1588]]		\| overlijdensdatum = [[17 maart]] [[1588]]
	\| overlijdensplaats = Elbing (Duitsland)		\| overlijdensplaats = Elbing (Duitsland)
	\| beroep = calvinistisch prediker en reformator		\| beroep = calvinistisch prediker en reformator
Regel 34:		Regel 34:

	== Literatuur ==		== Literatuur ==
	-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/Ruys, Petrus Dathenus. ]		-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/110290909 Th. Ruys, ''Petrus Dathenus'' (Utrecht, 1919).]

	-~~[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/~~Punt, Mislukte bemiddeling.]		-Punt, Mislukte bemiddeling.

	-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/H.Q. Janssen, Petrus Dathenus. ]		-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/040927148 H.Q. Janssen, ''Petrus Dathenus, een blik op zijne laatste levensjaren, vooral op zijne twistzaak met Oranje, naar aanleiding van een tal onuitgegeven brieven, van, aan en over hem geschreven'' (Delft, 1872).]

	-Biographisch woordenboek Prot. godgeleerden.		-Biographisch woordenboek Prot. godgeleerden.

	-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/C. Rooze-Stouthamer, Hervorming in Zeeland (ca. 1520-1572) (Goes 1996). ]		-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/152797912 C. Rooze-Stouthamer, Hervorming in Zeeland (ca. 1520-1572) (Goes 1996). ]

	[[category:persoon]]		[[category:persoon]]
	[[category:Zeeuwen]]		[[category:Zeeuwen]]
	[[category:Religie]]		[[category:Religie]]

Johan Francke: Nieuwe pagina aangemaakt met '{{InfoboxPersoon | afbeelding = 200px | naam = Petrus Dathenus; Pieter Datheen, Pieter Daeten; Pieter Daets | onderschrift = Petrus Dathenus, bron:...'

2016-07-18T14:12:11Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '{{InfoboxPersoon | afbeelding = 200px | naam = Petrus Dathenus; Pieter Datheen, Pieter Daeten; Pieter Daets | onderschrift = Petrus Dathenus, bron:...'

Nieuwe pagina

{{InfoboxPersoon
| afbeelding = [[Bestand:.jpg|200px]]
| naam = Petrus Dathenus; Pieter Datheen, Pieter Daeten; Pieter Daets
| onderschrift = Petrus Dathenus, bron: [http://www.geheugenvannederland.nl Geheugen van Nederland.nl]
| geboortedatum = [[1531]] of [[1532]]
| geboorteplaats = Kassel (Duitsland)
| overlijdensdatum = [[17 maart] [[1588]]
| overlijdensplaats = Elbing (Duitsland)
| beroep = calvinistisch prediker en reformator
| VIAF = [http://viaf.org/viaf/4940716 P. Dathenus]
}}
== Leven en werk ==
Dathenus begon zijn geestelijke loopbaan begonnen als Karmelieter monnik in leper. Op negentienjarige leeftijd sloot hij zich aan bij het calvinisme. Hij vluchtte naar Londen, waar hij bij de vluchtelingengemeente een opleiding kreeg en werd vluchtelingen-predikant te Frankfurt am Main. Hij stichtte in 1562 in een leegstaand klooster de vluchtelingengemeente van Frankental in de Rijn-Palts. Daar gaf hij in 1566 zijn psalmen uit. In dit jaar bezocht deze man, met zijn onstuimige aard, die als geen ander in de Nederlanden een ijveraar is geweest voor de calvinistische reformatie, ook Zeeland. Vanuit Antwerpen bezocht hij Middelburg, Vlissingen, Veere en Zierikzee, waar hij preekte. [[Jona Willem te Water]] haalt een brief van hem aan, geschreven vanuit Middelburg naar Zierikzee, met een aansporing de kerken op Schouwen te 'reinigen'. Op grond van deze brief heeft men hem er wel van beschuldigd, te hebben deelgenomen aan de Beeldenstorm, maar bewezen is dit niet. Na 1572 werd hij raadsman van de prins van Oranje inzake de kerkgoederen, maar kwam (1578) met de prins in heftig conflict over de plannen voor een religievrede.
Dathenus was een geharnast en onverzettelijk strijder voor het calvinistische protestantisme en als zodanig zal hij zijn betekenis behouden.

== Invloed in Zeeland ==
Dathenus is weliswaar weinig in Zeeland geweest, maar tot op de dag van vandaag is zijn invloed hier voelbaar. Met name door zijn psalmberijming ‘De Psalmen Davids ende ander Lofsanghen uit den Francoyschen dichte in Nederlandsche overgeset’ (1566), zijn vertaling van de Heidelbergse catechismus, die hij aan zijn psalmen toevoegde, en zijn bewerking van een aantal liturgische formulieren. In Zeeland worden zijn psalmen nog altijd uitgegeven.

== Petrus Dathenus de Jonge ==
Later woonde in Middelburg een naamgenoot van Dathenus die er in 1721 poorter werd. Hij was boekhandelaar, drukker van de Staten en vanaf 1734 ouderling. Hij werd aangezien voor de laatste mannelijke afstammeling van Dathenus. Titelblad van de Psalmen Davids, berijmd door Petrus Dathenus, in de 19de eeuw aanleiding tot ernstige conflicten binnen de Herv. Kerk te Middelburg.

== Beknopte bibliografie ==
*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=|universal/sru|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/09257792X ''De CL psalmen Davids. Waar in de dicht- en zang-maate van Dathenus behouden, en de verklaring van den professor van Til op den voet gevolgd is.; Nevens uitbreidinge der gewoone lofzangen'' (Vlissingen, 1711).]
*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=|universal/sru|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/091844967 met Johan de Brune, ''Davids Psalmen gedicht, aen d'eene zijde door Petrum Dathenum, aen d'ander zijde door J. de Brune; die dezelve uyt de Hebreeusche in de Nederlandsche taele ... en ... naer de oude wijzen gestelt heeft'' (Amsterdam, 1650).]
*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=|universal/sru|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/312657870 met Daniël de Smit en Maximiliaan Vermeere, ''Op het sterven van vrouwe Sara Johanna Hoornbeek, waerde echtgenoote van ... Thomas van Rhee, kiesheer der stad Middelburg ... tot veeler leedwezen ontslaapen den 14 van Wyn-maand 1736 in den ouderdom van agtëntwintig jaaren en zeventien dagen'' ((S.l.), 1736).]
*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=|universal/sru|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/312655525 met Jacoubs Willemsen en Isaäc Schorer, ''Zegenwensch ter bruilofte van den ... Johan van de Perre waardein van de graaflykheids munte in Zeeland en ... Catharina Cornelia Steengracht'' ((S.l.), 1737).]
*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=|universal/sru|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/061672653 ''Lof der christelyke mededeelzaamheid in rym'' (Middelburgh, 1741).]
*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=|universal/sru|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/314735798 met Cornelis Anthony Vos en Jacobus Willemsen, ''Zegengroeten, ter zilveren bruilofte van den weledelen gestrengen here, den here mr. Johan Assuerus Schorer, ontfanger generaal van Zeeland, advocaat fiscaal van den edelen hove van Vlaanderen, enz. enz. enz. en de weledele geborene vrouwe, mevrouwe Maria Johanna van de Putte,; gevierd te Middelburg den XXVIII. van Grasmaand des jaars MDCCXLIII'' ((S.l.), 1743).]
*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=|universal/sru|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/326051368 ''Psalmen uit de berijming van Petrus Datheen'' ((S.l.), 1981).]
*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=|universal/sru|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/047511125 ''Een christelijke samenspreking uit Gods woord; (over het onderscheid tussen wet en evangelie)'' (Houten, 1988).] Over het onderscheid tussen wet en evangelie.

== Auteur ==
-S.J.M. Hulsbergen, herz. Peter Sijnke (2011).

== Literatuur ==
-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=|universal/sru|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/Ruys, Petrus Dathenus. ]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=|universal/sru|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/Punt, Mislukte bemiddeling.]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=|universal/sru|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/H.Q. Janssen, Petrus Dathenus. ]

-Biographisch woordenboek Prot. godgeleerden.

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=|universal/sru|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/C. Rooze-Stouthamer, Hervorming in Zeeland (ca. 1520-1572) (Goes 1996). ]

[[category:persoon]]
[[category:Zeeuwen]]
[[category:Religie]]