St. Maria-magdalenapolder - Bewerkingsoverzicht

W. van Gorsel op 5 mei 2025 om 08:18

2025-05-05T08:18:11Z

← Oudere versie		Versie van 5 mei 2025 08:18
Regel 6:		Regel 6:
	==Literatuur==		==Literatuur==
	C. Dekker, Zuid-Beveland.		C. Dekker, Zuid-Beveland.


			'''ST. NICOLAAS IN VARNE '''(Vaerne of Langaardenburg)
			Verdronken dorp en parochie ten zuidwesten van de stad [[IJzendijke]], aan de Belgisch-Nederlandse grens, gemeente Sluis: herbouwd in een nabij gelegen plaats (nu het grensdorp [[Waterland]]-*Oudeman). Het was een moerparochie welke haar ontstaan te danken had aan ontginningen. Op een afstand van circa zevenhonderd meter ten noordwesten van de in 1144 door de Sint-Pietersabdij van Gent gestichte proosdij [[Elmare]] verrees in 1229 de kerk ter ere van Sint-Nicolaas.

			De toevoeging ‘in varne’ (vaerne), in de volksmond ook 'in de varent', is wellicht een verbastering van ‘in Averno’. Een oud rijmpje luidt: Sint Jan in Eremo/Sint Laurens in Deserto/Sint Nicolaais in Averno/Sint Margriete in Orco. Als verklaring wordt gegeven: Sint Jan in armoede, op schrale moerassige gronden, Sint Laurens in de woestijn der bossen, waarmee de bodem aldaar overdekt was, Sint Nicolaas in het hof of de spelonk, de lage drassige gronden en Sint Margriete in de hel, de zware klei, die het eerst de aanval van de zee te verduren had (Roos). De Latijnse benamingen echter wijzen op een verlaten gebied: eremus (woestijn), desertum (verlaten streek, woestijn, wildernis), Avernus (naam van een meer in Italië, waar men zich de toegang tot de onderwereld dacht) en Orcus (onderwereld), zodat bovenstaande verklaring wel te denken geeft. Veel waarschijnlijker is dat ‘in de varent’ afgeleid is van varente, varnte, varmte, vaarnte, met welke woorden men onkruid aanduidt, zoals bijvoorbeeld in dit voorschrift: Die dat goede land wil zaeyen. moet eerst dat quade cruud afmaeyen als distelen, varent. dat tander graen hopelic moghe daer inne staen.

			In een oorkonde (1252) van gravin Margaretha duikt voor dit veenontginningsdorp, waar waarschijnlijk horigen en ''hospites ''van de proosdij woonden, voor het eerst ook de naam Langaardenburg (Lancardenhurgh) op. De naam is ontstaan doordat in Sint-Nicolaas schepenen uit Aardenburg waren aangesteld om recht te spreken volgens het recht, dat in hun stad gold. Enige tijd moet Langaardenburg een eigen schepenbank en dus stadsrechten hebben gehad, want de plaats komt voor onder de ‘smalle steden’ in het Transport van Vlaanderen (1309).

			Het dorp verdronk als gevolg van de vloed in de winter van 1375/76; restanten van de kerk en het kerkhof zijn ter plaatse nog in de grond aanwezig. De proosdij Elmare is door dezelfde vloed ook onherstelbaar beschadigd. In 1553 werd, na herinpoldering van het gebied in 1502, een nieuw Sint-Nicolaas in Vaerne gesticht, zoals gemeld de latere parochie Waterland-Oudeman in de omgeving van Elmare. De positie van de oudste kern van dit herstichte dorp is niet bekend, maar ligt mogelijk dichter in de buurt van het huidige Waterland-Oudeman in Oost-Vlaanderen.

			De archeologische resten van het oude Sint-Nicolaas in Vaerne zijn in 1972 gelokaliseerd. Ze bestaan uit fundamenten van de kerk; ook restanten van het kerkhof zouden in het reliëfrijke terrein nog aanwezig zijn. Archeologisch onderzoek heeft hier verder niet plaatsgevonden.

			==Auteur==
			J.A. Trimpe Burger; herz. Jan J.B. Kuipers (2013)

			==Literatuur==
			– Robert M. van Dierendonck, ‘Van Boterzande tot Wevelswaele. Archeologische gegevens van verdronken dorpen in West-Zeeuws-Vlaanderen’, in: ''Tijdschrift voor Waterstaatsgeschiedenis'' 14 (2005) 96-106.

			[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|1152485 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|1152485]

			– M.K.E. Gottschalk, ''Historische geografie van westelijk Zeeuws-Vlaanderen ''I (Assen, 1955) 5, 70.

			[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|355973 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|355973]

			– M.K.E. Gottschalk, ''Stormvloeden en rivieroverstromingen in Nederland ''I (Assen, 1971) 428.

			[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|106236 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|106236]

			– Jan J.B. Kuipers (eindred.), ''Sluimerend in slik. Verdronken dorpen en verdronken land in zuidwest Nederland'' (Middelburg/Vlissingen, 2004) 48-49 nr. 101.

			[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|1511071 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|1511071]

			– G.P. Roos, ''Beknopt geschied- en aardrijkskundig woordenboek van Zeeuwsch-Vlaanderens westelijk deel''<nowiki> [enz.] (Oostburg, 1874). </nowiki>

			[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|263809 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|263809]

			– E. Verwijs en J. Verdam, ''Middelnederlandsch Woordenboek'' 9 dln. (‘s-Gravenhage 1885-1929).

			[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|254731 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|254731]

			[[category:Geografie]]

			[[category:Topografie]]

			[[category:Polder]]

W. van Gorsel: Tekst vervangen door "Verloren polder van Zuid-Beveland, gelegen in de Westerschelde en behorende tot het verdwenen eiland Stuivezand Oude polder van Stuivezand). De polder, 138 schotbare gemeten groot, kwam tot stand in 1512 en vormde de herdijking van vermoedelijk het noordwestelijke deel van de Oude polder van Stuivezand. die in 1478 inundeerde. St. Maria-Magdalena inundeerde verscheidene malen en ging voorgoed verloren na 1570. ==Auteur== J. Kuipers ==Literatuur== C. De…"

2025-05-05T08:15:05Z

Tekst vervangen door "Verloren polder van Zuid-Beveland, gelegen in de Westerschelde en behorende tot het verdwenen eiland Stuivezand Oude polder van Stuivezand). De polder, 138 schotbare gemeten groot, kwam tot stand in 1512 en vormde de herdijking van vermoedelijk het noordwestelijke deel van de Oude polder van Stuivezand. die in 1478 inundeerde. St. Maria-Magdalena inundeerde verscheidene malen en ging voorgoed verloren na 1570. ==Auteur== J. Kuipers ==Literatuur== C. De…"

← Oudere versie		Versie van 5 mei 2025 08:15
Regel 5:		Regel 5:

	==Literatuur==		==Literatuur==
	C. Dekker, Zuid-Beveland.		C. Dekker, Zuid-Beveland.

	~~'''ST. NICOLAAS IN VARNE '''(Vaerne of Langaardenburg)~~
	Verdronken dorp en parochie ten zuidwesten van de stad [[IJzendijke]], aan de Belgisch-Nederlandse grens, gemeente Sluis: herbouwd in een nabij gelegen plaats (nu het grensdorp [[Waterland]]-*Oudeman). Het was een moerparochie welke haar ontstaan te danken had aan ontginningen. Op een afstand van circa zevenhonderd meter ten noordwesten van de in 1144 door de Sint-Pietersabdij van Gent gestichte proosdij [[Elmare]] verrees in 1229 de kerk ter ere van Sint-Nicolaas.

	De toevoeging ‘in varne’ (vaerne), in de volksmond ook 'in de varent', is wellicht een verbastering van ‘in Averno’. Een oud rijmpje luidt: Sint Jan in Eremo/Sint Laurens in Deserto/Sint Nicolaais in Averno/Sint Margriete in Orco. Als verklaring wordt gegeven: Sint Jan in armoede, op schrale moerassige gronden, Sint Laurens in de woestijn der bossen, waarmee de bodem aldaar overdekt was, Sint Nicolaas in het hof of de spelonk, de lage drassige gronden en Sint Margriete in de hel, de zware klei, die het eerst de aanval van de zee te verduren had (Roos). De Latijnse benamingen echter wijzen op een verlaten gebied: eremus (woestijn), desertum (verlaten streek, woestijn, wildernis), Avernus (naam van een meer in Italië, waar men zich de toegang tot de onderwereld dacht) en Orcus (onderwereld), zodat bovenstaande verklaring wel te denken geeft. Veel waarschijnlijker is dat ‘in de varent’ afgeleid is van varente, varnte, varmte, vaarnte, met welke woorden men onkruid aanduidt, zoals bijvoorbeeld in dit voorschrift: Die dat goede land wil zaeyen. moet eerst dat quade cruud afmaeyen als distelen, varent. dat tander graen hopelic moghe daer inne staen.

	In een oorkonde (1252) van gravin Margaretha duikt voor dit veenontginningsdorp, waar waarschijnlijk horigen en ''hospites ''van de proosdij woonden, voor het eerst ook de naam Langaardenburg (Lancardenhurgh) op. De naam is ontstaan doordat in Sint-Nicolaas schepenen uit Aardenburg waren aangesteld om recht te spreken volgens het recht, dat in hun stad gold. Enige tijd moet Langaardenburg een eigen schepenbank en dus stadsrechten hebben gehad, want de plaats komt voor onder de ‘smalle steden’ in het Transport van Vlaanderen (1309).

	Het dorp verdronk als gevolg van de vloed in de winter van 1375/76; restanten van de kerk en het kerkhof zijn ter plaatse nog in de grond aanwezig. De proosdij Elmare is door dezelfde vloed ook onherstelbaar beschadigd. In 1553 werd, na herinpoldering van het gebied in 1502, een nieuw Sint-Nicolaas in Vaerne gesticht, zoals gemeld de latere parochie Waterland-Oudeman in de omgeving van Elmare. De positie van de oudste kern van dit herstichte dorp is niet bekend, maar ligt mogelijk dichter in de buurt van het huidige Waterland-Oudeman in Oost-Vlaanderen.

	De archeologische resten van het oude Sint-Nicolaas in Vaerne zijn in 1972 gelokaliseerd. Ze bestaan uit fundamenten van de kerk; ook restanten van het kerkhof zouden in het reliëfrijke terrein nog aanwezig zijn. Archeologisch onderzoek heeft hier verder niet plaatsgevonden.

	~~==Auteur==~~
	~~J.A. Trimpe Burger; herz. Jan J.B. Kuipers (2013)~~

	~~==Literatuur==~~
	– Robert M. van Dierendonck, ‘Van Boterzande tot Wevelswaele. Archeologische gegevens van verdronken dorpen in West-Zeeuws-Vlaanderen’, in: ''Tijdschrift voor Waterstaatsgeschiedenis'' 14 (2005) 96-106.

	~~[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|1152485 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|1152485]~~

	~~– M.K.E. Gottschalk, ''Historische geografie van westelijk Zeeuws-Vlaanderen ''I (Assen, 1955) 5, 70.~~

	~~[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|355973 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|355973]~~

	~~– M.K.E. Gottschalk, ''Stormvloeden en rivieroverstromingen in Nederland ''I (Assen, 1971) 428.~~

	~~[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|106236 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|106236]~~

	~~– Jan J.B. Kuipers (eindred.), ''Sluimerend in slik. Verdronken dorpen en verdronken land in zuidwest Nederland'' (Middelburg/Vlissingen, 2004) 48-49 nr. 101.~~

	~~[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|1511071 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|1511071]~~

	~~– G.P. Roos, ''Beknopt geschied- en aardrijkskundig woordenboek van Zeeuwsch-Vlaanderens westelijk deel''<nowiki> [enz.] (Oostburg, 1874). </nowiki>~~

	~~[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|263809 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|263809]~~

	~~– E. Verwijs en J. Verdam, ''Middelnederlandsch Woordenboek'' 9 dln. (‘s-Gravenhage 1885-1929).~~

	~~[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|254731 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|254731]~~

	~~[[category:Geografie]]~~

	~~[[category:Topografie]]~~

	~~[[category:Polder]]~~

W. van Gorsel op 5 mei 2025 om 08:14

2025-05-05T08:14:40Z

← Oudere versie		Versie van 5 mei 2025 08:14
Regel 1:		Regel 1:
	~~{{Infobox~~		Verloren polder van Zuid-Beveland, gelegen in de Westerschelde en behorende tot het verdwenen eiland [[Stuivezand]] [[Oude]] polder van Stuivezand). De polder, 138 schotbare gemeten groot, kwam tot stand in 1512 en vormde de herdijking van vermoedelijk het noordwestelijke deel van de [[Oude]] polder van Stuivezand. die in 1478 inundeerde. St. Maria-Magdalena inundeerde verscheidene malen en ging voorgoed verloren na 1570.
	~~\| above =~~ St. Maria-~~magdalenapolder~~
	}}

	~~'''Tekst uit de Encyclopedie van Zeeland 1982-1984'''~~		==Auteur==
			J. Kuipers

	~~Verloren polder van~~ Zuid-Beveland, gelegen in de Westerschelde en behorende tot het verdwenen eiland [[Stuivezand]] [[Oude]] polder van Stuivezand). De polder, 138 schotbare gemeten groot, kwam tot stand in 1512 en vormde de herdijking van vermoedelijk het noordwestelijke deel van de [[Oude]] polder van Stuivezand. die in 1478 inundeerde. St. Maria-Magdalena inundeerde verscheidene malen en ging voorgoed verloren na 1570.		==Literatuur==
			C. Dekker, Zuid-Beveland.


	~~= AUTEUR =~~
	~~= J. Kuipers =~~
	~~= LITERATUUR =~~
	~~= C. Dekker, Zuid-Beveland. =~~
	'''ST. NICOLAAS IN VARNE '''(Vaerne of Langaardenburg)		'''ST. NICOLAAS IN VARNE '''(Vaerne of Langaardenburg)


	Verdronken dorp en parochie ten zuidwesten van de stad [[IJzendijke]], aan de Belgisch-Nederlandse grens, gemeente Sluis: herbouwd in een nabij gelegen plaats (nu het grensdorp [[Waterland]]-*Oudeman). Het was een moerparochie welke haar ontstaan te danken had aan ontginningen. Op een afstand van circa zevenhonderd meter ten noordwesten van de in 1144 door de Sint-Pietersabdij van Gent gestichte proosdij [[Elmare]] verrees in 1229 de kerk ter ere van Sint-Nicolaas.		Verdronken dorp en parochie ten zuidwesten van de stad [[IJzendijke]], aan de Belgisch-Nederlandse grens, gemeente Sluis: herbouwd in een nabij gelegen plaats (nu het grensdorp [[Waterland]]-*Oudeman). Het was een moerparochie welke haar ontstaan te danken had aan ontginningen. Op een afstand van circa zevenhonderd meter ten noordwesten van de in 1144 door de Sint-Pietersabdij van Gent gestichte proosdij [[Elmare]] verrees in 1229 de kerk ter ere van Sint-Nicolaas.


	De toevoeging ‘in varne’ (vaerne), in de volksmond ook 'in de varent', is wellicht een verbastering van ‘in Averno’. Een oud rijmpje luidt: Sint Jan in Eremo/Sint Laurens in Deserto/Sint Nicolaais in Averno/Sint Margriete in Orco. Als verklaring wordt gegeven: Sint Jan in armoede, op schrale moerassige gronden, Sint Laurens in de woestijn der bossen, waarmee de bodem aldaar overdekt was, Sint Nicolaas in het hof of de spelonk, de lage drassige gronden en Sint Margriete in de hel, de zware klei, die het eerst de aanval van de zee te verduren had (Roos). De Latijnse benamingen echter wijzen op een verlaten gebied: eremus (woestijn), desertum (verlaten streek, woestijn, wildernis), Avernus (naam van een meer in Italië, waar men zich de toegang tot de onderwereld dacht) en Orcus (onderwereld), zodat bovenstaande verklaring wel te denken geeft. Veel waarschijnlijker is dat ‘in de varent’ afgeleid is van varente, varnte, varmte, vaarnte, met welke woorden men onkruid aanduidt, zoals bijvoorbeeld in dit voorschrift: Die dat goede land wil zaeyen. moet eerst dat quade cruud afmaeyen als distelen, varent. dat tander graen hopelic moghe daer inne staen.		De toevoeging ‘in varne’ (vaerne), in de volksmond ook 'in de varent', is wellicht een verbastering van ‘in Averno’. Een oud rijmpje luidt: Sint Jan in Eremo/Sint Laurens in Deserto/Sint Nicolaais in Averno/Sint Margriete in Orco. Als verklaring wordt gegeven: Sint Jan in armoede, op schrale moerassige gronden, Sint Laurens in de woestijn der bossen, waarmee de bodem aldaar overdekt was, Sint Nicolaas in het hof of de spelonk, de lage drassige gronden en Sint Margriete in de hel, de zware klei, die het eerst de aanval van de zee te verduren had (Roos). De Latijnse benamingen echter wijzen op een verlaten gebied: eremus (woestijn), desertum (verlaten streek, woestijn, wildernis), Avernus (naam van een meer in Italië, waar men zich de toegang tot de onderwereld dacht) en Orcus (onderwereld), zodat bovenstaande verklaring wel te denken geeft. Veel waarschijnlijker is dat ‘in de varent’ afgeleid is van varente, varnte, varmte, vaarnte, met welke woorden men onkruid aanduidt, zoals bijvoorbeeld in dit voorschrift: Die dat goede land wil zaeyen. moet eerst dat quade cruud afmaeyen als distelen, varent. dat tander graen hopelic moghe daer inne staen.


	In een oorkonde (1252) van gravin Margaretha duikt voor dit veenontginningsdorp, waar waarschijnlijk horigen en ''hospites ''van de proosdij woonden, voor het eerst ook de naam Langaardenburg (Lancardenhurgh) op. De naam is ontstaan doordat in Sint-Nicolaas schepenen uit Aardenburg waren aangesteld om recht te spreken volgens het recht, dat in hun stad gold. Enige tijd moet Langaardenburg een eigen schepenbank en dus stadsrechten hebben gehad, want de plaats komt voor onder de ‘smalle steden’ in het Transport van Vlaanderen (1309).		In een oorkonde (1252) van gravin Margaretha duikt voor dit veenontginningsdorp, waar waarschijnlijk horigen en ''hospites ''van de proosdij woonden, voor het eerst ook de naam Langaardenburg (Lancardenhurgh) op. De naam is ontstaan doordat in Sint-Nicolaas schepenen uit Aardenburg waren aangesteld om recht te spreken volgens het recht, dat in hun stad gold. Enige tijd moet Langaardenburg een eigen schepenbank en dus stadsrechten hebben gehad, want de plaats komt voor onder de ‘smalle steden’ in het Transport van Vlaanderen (1309).


	Het dorp verdronk als gevolg van de vloed in de winter van 1375/76; restanten van de kerk en het kerkhof zijn ter plaatse nog in de grond aanwezig. De proosdij Elmare is door dezelfde vloed ook onherstelbaar beschadigd. In 1553 werd, na herinpoldering van het gebied in 1502, een nieuw Sint-Nicolaas in Vaerne gesticht, zoals gemeld de latere parochie Waterland-Oudeman in de omgeving van Elmare. De positie van de oudste kern van dit herstichte dorp is niet bekend, maar ligt mogelijk dichter in de buurt van het huidige Waterland-Oudeman in Oost-Vlaanderen.		Het dorp verdronk als gevolg van de vloed in de winter van 1375/76; restanten van de kerk en het kerkhof zijn ter plaatse nog in de grond aanwezig. De proosdij Elmare is door dezelfde vloed ook onherstelbaar beschadigd. In 1553 werd, na herinpoldering van het gebied in 1502, een nieuw Sint-Nicolaas in Vaerne gesticht, zoals gemeld de latere parochie Waterland-Oudeman in de omgeving van Elmare. De positie van de oudste kern van dit herstichte dorp is niet bekend, maar ligt mogelijk dichter in de buurt van het huidige Waterland-Oudeman in Oost-Vlaanderen.
Regel 28:		Regel 18:
	De archeologische resten van het oude Sint-Nicolaas in Vaerne zijn in 1972 gelokaliseerd. Ze bestaan uit fundamenten van de kerk; ook restanten van het kerkhof zouden in het reliëfrijke terrein nog aanwezig zijn. Archeologisch onderzoek heeft hier verder niet plaatsgevonden.		De archeologische resten van het oude Sint-Nicolaas in Vaerne zijn in 1972 gelokaliseerd. Ze bestaan uit fundamenten van de kerk; ook restanten van het kerkhof zouden in het reliëfrijke terrein nog aanwezig zijn. Archeologisch onderzoek heeft hier verder niet plaatsgevonden.

			==Auteur==
	~~AUTEUR~~

	J.A. Trimpe Burger; herz. Jan J.B. Kuipers (2013)		J.A. Trimpe Burger; herz. Jan J.B. Kuipers (2013)

			==Literatuur==
	~~LITERATUUR~~

	– Robert M. van Dierendonck, ‘Van Boterzande tot Wevelswaele. Archeologische gegevens van verdronken dorpen in West-Zeeuws-Vlaanderen’, in: ''Tijdschrift voor Waterstaatsgeschiedenis'' 14 (2005) 96-106.		– Robert M. van Dierendonck, ‘Van Boterzande tot Wevelswaele. Archeologische gegevens van verdronken dorpen in West-Zeeuws-Vlaanderen’, in: ''Tijdschrift voor Waterstaatsgeschiedenis'' 14 (2005) 96-106.

Regel 60:		Regel 46:
	[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|254731 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|254731]		[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|254731 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=\|library/vubissmart-zeeland\|254731]

			[[category:Geografie]]
	~~'''Tekst uit de Encyclopedie van Zeeland 1982-1984'''~~


	~~Verdwenen dorp en parochie ten zuidwesten van de stad IJzendijke, aan de Belgisch-Nederlandse grens, gemeente Sluis: herbouwd in een nabij gelegen plaats (nu het grensdorp~~ [[~~Waterland]]-*Oudeman). Het was een moerparochie welke haar ontstaan te danken had aan ontginningen. Vlak hij de Proosdij [[Elmare~~]] verrees in 1229 de kerk ter ere van Sint-Nicolaas. Het dorp verdronk in 1377. Restanten van de kerk en het kerkhof zijn ter plaatse nog in de grond aanwezig. De toevoeging 'in varne', in de volksmond ook 'in de varent', is wellicht een verbastering van 'in Averno'. Een oud rijmpje luidt: Sint Jan in Eremo;Sint Laurens in Deserto/Sint Nicolaais in Averno/Sint Margriete in Orco. Als verklaring wordt gegeven: Sint Jan in armoede, op schrale moerassige gronden, Sint Laurens in de woestijn der bossen, waarmee de bodem aldaar overdekt was, Sint Nicolaas in het hof of de spelonk, de lage drassige gronden en Sint Margriete in de hel, de zware klei, die het eerst de aanval van de zee te verduren had Roos). De Latijnse benamingen echter wijzen op een verlaten gebied: eremus (woestijn). desertum (verlaten streek, woestijn, wildernis). Avernus (naam van een meer in Italië, waar men zich de toegang tot de onderwereld dacht) en Orcus (onderwereld). zodat bovenstaande verklaring wel te denken geeft. Veel waarschijnlijker is dat 'in de varent' afgeleid is van varente, varnte, varmte, vaarnte met welke woorden men onkruid aanduidt, zoals bijvoorbeeld in dit voor schrift: Die dat goede land wil zaeyen. Moet eerst dat (wade cruud afmaeven als distelen, varent. dat tander graen hopelic moghe daer inne staen.

	In een oorkonde (1252) van gravin Margaretha duikt voor het eerst ook de naam Langaardenburg (Lancardenhurgh) op. De naam is ontstaan doordat in Sint-Nicolaas schepenen uit Aardenburg waren aangesteld om recht te spreken volgens het recht, dat in hun stad gold. Enige tijd moet Langaardenburg een eigen schepenbank en dus stadsrechten hebben gehad, want de plaats komt voor onder de 'smalle steden' in het Transport van Vlaanderen (1309).





	[[category:Topografie]]		[[category:Topografie]]

	[[category:Polder]]		[[category:Polder]]

Maintenance script: Importing text file

2014-03-20T14:16:50Z

Importing text file

Nieuwe pagina

{{Infobox
| above = St. Maria-magdalenapolder
}}

'''Tekst uit de Encyclopedie van Zeeland 1982-1984'''

Verloren polder van Zuid-Beveland, gelegen in de Westerschelde en behorende tot het verdwenen eiland [[Stuivezand]] [[Oude]] polder van Stuivezand). De polder, 138 schotbare gemeten groot, kwam tot stand in 1512 en vormde de herdijking van vermoedelijk het noordwestelijke deel van de [[Oude]] polder van Stuivezand. die in 1478 inundeerde. St. Maria-Magdalena inundeerde verscheidene malen en ging voorgoed verloren na 1570.

= AUTEUR =
= J. Kuipers =
= LITERATUUR =
= C. Dekker, Zuid-Beveland. =
'''ST. NICOLAAS IN VARNE '''(Vaerne of Langaardenburg)

Verdronken dorp en parochie ten zuidwesten van de stad [[IJzendijke]], aan de Belgisch-Nederlandse grens, gemeente Sluis: herbouwd in een nabij gelegen plaats (nu het grensdorp [[Waterland]]-*Oudeman). Het was een moerparochie welke haar ontstaan te danken had aan ontginningen. Op een afstand van circa zevenhonderd meter ten noordwesten van de in 1144 door de Sint-Pietersabdij van Gent gestichte proosdij [[Elmare]] verrees in 1229 de kerk ter ere van Sint-Nicolaas.

De toevoeging ‘in varne’ (vaerne), in de volksmond ook 'in de varent', is wellicht een verbastering van ‘in Averno’. Een oud rijmpje luidt: Sint Jan in Eremo/Sint Laurens in Deserto/Sint Nicolaais in Averno/Sint Margriete in Orco. Als verklaring wordt gegeven: Sint Jan in armoede, op schrale moerassige gronden, Sint Laurens in de woestijn der bossen, waarmee de bodem aldaar overdekt was, Sint Nicolaas in het hof of de spelonk, de lage drassige gronden en Sint Margriete in de hel, de zware klei, die het eerst de aanval van de zee te verduren had (Roos). De Latijnse benamingen echter wijzen op een verlaten gebied: eremus (woestijn), desertum (verlaten streek, woestijn, wildernis), Avernus (naam van een meer in Italië, waar men zich de toegang tot de onderwereld dacht) en Orcus (onderwereld), zodat bovenstaande verklaring wel te denken geeft. Veel waarschijnlijker is dat ‘in de varent’ afgeleid is van varente, varnte, varmte, vaarnte, met welke woorden men onkruid aanduidt, zoals bijvoorbeeld in dit voorschrift: Die dat goede land wil zaeyen. moet eerst dat quade cruud afmaeyen als distelen, varent. dat tander graen hopelic moghe daer inne staen.

In een oorkonde (1252) van gravin Margaretha duikt voor dit veenontginningsdorp, waar waarschijnlijk horigen en ''hospites ''van de proosdij woonden, voor het eerst ook de naam Langaardenburg (Lancardenhurgh) op. De naam is ontstaan doordat in Sint-Nicolaas schepenen uit Aardenburg waren aangesteld om recht te spreken volgens het recht, dat in hun stad gold. Enige tijd moet Langaardenburg een eigen schepenbank en dus stadsrechten hebben gehad, want de plaats komt voor onder de ‘smalle steden’ in het Transport van Vlaanderen (1309).

Het dorp verdronk als gevolg van de vloed in de winter van 1375/76; restanten van de kerk en het kerkhof zijn ter plaatse nog in de grond aanwezig. De proosdij Elmare is door dezelfde vloed ook onherstelbaar beschadigd. In 1553 werd, na herinpoldering van het gebied in 1502, een nieuw Sint-Nicolaas in Vaerne gesticht, zoals gemeld de latere parochie Waterland-Oudeman in de omgeving van Elmare. De positie van de oudste kern van dit herstichte dorp is niet bekend, maar ligt mogelijk dichter in de buurt van het huidige Waterland-Oudeman in Oost-Vlaanderen.

De archeologische resten van het oude Sint-Nicolaas in Vaerne zijn in 1972 gelokaliseerd. Ze bestaan uit fundamenten van de kerk; ook restanten van het kerkhof zouden in het reliëfrijke terrein nog aanwezig zijn. Archeologisch onderzoek heeft hier verder niet plaatsgevonden.

AUTEUR

J.A. Trimpe Burger; herz. Jan J.B. Kuipers (2013)

LITERATUUR

– Robert M. van Dierendonck, ‘Van Boterzande tot Wevelswaele. Archeologische gegevens van verdronken dorpen in West-Zeeuws-Vlaanderen’, in: ''Tijdschrift voor Waterstaatsgeschiedenis'' 14 (2005) 96-106.

[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|1152485 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|1152485]

– M.K.E. Gottschalk, ''Historische geografie van westelijk Zeeuws-Vlaanderen ''I (Assen, 1955) 5, 70.

[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|355973 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|355973]

– M.K.E. Gottschalk, ''Stormvloeden en rivieroverstromingen in Nederland ''I (Assen, 1971) 428.

[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|106236 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|106236]

– Jan J.B. Kuipers (eindred.), ''Sluimerend in slik. Verdronken dorpen en verdronken land in zuidwest Nederland'' (Middelburg/Vlissingen, 2004) 48-49 nr. 101.

[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|1511071 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|1511071]

– G.P. Roos, ''Beknopt geschied- en aardrijkskundig woordenboek van Zeeuwsch-Vlaanderens westelijk deel''<nowiki> [enz.] (Oostburg, 1874). </nowiki>

[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|263809 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|263809]

– E. Verwijs en J. Verdam, ''Middelnederlandsch Woordenboek'' 9 dln. (‘s-Gravenhage 1885-1929).

[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|254731 http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|254731]

'''Tekst uit de Encyclopedie van Zeeland 1982-1984'''

Verdwenen dorp en parochie ten zuidwesten van de stad IJzendijke, aan de Belgisch-Nederlandse grens, gemeente Sluis: herbouwd in een nabij gelegen plaats (nu het grensdorp [[Waterland]]-*Oudeman). Het was een moerparochie welke haar ontstaan te danken had aan ontginningen. Vlak hij de Proosdij [[Elmare]] verrees in 1229 de kerk ter ere van Sint-Nicolaas. Het dorp verdronk in 1377. Restanten van de kerk en het kerkhof zijn ter plaatse nog in de grond aanwezig. De toevoeging 'in varne', in de volksmond ook 'in de varent', is wellicht een verbastering van 'in Averno'. Een oud rijmpje luidt: Sint Jan in Eremo;Sint Laurens in Deserto/Sint Nicolaais in Averno/Sint Margriete in Orco. Als verklaring wordt gegeven: Sint Jan in armoede, op schrale moerassige gronden, Sint Laurens in de woestijn der bossen, waarmee de bodem aldaar overdekt was, Sint Nicolaas in het hof of de spelonk, de lage drassige gronden en Sint Margriete in de hel, de zware klei, die het eerst de aanval van de zee te verduren had Roos). De Latijnse benamingen echter wijzen op een verlaten gebied: eremus (woestijn). desertum (verlaten streek, woestijn, wildernis). Avernus (naam van een meer in Italië, waar men zich de toegang tot de onderwereld dacht) en Orcus (onderwereld). zodat bovenstaande verklaring wel te denken geeft. Veel waarschijnlijker is dat 'in de varent' afgeleid is van varente, varnte, varmte, vaarnte met welke woorden men onkruid aanduidt, zoals bijvoorbeeld in dit voor schrift: Die dat goede land wil zaeyen. Moet eerst dat (wade cruud afmaeven als distelen, varent. dat tander graen hopelic moghe daer inne staen.

In een oorkonde (1252) van gravin Margaretha duikt voor het eerst ook de naam Langaardenburg (Lancardenhurgh) op. De naam is ontstaan doordat in Sint-Nicolaas schepenen uit Aardenburg waren aangesteld om recht te spreken volgens het recht, dat in hun stad gold. Enige tijd moet Langaardenburg een eigen schepenbank en dus stadsrechten hebben gehad, want de plaats komt voor onder de 'smalle steden' in het Transport van Vlaanderen (1309).

[[category:Topografie]]

[[category:Polder]]