Valkenisse - Bewerkingsoverzicht

W. van Gorsel: /* Literatuur */

2025-07-31T07:36:30Z

Literatuur

← Oudere versie		Versie van 31 jul 2025 07:36
Regel 57:		Regel 57:
	[[category:Topografie]]		[[category:Topografie]]
	[[category:Plaats Veere]]		[[category:Plaats Veere]]
			[[category:Verdronken dorpen]]

W. van Gorsel: /* Archeologie */

2025-05-19T08:51:53Z

Archeologie

← Oudere versie		Versie van 19 mei 2025 08:51
Regel 22:		Regel 22:

	===Archeologie===		===Archeologie===
	Valkenisse geldt als het ‘prototype’ van de verdronken dorpen in Zeeland. De sterk gegroeide belangstelling voor de [[verdronken]] ~~geschiedenis~~ van Zeeland hangt samen met het onderzoek van Valkenisse tussen 1990 en 2003. Al rond 1920 waren stenen en fundamenten gesignaleerd en weer verdwenen onder het opnieuw aangroeiende schorgebied. Rond 1990 erodeerde het schor opnieuw aan de zuidzijde, zodat omstreeks 1990 fundamenten en begravingen in het slik zichtbaar waren. Mogelijk was het storten van baggerslib in dit deel van de Westerschelde de oorzaak van het begin van de erosie en heeft de tweede verdieping van de rivier hieraan verder bijgedragen. De voortschrijdende vernietiging van het archeologisch erfgoed vormde de aanleiding voor het langdurige, in verschillende campagnes en projecten te onderscheiden onderzoek. Dit werd uitgevoerd in een bijna integrale samenwerking van de Archeologische Werkgemeenschap Nederland (amateur-archeologen), het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten (PDB, vanaf 1997 Provinciaal Archeologisch Centrum Zeeland (PACZ), in 2001 opgegaan in de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland, SCEZ) en de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB).		Valkenisse geldt als het ‘prototype’ van de verdronken dorpen in Zeeland. De sterk gegroeide belangstelling voor de [[Verdronken Geschiedenis\|verdronken geschiedenis]] van Zeeland hangt samen met het onderzoek van Valkenisse tussen 1990 en 2003. Al rond 1920 waren stenen en fundamenten gesignaleerd en weer verdwenen onder het opnieuw aangroeiende schorgebied. Rond 1990 erodeerde het schor opnieuw aan de zuidzijde, zodat omstreeks 1990 fundamenten en begravingen in het slik zichtbaar waren. Mogelijk was het storten van baggerslib in dit deel van de Westerschelde de oorzaak van het begin van de erosie en heeft de tweede verdieping van de rivier hieraan verder bijgedragen. De voortschrijdende vernietiging van het archeologisch erfgoed vormde de aanleiding voor het langdurige, in verschillende campagnes en projecten te onderscheiden onderzoek. Dit werd uitgevoerd in een bijna integrale samenwerking van de Archeologische Werkgemeenschap Nederland (amateur-archeologen), het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten (PDB, vanaf 1997 Provinciaal Archeologisch Centrum Zeeland (PACZ), in 2001 opgegaan in de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland, SCEZ) en de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB).
	[[Bestand:49C-3Z_080.jpg\|200px\|right\|thumb\|Veldwerk op de site van Valkenisse (Zeeuws Archeologisch Archief, Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland).]]		[[Bestand:49C-3Z_080.jpg\|200px\|right\|thumb\|Veldwerk op de site van Valkenisse (Zeeuws Archeologisch Archief, Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland).]]

W. van Gorsel: /* Algemeen */

2025-05-19T08:51:02Z

Algemeen

← Oudere versie		Versie van 19 mei 2025 08:51
Regel 15:		Regel 15:
	[[Bestand:keizershoofd_en_redoute.jpg\|400px\|left\|thumb\|Valkenisse en Keizershoofd op de kaart van Visscher-Roman, 1655/56.]]		[[Bestand:keizershoofd_en_redoute.jpg\|400px\|left\|thumb\|Valkenisse en Keizershoofd op de kaart van Visscher-Roman, 1655/56.]]

	Aan de plaats waar de kerk gesticht en in 1233 ingewijd werd, is een legende verbonden: bij de dijk, waar de parochiekerk zou komen, hadden herders verschillende keren liefelijk horen zingen en op feestdagen zagen zij over de dijk een processie gaan die uit de hemel kwam en daar weer heenging. Dit werd beschouwd als het teken dat de kerk van Valkenisse op die plaats gebouwd moest worden. Deze kerk behoorde aan het kapittel van Oudmunster te Utrecht. Binnen het ambacht Valkenisse stond in het gehucht [[Gawege (gauwingen, Gaweghe, Ghaweghe)\|Gawege]] de St.-Anthoniuskapel die in 1443 werd gesticht en waarin een vicarie ter ere van St.-Sebastiaan werd gevestigd. Het gebied van de parochie Valkenisse is na de Reformatie gevoegd bij dat van Waarde, voor zover het nadien herdijkt werd. Een wapen wordt al vermeld bij Van Grijpskerke (vóór 1579) en komt voor op de wapenkaart van Smallegange (1696): het werd in 1950 opgenomen in het wapen van de gemeente [[Waarde]]. Het dorp zelf is verdronken in casu definitief verlaten als gevolg van de vloed van 26 januari 1682. De kerktoren van Valkenisse diende na deze ramp als baken voor de scheepvaart op de Westerschelde, tot hij in 1750 instortte. Herdijking van een deel van Valkenisse vond plaats als [[Valkenissepolder]] (ook Nieuw-Valkenisse genoemd) in 1694, van een ander deel als [[~~Emmanu~~]]~~ëlpolder~~ in 1864 (beide in de gemeente Reimerswaal).		Aan de plaats waar de kerk gesticht en in 1233 ingewijd werd, is een legende verbonden: bij de dijk, waar de parochiekerk zou komen, hadden herders verschillende keren liefelijk horen zingen en op feestdagen zagen zij over de dijk een processie gaan die uit de hemel kwam en daar weer heenging. Dit werd beschouwd als het teken dat de kerk van Valkenisse op die plaats gebouwd moest worden. Deze kerk behoorde aan het kapittel van Oudmunster te Utrecht. Binnen het ambacht Valkenisse stond in het gehucht [[Gawege (gauwingen, Gaweghe, Ghaweghe)\|Gawege]] de St.-Anthoniuskapel die in 1443 werd gesticht en waarin een vicarie ter ere van St.-Sebastiaan werd gevestigd. Het gebied van de parochie Valkenisse is na de Reformatie gevoegd bij dat van Waarde, voor zover het nadien herdijkt werd. Een wapen wordt al vermeld bij Van Grijpskerke (vóór 1579) en komt voor op de wapenkaart van Smallegange (1696): het werd in 1950 opgenomen in het wapen van de gemeente [[Waarde]]. Het dorp zelf is verdronken in casu definitief verlaten als gevolg van de vloed van 26 januari 1682. De kerktoren van Valkenisse diende na deze ramp als baken voor de scheepvaart op de Westerschelde, tot hij in 1750 instortte. Herdijking van een deel van Valkenisse vond plaats als [[Valkenissepolder]] (ook Nieuw-Valkenisse genoemd) in 1694, van een ander deel als [[Emmanuelpolder]] in 1864 (beide in de gemeente Reimerswaal).

	===Topografie, bevolking===		===Topografie, bevolking===

W. van Gorsel: /* Algemeen */

2025-05-19T08:49:27Z

Algemeen

← Oudere versie		Versie van 19 mei 2025 08:49
Regel 15:		Regel 15:
	[[Bestand:keizershoofd_en_redoute.jpg\|400px\|left\|thumb\|Valkenisse en Keizershoofd op de kaart van Visscher-Roman, 1655/56.]]		[[Bestand:keizershoofd_en_redoute.jpg\|400px\|left\|thumb\|Valkenisse en Keizershoofd op de kaart van Visscher-Roman, 1655/56.]]

	Aan de plaats waar de kerk gesticht en in 1233 ingewijd werd, is een legende verbonden: bij de dijk, waar de parochiekerk zou komen, hadden herders verschillende keren liefelijk horen zingen en op feestdagen zagen zij over de dijk een processie gaan die uit de hemel kwam en daar weer heenging. Dit werd beschouwd als het teken dat de kerk van Valkenisse op die plaats gebouwd moest worden. Deze kerk behoorde aan het kapittel van Oudmunster te Utrecht. Binnen het ambacht Valkenisse stond in het gehucht [[Gawege]] de St.-Anthoniuskapel die in 1443 werd gesticht en waarin een vicarie ter ere van St.-Sebastiaan werd gevestigd. Het gebied van de parochie Valkenisse is na de Reformatie gevoegd bij dat van Waarde, voor zover het nadien herdijkt werd. Een wapen wordt al vermeld bij Van Grijpskerke (vóór 1579) en komt voor op de wapenkaart van Smallegange (1696): het werd in 1950 opgenomen in het wapen van de gemeente [[Waarde]]. Het dorp zelf is verdronken in casu definitief verlaten als gevolg van de vloed van 26 januari 1682. De kerktoren van Valkenisse diende na deze ramp als baken voor de scheepvaart op de Westerschelde, tot hij in 1750 instortte. Herdijking van een deel van Valkenisse vond plaats als [[Valkenissepolder]] (ook Nieuw-Valkenisse genoemd) in 1694, van een ander deel als [[Emmanu]]ëlpolder in 1864 (beide in de gemeente Reimerswaal).		Aan de plaats waar de kerk gesticht en in 1233 ingewijd werd, is een legende verbonden: bij de dijk, waar de parochiekerk zou komen, hadden herders verschillende keren liefelijk horen zingen en op feestdagen zagen zij over de dijk een processie gaan die uit de hemel kwam en daar weer heenging. Dit werd beschouwd als het teken dat de kerk van Valkenisse op die plaats gebouwd moest worden. Deze kerk behoorde aan het kapittel van Oudmunster te Utrecht. Binnen het ambacht Valkenisse stond in het gehucht [[Gawege (gauwingen, Gaweghe, Ghaweghe)\|Gawege]] de St.-Anthoniuskapel die in 1443 werd gesticht en waarin een vicarie ter ere van St.-Sebastiaan werd gevestigd. Het gebied van de parochie Valkenisse is na de Reformatie gevoegd bij dat van Waarde, voor zover het nadien herdijkt werd. Een wapen wordt al vermeld bij Van Grijpskerke (vóór 1579) en komt voor op de wapenkaart van Smallegange (1696): het werd in 1950 opgenomen in het wapen van de gemeente [[Waarde]]. Het dorp zelf is verdronken in casu definitief verlaten als gevolg van de vloed van 26 januari 1682. De kerktoren van Valkenisse diende na deze ramp als baken voor de scheepvaart op de Westerschelde, tot hij in 1750 instortte. Herdijking van een deel van Valkenisse vond plaats als [[Valkenissepolder]] (ook Nieuw-Valkenisse genoemd) in 1694, van een ander deel als [[Emmanu]]ëlpolder in 1864 (beide in de gemeente Reimerswaal).

	===Topografie, bevolking===		===Topografie, bevolking===

W. van Gorsel op 19 mei 2025 om 08:48

2025-05-19T08:48:34Z

← Oudere versie		Versie van 19 mei 2025 08:48
Regel 4:		Regel 4:

	==1: Gemeente op Walcheren ==		==1: Gemeente op Walcheren ==
	Voormalige gemeente op Walcheren, sinds 1 januari 1997 opgegaan in de gemeente Veere, door samenvoeging op 1 juli 1966 gevormd uit de oude gemeenten Biggekerke, Koudekerke en Zoutelande, totaal 2960 ha, 6108 inwoners (1982) van wie 3655 in het dorp [[Koudekerke]], waar ook het gemeentehuis staat. Wapen: Het wapen. verleend bij K.B. van 6 januari 1967, is samengesteld uit motieven uit de wapens van de drie samengevoegde gemeenten: de leeuw met de barensteel was het wapen van Zoutelande, de kerk herinnert aan het wapen van Koudekerke en de schar komt uit dat van Biggekerke. Vlag: De gemeentevlag, ingesteld bij raadsbesluit van 6 maart 1968, bestaat uit twee banen wit en blauw (gekozen als de Zeeuwse kleuren), met het volledige wapen op het midden. Dorpen en buurtschappen: [[Biggekerke]], [[Boudewijnskerke]], [[Dishoek]], [[Groot]]- en Klein-*Valkenisse, [[Koudekerke (coudekerc)\|Koudekerke]], [[Krommenhoeke]], [[St]].-Janskerke, [[Werendijke]], [[Zoutelande]]. De gemeente Valkenisse grenst over een grote lengte aan de Noordzee: de [[duinen]] (sommige toppen hoger dan 50 m) en de stranden zijn door hun gunstige ligging bijzonder in trek. Er zijn veel hotels, pensions, bungalow- en kampeerterreinen. Op sommige plaatsen zijn de smalle duinen versterkt: op het duindijklichaam is een boulevard aangelegd. Van Westkapelle tot Vlissingen loopt door het duingebied van Valkenisse een fietspad.		Voormalige gemeente op Walcheren, sinds 1 januari 1997 opgegaan in de gemeente Veere, door samenvoeging op 1 juli 1966 gevormd uit de oude gemeenten Biggekerke, Koudekerke en Zoutelande, totaal 2960 ha, 6108 inwoners (1982) van wie 3655 in het dorp [[Koudekerke]], waar ook het gemeentehuis staat. Wapen: Het wapen. verleend bij K.B. van 6 januari 1967, is samengesteld uit motieven uit de wapens van de drie samengevoegde gemeenten: de leeuw met de barensteel was het wapen van Zoutelande, de kerk herinnert aan het wapen van Koudekerke en de schar komt uit dat van Biggekerke. Vlag: De gemeentevlag, ingesteld bij raadsbesluit van 6 maart 1968, bestaat uit twee banen wit en blauw (gekozen als de Zeeuwse kleuren), met het volledige wapen op het midden. Dorpen en buurtschappen: [[Biggekerke]], [[Boudewijnskerke]], [[Dishoek]], [[Groot]]- en Klein-Valkenisse, [[Koudekerke (coudekerc)\|Koudekerke]], [[Krommenhoeke]], [[St]].-Janskerke, [[Werendijke]], [[Zoutelande]]. De gemeente Valkenisse grenst over een grote lengte aan de Noordzee: de [[duinen]] (sommige toppen hoger dan 50 m) en de stranden zijn door hun gunstige ligging bijzonder in trek. Er zijn veel hotels, pensions, bungalow- en kampeerterreinen. Op sommige plaatsen zijn de smalle duinen versterkt: op het duindijklichaam is een boulevard aangelegd. Van Westkapelle tot Vlissingen loopt door het duingebied van Valkenisse een fietspad.

	==2: Buurtschappen binnen de voormalige gemeente Valkenisse ==		==2: Buurtschappen binnen de voormalige gemeente Valkenisse ==

W. van Gorsel: /* 1: Gemeente op Walcheren */

2025-05-19T08:05:09Z

1: Gemeente op Walcheren

← Oudere versie		Versie van 19 mei 2025 08:05
Regel 4:		Regel 4:

	==1: Gemeente op Walcheren ==		==1: Gemeente op Walcheren ==
	Voormalige gemeente op Walcheren, sinds 1 januari 1997 opgegaan in de gemeente Veere, door samenvoeging op 1 juli 1966 gevormd uit de oude gemeenten Biggekerke, Koudekerke en Zoutelande, totaal 2960 ha, 6108 inwoners (1982) van wie 3655 in het dorp [[Koudekerke]], waar ook het gemeentehuis staat. Wapen: Het wapen. verleend bij K.B. van 6 januari 1967, is samengesteld uit motieven uit de wapens van de drie samengevoegde gemeenten: de leeuw met de barensteel was het wapen van Zoutelande, de kerk herinnert aan het wapen van Koudekerke en de schar komt uit dat van Biggekerke. Vlag: De gemeentevlag, ingesteld bij raadsbesluit van 6 maart 1968, bestaat uit twee banen wit en blauw (gekozen als de Zeeuwse kleuren), met het volledige wapen op het midden. Dorpen en buurtschappen: [[Biggekerke]], [[Boudewijnskerke]], [[Dishoek]], [[Groot]]- en Klein-*Valkenisse, [[Koudekerke]], [[Krommenhoeke]], [[St]].-Janskerke, [[Werendijke]], [[Zoutelande]]. De gemeente Valkenisse grenst over een grote lengte aan de Noordzee: de [[duinen]] (sommige toppen hoger dan 50 m) en de stranden zijn door hun gunstige ligging bijzonder in trek. Er zijn veel hotels, pensions, bungalow- en kampeerterreinen. Op sommige plaatsen zijn de smalle duinen versterkt: op het duindijklichaam is een boulevard aangelegd. Van Westkapelle tot Vlissingen loopt door het duingebied van Valkenisse een fietspad.		Voormalige gemeente op Walcheren, sinds 1 januari 1997 opgegaan in de gemeente Veere, door samenvoeging op 1 juli 1966 gevormd uit de oude gemeenten Biggekerke, Koudekerke en Zoutelande, totaal 2960 ha, 6108 inwoners (1982) van wie 3655 in het dorp [[Koudekerke]], waar ook het gemeentehuis staat. Wapen: Het wapen. verleend bij K.B. van 6 januari 1967, is samengesteld uit motieven uit de wapens van de drie samengevoegde gemeenten: de leeuw met de barensteel was het wapen van Zoutelande, de kerk herinnert aan het wapen van Koudekerke en de schar komt uit dat van Biggekerke. Vlag: De gemeentevlag, ingesteld bij raadsbesluit van 6 maart 1968, bestaat uit twee banen wit en blauw (gekozen als de Zeeuwse kleuren), met het volledige wapen op het midden. Dorpen en buurtschappen: [[Biggekerke]], [[Boudewijnskerke]], [[Dishoek]], [[Groot]]- en Klein-*Valkenisse, [[Koudekerke (coudekerc)\|Koudekerke]], [[Krommenhoeke]], [[St]].-Janskerke, [[Werendijke]], [[Zoutelande]]. De gemeente Valkenisse grenst over een grote lengte aan de Noordzee: de [[duinen]] (sommige toppen hoger dan 50 m) en de stranden zijn door hun gunstige ligging bijzonder in trek. Er zijn veel hotels, pensions, bungalow- en kampeerterreinen. Op sommige plaatsen zijn de smalle duinen versterkt: op het duindijklichaam is een boulevard aangelegd. Van Westkapelle tot Vlissingen loopt door het duingebied van Valkenisse een fietspad.

	==2: Buurtschappen binnen de voormalige gemeente Valkenisse ==		==2: Buurtschappen binnen de voormalige gemeente Valkenisse ==

W. van Gorsel: /* 3: Verdronken dorp */

2025-05-19T08:04:25Z

3: Verdronken dorp

← Oudere versie		Versie van 19 mei 2025 08:04
Regel 16:		Regel 16:

	Aan de plaats waar de kerk gesticht en in 1233 ingewijd werd, is een legende verbonden: bij de dijk, waar de parochiekerk zou komen, hadden herders verschillende keren liefelijk horen zingen en op feestdagen zagen zij over de dijk een processie gaan die uit de hemel kwam en daar weer heenging. Dit werd beschouwd als het teken dat de kerk van Valkenisse op die plaats gebouwd moest worden. Deze kerk behoorde aan het kapittel van Oudmunster te Utrecht. Binnen het ambacht Valkenisse stond in het gehucht [[Gawege]] de St.-Anthoniuskapel die in 1443 werd gesticht en waarin een vicarie ter ere van St.-Sebastiaan werd gevestigd. Het gebied van de parochie Valkenisse is na de Reformatie gevoegd bij dat van Waarde, voor zover het nadien herdijkt werd. Een wapen wordt al vermeld bij Van Grijpskerke (vóór 1579) en komt voor op de wapenkaart van Smallegange (1696): het werd in 1950 opgenomen in het wapen van de gemeente [[Waarde]]. Het dorp zelf is verdronken in casu definitief verlaten als gevolg van de vloed van 26 januari 1682. De kerktoren van Valkenisse diende na deze ramp als baken voor de scheepvaart op de Westerschelde, tot hij in 1750 instortte. Herdijking van een deel van Valkenisse vond plaats als [[Valkenissepolder]] (ook Nieuw-Valkenisse genoemd) in 1694, van een ander deel als [[Emmanu]]ëlpolder in 1864 (beide in de gemeente Reimerswaal).		Aan de plaats waar de kerk gesticht en in 1233 ingewijd werd, is een legende verbonden: bij de dijk, waar de parochiekerk zou komen, hadden herders verschillende keren liefelijk horen zingen en op feestdagen zagen zij over de dijk een processie gaan die uit de hemel kwam en daar weer heenging. Dit werd beschouwd als het teken dat de kerk van Valkenisse op die plaats gebouwd moest worden. Deze kerk behoorde aan het kapittel van Oudmunster te Utrecht. Binnen het ambacht Valkenisse stond in het gehucht [[Gawege]] de St.-Anthoniuskapel die in 1443 werd gesticht en waarin een vicarie ter ere van St.-Sebastiaan werd gevestigd. Het gebied van de parochie Valkenisse is na de Reformatie gevoegd bij dat van Waarde, voor zover het nadien herdijkt werd. Een wapen wordt al vermeld bij Van Grijpskerke (vóór 1579) en komt voor op de wapenkaart van Smallegange (1696): het werd in 1950 opgenomen in het wapen van de gemeente [[Waarde]]. Het dorp zelf is verdronken in casu definitief verlaten als gevolg van de vloed van 26 januari 1682. De kerktoren van Valkenisse diende na deze ramp als baken voor de scheepvaart op de Westerschelde, tot hij in 1750 instortte. Herdijking van een deel van Valkenisse vond plaats als [[Valkenissepolder]] (ook Nieuw-Valkenisse genoemd) in 1694, van een ander deel als [[Emmanu]]ëlpolder in 1864 (beide in de gemeente Reimerswaal).
	~~[[Bestand:49C-3Z_080.jpg\|200px\|right\|thumb\|Veldwerk op de site van Valkenisse (Zeeuws Archeologisch Archief, Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland).]]~~

	===Topografie, bevolking===		===Topografie, bevolking===
Regel 24:		Regel 23:
	===Archeologie===		===Archeologie===
	Valkenisse geldt als het ‘prototype’ van de verdronken dorpen in Zeeland. De sterk gegroeide belangstelling voor de [[verdronken]] geschiedenis van Zeeland hangt samen met het onderzoek van Valkenisse tussen 1990 en 2003. Al rond 1920 waren stenen en fundamenten gesignaleerd en weer verdwenen onder het opnieuw aangroeiende schorgebied. Rond 1990 erodeerde het schor opnieuw aan de zuidzijde, zodat omstreeks 1990 fundamenten en begravingen in het slik zichtbaar waren. Mogelijk was het storten van baggerslib in dit deel van de Westerschelde de oorzaak van het begin van de erosie en heeft de tweede verdieping van de rivier hieraan verder bijgedragen. De voortschrijdende vernietiging van het archeologisch erfgoed vormde de aanleiding voor het langdurige, in verschillende campagnes en projecten te onderscheiden onderzoek. Dit werd uitgevoerd in een bijna integrale samenwerking van de Archeologische Werkgemeenschap Nederland (amateur-archeologen), het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten (PDB, vanaf 1997 Provinciaal Archeologisch Centrum Zeeland (PACZ), in 2001 opgegaan in de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland, SCEZ) en de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB).		Valkenisse geldt als het ‘prototype’ van de verdronken dorpen in Zeeland. De sterk gegroeide belangstelling voor de [[verdronken]] geschiedenis van Zeeland hangt samen met het onderzoek van Valkenisse tussen 1990 en 2003. Al rond 1920 waren stenen en fundamenten gesignaleerd en weer verdwenen onder het opnieuw aangroeiende schorgebied. Rond 1990 erodeerde het schor opnieuw aan de zuidzijde, zodat omstreeks 1990 fundamenten en begravingen in het slik zichtbaar waren. Mogelijk was het storten van baggerslib in dit deel van de Westerschelde de oorzaak van het begin van de erosie en heeft de tweede verdieping van de rivier hieraan verder bijgedragen. De voortschrijdende vernietiging van het archeologisch erfgoed vormde de aanleiding voor het langdurige, in verschillende campagnes en projecten te onderscheiden onderzoek. Dit werd uitgevoerd in een bijna integrale samenwerking van de Archeologische Werkgemeenschap Nederland (amateur-archeologen), het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten (PDB, vanaf 1997 Provinciaal Archeologisch Centrum Zeeland (PACZ), in 2001 opgegaan in de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland, SCEZ) en de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB).
			[[Bestand:49C-3Z_080.jpg\|200px\|right\|thumb\|Veldwerk op de site van Valkenisse (Zeeuws Archeologisch Archief, Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland).]]

	Het onderzoek werd grotendeels op non-destructieve wijze uitgevoerd, waarbij het water de archeologische sporen blootlegde die bij regelmatige monitoring verder werden vrijgemaakt van slib en slik. Parallel aan de archeologische waarnemingen vond historisch, historisch-topografisch en archiefonderzoek plaats door amateurs en specialisten. Als gevolg van deze langdurige onderzoeksfase en interdisciplinaire benadering werd Valkenisse het best gedocumenteerde en intensiefst onderzochte verdronken dorp van Nederland.		Het onderzoek werd grotendeels op non-destructieve wijze uitgevoerd, waarbij het water de archeologische sporen blootlegde die bij regelmatige monitoring verder werden vrijgemaakt van slib en slik. Parallel aan de archeologische waarnemingen vond historisch, historisch-topografisch en archiefonderzoek plaats door amateurs en specialisten. Als gevolg van deze langdurige onderzoeksfase en interdisciplinaire benadering werd Valkenisse het best gedocumenteerde en intensiefst onderzochte verdronken dorp van Nederland.

W. van Gorsel: /* 3: Verdronken dorp */

2025-05-19T08:04:00Z

3: Verdronken dorp

← Oudere versie		Versie van 19 mei 2025 08:04
Regel 14:		Regel 14:

	[[Bestand:keizershoofd_en_redoute.jpg\|400px\|left\|thumb\|Valkenisse en Keizershoofd op de kaart van Visscher-Roman, 1655/56.]]		[[Bestand:keizershoofd_en_redoute.jpg\|400px\|left\|thumb\|Valkenisse en Keizershoofd op de kaart van Visscher-Roman, 1655/56.]]
	~~[[Bestand:49C-3Z_080.jpg\|200px\|right\|thumb\|Veldwerk op de site van Valkenisse (Zeeuws Archeologisch Archief, Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland).]]~~

	Aan de plaats waar de kerk gesticht en in 1233 ingewijd werd, is een legende verbonden: bij de dijk, waar de parochiekerk zou komen, hadden herders verschillende keren liefelijk horen zingen en op feestdagen zagen zij over de dijk een processie gaan die uit de hemel kwam en daar weer heenging. Dit werd beschouwd als het teken dat de kerk van Valkenisse op die plaats gebouwd moest worden. Deze kerk behoorde aan het kapittel van Oudmunster te Utrecht. Binnen het ambacht Valkenisse stond in het gehucht [[Gawege]] de St.-Anthoniuskapel die in 1443 werd gesticht en waarin een vicarie ter ere van St.-Sebastiaan werd gevestigd. Het gebied van de parochie Valkenisse is na de Reformatie gevoegd bij dat van Waarde, voor zover het nadien herdijkt werd. Een wapen wordt al vermeld bij Van Grijpskerke (vóór 1579) en komt voor op de wapenkaart van Smallegange (1696): het werd in 1950 opgenomen in het wapen van de gemeente [[Waarde]]. Het dorp zelf is verdronken in casu definitief verlaten als gevolg van de vloed van 26 januari 1682. De kerktoren van Valkenisse diende na deze ramp als baken voor de scheepvaart op de Westerschelde, tot hij in 1750 instortte. Herdijking van een deel van Valkenisse vond plaats als [[Valkenissepolder]] (ook Nieuw-Valkenisse genoemd) in 1694, van een ander deel als [[Emmanu]]ëlpolder in 1864 (beide in de gemeente Reimerswaal).		Aan de plaats waar de kerk gesticht en in 1233 ingewijd werd, is een legende verbonden: bij de dijk, waar de parochiekerk zou komen, hadden herders verschillende keren liefelijk horen zingen en op feestdagen zagen zij over de dijk een processie gaan die uit de hemel kwam en daar weer heenging. Dit werd beschouwd als het teken dat de kerk van Valkenisse op die plaats gebouwd moest worden. Deze kerk behoorde aan het kapittel van Oudmunster te Utrecht. Binnen het ambacht Valkenisse stond in het gehucht [[Gawege]] de St.-Anthoniuskapel die in 1443 werd gesticht en waarin een vicarie ter ere van St.-Sebastiaan werd gevestigd. Het gebied van de parochie Valkenisse is na de Reformatie gevoegd bij dat van Waarde, voor zover het nadien herdijkt werd. Een wapen wordt al vermeld bij Van Grijpskerke (vóór 1579) en komt voor op de wapenkaart van Smallegange (1696): het werd in 1950 opgenomen in het wapen van de gemeente [[Waarde]]. Het dorp zelf is verdronken in casu definitief verlaten als gevolg van de vloed van 26 januari 1682. De kerktoren van Valkenisse diende na deze ramp als baken voor de scheepvaart op de Westerschelde, tot hij in 1750 instortte. Herdijking van een deel van Valkenisse vond plaats als [[Valkenissepolder]] (ook Nieuw-Valkenisse genoemd) in 1694, van een ander deel als [[Emmanu]]ëlpolder in 1864 (beide in de gemeente Reimerswaal).
			[[Bestand:49C-3Z_080.jpg\|200px\|right\|thumb\|Veldwerk op de site van Valkenisse (Zeeuws Archeologisch Archief, Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland).]]

	===Topografie, bevolking===		===Topografie, bevolking===

W. van Gorsel op 19 mei 2025 om 07:56

2025-05-19T07:56:58Z

← Oudere versie		Versie van 19 mei 2025 07:56
Regel 1:		Regel 1:
	[[Bestand:~~Selnering1~~.jpg\|thumb\|right\|300px\|~~De zoutwinning in volle actie met zoutketen~~, ~~en op de achtergrond de stad Zierikzee~~. ~~Naar een schilderij in het Gasthuis te Zierikzee. Tekening C~~. ~~Pronk~~, ~~1745~~. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~382~~]]		[[Bestand:Valkenisse1.jpg\|thumb\|right\|300px\|Boerderij te Valkenisse (tussen Dishoek en Zoutelande, nabij Werendijke). Foto: W. van Gorsel, 1978. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 170143]]

	Valkenisse (Valkenisse, Valckenisse, Valkenesse).		Valkenisse (Valkenisse, Valckenisse, Valkenesse).

W. van Gorsel op 19 mei 2025 om 07:54

2025-05-19T07:54:46Z

← Oudere versie		Versie van 19 mei 2025 07:54
Regel 1:		Regel 1:
			[[Bestand:Selnering1.jpg\|thumb\|right\|300px\|De zoutwinning in volle actie met zoutketen, en op de achtergrond de stad Zierikzee. Naar een schilderij in het Gasthuis te Zierikzee. Tekening C. Pronk, 1745. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 382]]

	Valkenisse (Valkenisse, Valckenisse, Valkenesse).		Valkenisse (Valkenisse, Valckenisse, Valkenesse).