Visserij - Bewerkingsoverzicht

W. van Gorsel: /* Literatuur */

2025-05-23T09:02:24Z

Literatuur

← Oudere versie		Versie van 23 mei 2025 09:02
Regel 43:		Regel 43:
	*Smallegange, Cronyk.		*Smallegange, Cronyk.
	*H.J. Smit, Bronnen tot de geschiedenis van den handel met Engeland.		*H.J. Smit, Bronnen tot de geschiedenis van den handel met Engeland.

	~~Arnemuidse vissersboot bij de haveningang van Veere (ca. 1900). Modern Arnemuids vissersvaartuig (1982).Forellenkwekerij te Breskens.~~

	[[category:Landbouw & visserij]]		[[category:Landbouw & visserij]]
	[[category:Maritiem]]		[[category:Maritiem]]
	[[category:Visserij]]		[[category:Visserij]]

W. van Gorsel: /* Visserij als onderdeel van de Zeeuwse economie */

2025-05-23T09:01:48Z

Visserij als onderdeel van de Zeeuwse economie

← Oudere versie		Versie van 23 mei 2025 09:01
Regel 24:		Regel 24:

	== Visserij als onderdeel van de Zeeuwse economie ==		== Visserij als onderdeel van de Zeeuwse economie ==
	[[Bestand:Visserij3.jpg\|thumb\|~~right~~\|300px\|~~Vismarkt op~~ de ~~Nieuwendijk te Vlissingen, ca~~. ~~1920~~. ~~Prentbriefkaart~~. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~25601~~]]		[[Bestand:Visserij3.jpg\|thumb\|left\|300px\|Dag van de Visserij; vissersboten. Foto: M. Meijer-Van der Linde, oktober 2005. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 91723]]

	Voor de visserij in de 20ste eeuw zie onder meer: [[garnalen]]- en [[kustvisserij]], [[mosselcultuur]] en [[oestercultuur]]. De visgroothandel en de visverwerkende bedrijven zijn voornamelijk gevestigd te Breskens, Bruinisse en Arnemuiden. De groothandel in garnalen vindt men vooral in Arnemuiden en Brouwershaven. De mosselen oesterhandel en de mosselconservenfabriek is in Yerseke geconcentreerd. Fileer- en diepvriesbedrijven zijn o.a. in Breskens, Vlissingen, Veere en Philippine. In de visverwerkingsindustrie werken (1981) ruim 300 personen. De omzet van de Zeeuwse vismijnen is van 1976 tot 1982 gestegen van 24 tot 59,1 miljoen gulden (1982: Vlissingen 35,6: Breskens 14,4: Colijnsplaat 9.1). Visserijverenigingen. In de Vereniging tot bevordering der Zeeuwse Vissen belangen 'Zevibel', opgericht in 1948, zijn plaatselijke verenigingen (kottervisserij en mosselen) van Breskens, Arnemuiden, Yerseke, Vlissingen, Colijnsplaat, Tholen, Zierikzee en Bruinisse vertegenwoordigd. De oesterkwekers zijn verenigd in ‘de Zeeuwse Oester' en 'Vervoex', allebei inYerseke. De palingvissers hebben in Tholen hun vereniging. De viskwekers hebben begin 1981 de landelijke 'Vereniging van Aquacultures' opgericht. Visteelt. Nadat eind 1979 een rapport was uitgebracht over de mogelijkheden van commerciële kweek van zeevis in Nederland zijn ook in Zeeland enkele initiatieven op dit gebied genomen. Zowel in de Oosterschelde als in de Westerschelde werd gestart met de kweek van voornamelijk (zalm)forellen. Begin 1982 kwamen de eerste zalmforellen uit een viskwekerij in de Oosterschelde op de markt.		Voor de visserij in de 20ste eeuw zie onder meer: [[garnalen]]- en [[kustvisserij]], [[mosselcultuur]] en [[oestercultuur]]. De visgroothandel en de visverwerkende bedrijven zijn voornamelijk gevestigd te Breskens, Bruinisse en Arnemuiden. De groothandel in garnalen vindt men vooral in Arnemuiden en Brouwershaven. De mosselen oesterhandel en de mosselconservenfabriek is in Yerseke geconcentreerd. Fileer- en diepvriesbedrijven zijn o.a. in Breskens, Vlissingen, Veere en Philippine. In de visverwerkingsindustrie werken (1981) ruim 300 personen. De omzet van de Zeeuwse vismijnen is van 1976 tot 1982 gestegen van 24 tot 59,1 miljoen gulden (1982: Vlissingen 35,6: Breskens 14,4: Colijnsplaat 9.1). Visserijverenigingen. In de Vereniging tot bevordering der Zeeuwse Vissen belangen 'Zevibel', opgericht in 1948, zijn plaatselijke verenigingen (kottervisserij en mosselen) van Breskens, Arnemuiden, Yerseke, Vlissingen, Colijnsplaat, Tholen, Zierikzee en Bruinisse vertegenwoordigd. De oesterkwekers zijn verenigd in ‘de Zeeuwse Oester' en 'Vervoex', allebei inYerseke. De palingvissers hebben in Tholen hun vereniging. De viskwekers hebben begin 1981 de landelijke 'Vereniging van Aquacultures' opgericht. Visteelt. Nadat eind 1979 een rapport was uitgebracht over de mogelijkheden van commerciële kweek van zeevis in Nederland zijn ook in Zeeland enkele initiatieven op dit gebied genomen. Zowel in de Oosterschelde als in de Westerschelde werd gestart met de kweek van voornamelijk (zalm)forellen. Begin 1982 kwamen de eerste zalmforellen uit een viskwekerij in de Oosterschelde op de markt.

W. van Gorsel: /* Visserij als onderdeel van de Zeeuwse economie */

2025-05-23T09:00:30Z

Visserij als onderdeel van de Zeeuwse economie

← Oudere versie		Versie van 23 mei 2025 09:00
Regel 24:		Regel 24:

	== Visserij als onderdeel van de Zeeuwse economie ==		== Visserij als onderdeel van de Zeeuwse economie ==
	[[Bestand:~~Visserij2~~.jpg\|thumb\|right\|300px\|Vismarkt op de Nieuwendijk te Vlissingen, ca. 1920. Prentbriefkaart. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 25601]]		[[Bestand:Visserij3.jpg\|thumb\|right\|300px\|Vismarkt op de Nieuwendijk te Vlissingen, ca. 1920. Prentbriefkaart. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 25601]]

	Voor de visserij in de 20ste eeuw zie onder meer: [[garnalen]]- en [[kustvisserij]], [[mosselcultuur]] en [[oestercultuur]]. De visgroothandel en de visverwerkende bedrijven zijn voornamelijk gevestigd te Breskens, Bruinisse en Arnemuiden. De groothandel in garnalen vindt men vooral in Arnemuiden en Brouwershaven. De mosselen oesterhandel en de mosselconservenfabriek is in Yerseke geconcentreerd. Fileer- en diepvriesbedrijven zijn o.a. in Breskens, Vlissingen, Veere en Philippine. In de visverwerkingsindustrie werken (1981) ruim 300 personen. De omzet van de Zeeuwse vismijnen is van 1976 tot 1982 gestegen van 24 tot 59,1 miljoen gulden (1982: Vlissingen 35,6: Breskens 14,4: Colijnsplaat 9.1). Visserijverenigingen. In de Vereniging tot bevordering der Zeeuwse Vissen belangen 'Zevibel', opgericht in 1948, zijn plaatselijke verenigingen (kottervisserij en mosselen) van Breskens, Arnemuiden, Yerseke, Vlissingen, Colijnsplaat, Tholen, Zierikzee en Bruinisse vertegenwoordigd. De oesterkwekers zijn verenigd in ‘de Zeeuwse Oester' en 'Vervoex', allebei inYerseke. De palingvissers hebben in Tholen hun vereniging. De viskwekers hebben begin 1981 de landelijke 'Vereniging van Aquacultures' opgericht. Visteelt. Nadat eind 1979 een rapport was uitgebracht over de mogelijkheden van commerciële kweek van zeevis in Nederland zijn ook in Zeeland enkele initiatieven op dit gebied genomen. Zowel in de Oosterschelde als in de Westerschelde werd gestart met de kweek van voornamelijk (zalm)forellen. Begin 1982 kwamen de eerste zalmforellen uit een viskwekerij in de Oosterschelde op de markt.		Voor de visserij in de 20ste eeuw zie onder meer: [[garnalen]]- en [[kustvisserij]], [[mosselcultuur]] en [[oestercultuur]]. De visgroothandel en de visverwerkende bedrijven zijn voornamelijk gevestigd te Breskens, Bruinisse en Arnemuiden. De groothandel in garnalen vindt men vooral in Arnemuiden en Brouwershaven. De mosselen oesterhandel en de mosselconservenfabriek is in Yerseke geconcentreerd. Fileer- en diepvriesbedrijven zijn o.a. in Breskens, Vlissingen, Veere en Philippine. In de visverwerkingsindustrie werken (1981) ruim 300 personen. De omzet van de Zeeuwse vismijnen is van 1976 tot 1982 gestegen van 24 tot 59,1 miljoen gulden (1982: Vlissingen 35,6: Breskens 14,4: Colijnsplaat 9.1). Visserijverenigingen. In de Vereniging tot bevordering der Zeeuwse Vissen belangen 'Zevibel', opgericht in 1948, zijn plaatselijke verenigingen (kottervisserij en mosselen) van Breskens, Arnemuiden, Yerseke, Vlissingen, Colijnsplaat, Tholen, Zierikzee en Bruinisse vertegenwoordigd. De oesterkwekers zijn verenigd in ‘de Zeeuwse Oester' en 'Vervoex', allebei inYerseke. De palingvissers hebben in Tholen hun vereniging. De viskwekers hebben begin 1981 de landelijke 'Vereniging van Aquacultures' opgericht. Visteelt. Nadat eind 1979 een rapport was uitgebracht over de mogelijkheden van commerciële kweek van zeevis in Nederland zijn ook in Zeeland enkele initiatieven op dit gebied genomen. Zowel in de Oosterschelde als in de Westerschelde werd gestart met de kweek van voornamelijk (zalm)forellen. Begin 1982 kwamen de eerste zalmforellen uit een viskwekerij in de Oosterschelde op de markt.

W. van Gorsel: /* Visserij als onderdeel van de Zeeuwse economie */

2025-05-23T08:58:51Z

Visserij als onderdeel van de Zeeuwse economie

← Oudere versie		Versie van 23 mei 2025 08:58
Regel 24:		Regel 24:

	== Visserij als onderdeel van de Zeeuwse economie ==		== Visserij als onderdeel van de Zeeuwse economie ==
			[[Bestand:Visserij2.jpg\|thumb\|right\|300px\|Vismarkt op de Nieuwendijk te Vlissingen, ca. 1920. Prentbriefkaart. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 25601]]

	Voor de visserij in de 20ste eeuw zie onder meer: [[garnalen]]- en [[kustvisserij]], [[mosselcultuur]] en [[oestercultuur]]. De visgroothandel en de visverwerkende bedrijven zijn voornamelijk gevestigd te Breskens, Bruinisse en Arnemuiden. De groothandel in garnalen vindt men vooral in Arnemuiden en Brouwershaven. De mosselen oesterhandel en de mosselconservenfabriek is in Yerseke geconcentreerd. Fileer- en diepvriesbedrijven zijn o.a. in Breskens, Vlissingen, Veere en Philippine. In de visverwerkingsindustrie werken (1981) ruim 300 personen. De omzet van de Zeeuwse vismijnen is van 1976 tot 1982 gestegen van 24 tot 59,1 miljoen gulden (1982: Vlissingen 35,6: Breskens 14,4: Colijnsplaat 9.1). Visserijverenigingen. In de Vereniging tot bevordering der Zeeuwse Vissen belangen 'Zevibel', opgericht in 1948, zijn plaatselijke verenigingen (kottervisserij en mosselen) van Breskens, Arnemuiden, Yerseke, Vlissingen, Colijnsplaat, Tholen, Zierikzee en Bruinisse vertegenwoordigd. De oesterkwekers zijn verenigd in ‘de Zeeuwse Oester' en 'Vervoex', allebei inYerseke. De palingvissers hebben in Tholen hun vereniging. De viskwekers hebben begin 1981 de landelijke 'Vereniging van Aquacultures' opgericht. Visteelt. Nadat eind 1979 een rapport was uitgebracht over de mogelijkheden van commerciële kweek van zeevis in Nederland zijn ook in Zeeland enkele initiatieven op dit gebied genomen. Zowel in de Oosterschelde als in de Westerschelde werd gestart met de kweek van voornamelijk (zalm)forellen. Begin 1982 kwamen de eerste zalmforellen uit een viskwekerij in de Oosterschelde op de markt.		Voor de visserij in de 20ste eeuw zie onder meer: [[garnalen]]- en [[kustvisserij]], [[mosselcultuur]] en [[oestercultuur]]. De visgroothandel en de visverwerkende bedrijven zijn voornamelijk gevestigd te Breskens, Bruinisse en Arnemuiden. De groothandel in garnalen vindt men vooral in Arnemuiden en Brouwershaven. De mosselen oesterhandel en de mosselconservenfabriek is in Yerseke geconcentreerd. Fileer- en diepvriesbedrijven zijn o.a. in Breskens, Vlissingen, Veere en Philippine. In de visverwerkingsindustrie werken (1981) ruim 300 personen. De omzet van de Zeeuwse vismijnen is van 1976 tot 1982 gestegen van 24 tot 59,1 miljoen gulden (1982: Vlissingen 35,6: Breskens 14,4: Colijnsplaat 9.1). Visserijverenigingen. In de Vereniging tot bevordering der Zeeuwse Vissen belangen 'Zevibel', opgericht in 1948, zijn plaatselijke verenigingen (kottervisserij en mosselen) van Breskens, Arnemuiden, Yerseke, Vlissingen, Colijnsplaat, Tholen, Zierikzee en Bruinisse vertegenwoordigd. De oesterkwekers zijn verenigd in ‘de Zeeuwse Oester' en 'Vervoex', allebei inYerseke. De palingvissers hebben in Tholen hun vereniging. De viskwekers hebben begin 1981 de landelijke 'Vereniging van Aquacultures' opgericht. Visteelt. Nadat eind 1979 een rapport was uitgebracht over de mogelijkheden van commerciële kweek van zeevis in Nederland zijn ook in Zeeland enkele initiatieven op dit gebied genomen. Zowel in de Oosterschelde als in de Westerschelde werd gestart met de kweek van voornamelijk (zalm)forellen. Begin 1982 kwamen de eerste zalmforellen uit een viskwekerij in de Oosterschelde op de markt.

W. van Gorsel op 23 mei 2025 om 08:55

2025-05-23T08:55:48Z

← Oudere versie		Versie van 23 mei 2025 08:55
Regel 11:		Regel 11:

	== Haringkaken en zouten van vis ==		== Haringkaken en zouten van vis ==
	[[Bestand:~~Visserij1~~.jpg\|thumb\|left\|300px\|Standbeeld van Willem Breukelszoon, volgens een legende de uitvinder van het haringkaken. Beeld op natuurstenen voetstuk. Het beeld is onthuld door Commissaris der Koningin De Casembroot tijdens de Beukelfeesten in 1958. Foto: M. van de Velde. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 171192]]		[[Bestand:Visserij1a.jpg\|thumb\|left\|300px\|Standbeeld van Willem Breukelszoon, volgens een legende de uitvinder van het haringkaken. Beeld op natuurstenen voetstuk. Het beeld is onthuld door Commissaris der Koningin De Casembroot tijdens de Beukelfeesten in 1958. Foto: M. van de Velde. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 171192]]

	Houdbare vis, die tevens bruikbaar was voor winter voorraad, werd ingevoerd uit Scandinavische landen, zoals gezouten haring uit Schonen in Zuid Zweden en stokvis uit Noorwegen. De import van Schonenharing stamt reeds uit de 13de eeuw en had haar hoogtepunt in de 14de eeuw. Toen aan het eind van laatstgenoemde eeuw stagnatie in de aanvoer naar Vlaanderen optrad begon de Zeeuwse visserij aarzelend ook op zee te zouten. In kleine hoeveelheden was dat niet moeilijk, doch in grotere kwantiteiten behoefde men daartoe grote hoeveelheden zout en een ander soort schepen. Wat het zout betreft waren er geen problemen; in Zeeland was via het [[darinckdelven]] en [[moernering]]) de zoutwinning wijd verspreid en was, vooral in Zierikzee, een bloeiende zouthandel ontstaan. Daarnaast ontstond in het begin van de 15e eeuw het huisschip, dat tot in de 19de eeuw het haringschip bij uitnemendheid zou blijven. In tegenstelling tot de vissersschepen tot dan toe was de buis op kiel gebouwd, had een groot werkdek en bezat ruimte genoeg om bemanning, netten, tonnen en zout onder dek te bergen. Het samenstel van drijfnetten, dat de naam van vleet kreeg, werd verbeterd. Om de houdbaarheid en de kwaliteit van de haring te verbeteren werd een bewerking toegepast, die 'kaken' werd genoemd, hoewel aanvankelijk het kaken niet anders was dan gezouten haring in tonnen leggen. De uitvinding van het haringkaken wordt toegeschreven aan [[Willem Beukels]] van Biervliet. De haringvisserij met huizen, de zogenaamde huisnering, heeft in Zeeland een snelle opgang gemaakt. Zij was vooral gevestigd op Walcheren; Vlissingen, Veere en Zoutelande deden er aan mee evenals, buiten Walcheren, Westenschouwen en Zierikzee. Aanvankelijk werd deze haringvisserij uitgeoefend op de nabije visgronden, zoals op de Doggersbank en onder de Engelse wal, daarna noordelijker bij de Schotse kust, de Orkneys, de Shetlandeilanden en het zeegebied tussen deze eilanden en Noorwegen. Het haringseizoen werd daardoor verlengd en eerder geopend; in de Bourgondische tijd ving het aan op St.-Bartholomeus (24 augustus), Karel V bepaalde de begindatum op 25 juli en later werd het St.-Jan (24 juni).		Houdbare vis, die tevens bruikbaar was voor winter voorraad, werd ingevoerd uit Scandinavische landen, zoals gezouten haring uit Schonen in Zuid Zweden en stokvis uit Noorwegen. De import van Schonenharing stamt reeds uit de 13de eeuw en had haar hoogtepunt in de 14de eeuw. Toen aan het eind van laatstgenoemde eeuw stagnatie in de aanvoer naar Vlaanderen optrad begon de Zeeuwse visserij aarzelend ook op zee te zouten. In kleine hoeveelheden was dat niet moeilijk, doch in grotere kwantiteiten behoefde men daartoe grote hoeveelheden zout en een ander soort schepen. Wat het zout betreft waren er geen problemen; in Zeeland was via het [[darinckdelven]] en [[moernering]]) de zoutwinning wijd verspreid en was, vooral in Zierikzee, een bloeiende zouthandel ontstaan. Daarnaast ontstond in het begin van de 15e eeuw het huisschip, dat tot in de 19de eeuw het haringschip bij uitnemendheid zou blijven. In tegenstelling tot de vissersschepen tot dan toe was de buis op kiel gebouwd, had een groot werkdek en bezat ruimte genoeg om bemanning, netten, tonnen en zout onder dek te bergen. Het samenstel van drijfnetten, dat de naam van vleet kreeg, werd verbeterd. Om de houdbaarheid en de kwaliteit van de haring te verbeteren werd een bewerking toegepast, die 'kaken' werd genoemd, hoewel aanvankelijk het kaken niet anders was dan gezouten haring in tonnen leggen. De uitvinding van het haringkaken wordt toegeschreven aan [[Willem Beukels]] van Biervliet. De haringvisserij met huizen, de zogenaamde huisnering, heeft in Zeeland een snelle opgang gemaakt. Zij was vooral gevestigd op Walcheren; Vlissingen, Veere en Zoutelande deden er aan mee evenals, buiten Walcheren, Westenschouwen en Zierikzee. Aanvankelijk werd deze haringvisserij uitgeoefend op de nabije visgronden, zoals op de Doggersbank en onder de Engelse wal, daarna noordelijker bij de Schotse kust, de Orkneys, de Shetlandeilanden en het zeegebied tussen deze eilanden en Noorwegen. Het haringseizoen werd daardoor verlengd en eerder geopend; in de Bourgondische tijd ving het aan op St.-Bartholomeus (24 augustus), Karel V bepaalde de begindatum op 25 juli en later werd het St.-Jan (24 juni).

W. van Gorsel: /* Haringkaken en zouten van vis */

2025-05-23T08:53:51Z

Haringkaken en zouten van vis

← Oudere versie		Versie van 23 mei 2025 08:53
Regel 11:		Regel 11:

	== Haringkaken en zouten van vis ==		== Haringkaken en zouten van vis ==
	[[Bestand:Visserij1.jpg\|thumb\|~~right~~\|300px\|Standbeeld van Willem Breukelszoon, volgens een legende de uitvinder van het haringkaken. Beeld op natuurstenen voetstuk. Het beeld is onthuld door Commissaris der Koningin De Casembroot tijdens de Beukelfeesten in 1958. Foto: M. van de Velde. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 171192]]		[[Bestand:Visserij1.jpg\|thumb\|left\|300px\|Standbeeld van Willem Breukelszoon, volgens een legende de uitvinder van het haringkaken. Beeld op natuurstenen voetstuk. Het beeld is onthuld door Commissaris der Koningin De Casembroot tijdens de Beukelfeesten in 1958. Foto: M. van de Velde. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 171192]]

	Houdbare vis, die tevens bruikbaar was voor winter voorraad, werd ingevoerd uit Scandinavische landen, zoals gezouten haring uit Schonen in Zuid Zweden en stokvis uit Noorwegen. De import van Schonenharing stamt reeds uit de 13de eeuw en had haar hoogtepunt in de 14de eeuw. Toen aan het eind van laatstgenoemde eeuw stagnatie in de aanvoer naar Vlaanderen optrad begon de Zeeuwse visserij aarzelend ook op zee te zouten. In kleine hoeveelheden was dat niet moeilijk, doch in grotere kwantiteiten behoefde men daartoe grote hoeveelheden zout en een ander soort schepen. Wat het zout betreft waren er geen problemen; in Zeeland was via het [[darinckdelven]] en [[moernering]]) de zoutwinning wijd verspreid en was, vooral in Zierikzee, een bloeiende zouthandel ontstaan. Daarnaast ontstond in het begin van de 15e eeuw het huisschip, dat tot in de 19de eeuw het haringschip bij uitnemendheid zou blijven. In tegenstelling tot de vissersschepen tot dan toe was de buis op kiel gebouwd, had een groot werkdek en bezat ruimte genoeg om bemanning, netten, tonnen en zout onder dek te bergen. Het samenstel van drijfnetten, dat de naam van vleet kreeg, werd verbeterd. Om de houdbaarheid en de kwaliteit van de haring te verbeteren werd een bewerking toegepast, die 'kaken' werd genoemd, hoewel aanvankelijk het kaken niet anders was dan gezouten haring in tonnen leggen. De uitvinding van het haringkaken wordt toegeschreven aan [[Willem Beukels]] van Biervliet. De haringvisserij met huizen, de zogenaamde huisnering, heeft in Zeeland een snelle opgang gemaakt. Zij was vooral gevestigd op Walcheren; Vlissingen, Veere en Zoutelande deden er aan mee evenals, buiten Walcheren, Westenschouwen en Zierikzee. Aanvankelijk werd deze haringvisserij uitgeoefend op de nabije visgronden, zoals op de Doggersbank en onder de Engelse wal, daarna noordelijker bij de Schotse kust, de Orkneys, de Shetlandeilanden en het zeegebied tussen deze eilanden en Noorwegen. Het haringseizoen werd daardoor verlengd en eerder geopend; in de Bourgondische tijd ving het aan op St.-Bartholomeus (24 augustus), Karel V bepaalde de begindatum op 25 juli en later werd het St.-Jan (24 juni).		Houdbare vis, die tevens bruikbaar was voor winter voorraad, werd ingevoerd uit Scandinavische landen, zoals gezouten haring uit Schonen in Zuid Zweden en stokvis uit Noorwegen. De import van Schonenharing stamt reeds uit de 13de eeuw en had haar hoogtepunt in de 14de eeuw. Toen aan het eind van laatstgenoemde eeuw stagnatie in de aanvoer naar Vlaanderen optrad begon de Zeeuwse visserij aarzelend ook op zee te zouten. In kleine hoeveelheden was dat niet moeilijk, doch in grotere kwantiteiten behoefde men daartoe grote hoeveelheden zout en een ander soort schepen. Wat het zout betreft waren er geen problemen; in Zeeland was via het [[darinckdelven]] en [[moernering]]) de zoutwinning wijd verspreid en was, vooral in Zierikzee, een bloeiende zouthandel ontstaan. Daarnaast ontstond in het begin van de 15e eeuw het huisschip, dat tot in de 19de eeuw het haringschip bij uitnemendheid zou blijven. In tegenstelling tot de vissersschepen tot dan toe was de buis op kiel gebouwd, had een groot werkdek en bezat ruimte genoeg om bemanning, netten, tonnen en zout onder dek te bergen. Het samenstel van drijfnetten, dat de naam van vleet kreeg, werd verbeterd. Om de houdbaarheid en de kwaliteit van de haring te verbeteren werd een bewerking toegepast, die 'kaken' werd genoemd, hoewel aanvankelijk het kaken niet anders was dan gezouten haring in tonnen leggen. De uitvinding van het haringkaken wordt toegeschreven aan [[Willem Beukels]] van Biervliet. De haringvisserij met huizen, de zogenaamde huisnering, heeft in Zeeland een snelle opgang gemaakt. Zij was vooral gevestigd op Walcheren; Vlissingen, Veere en Zoutelande deden er aan mee evenals, buiten Walcheren, Westenschouwen en Zierikzee. Aanvankelijk werd deze haringvisserij uitgeoefend op de nabije visgronden, zoals op de Doggersbank en onder de Engelse wal, daarna noordelijker bij de Schotse kust, de Orkneys, de Shetlandeilanden en het zeegebied tussen deze eilanden en Noorwegen. Het haringseizoen werd daardoor verlengd en eerder geopend; in de Bourgondische tijd ving het aan op St.-Bartholomeus (24 augustus), Karel V bepaalde de begindatum op 25 juli en later werd het St.-Jan (24 juni).

	== Aantallen haringbuizen ==		== Aantallen haringbuizen ==

W. van Gorsel op 23 mei 2025 om 08:53

2025-05-23T08:53:25Z

← Oudere versie		Versie van 23 mei 2025 08:53
Regel 11:		Regel 11:

	== Haringkaken en zouten van vis ==		== Haringkaken en zouten van vis ==
	[[Bestand:Visserij1.jpg\|thumb\|right\|300px\|~~De visserij is~~ van ~~oudsher~~ een ~~belangrijke economische sector~~ in ~~Zeeland~~. Foto: J. ~~Wolterbeek, ca. 1986~~. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~86818~~]]		[[Bestand:Visserij1.jpg\|thumb\|right\|300px\|Standbeeld van Willem Breukelszoon, volgens een legende de uitvinder van het haringkaken. Beeld op natuurstenen voetstuk. Het beeld is onthuld door Commissaris der Koningin De Casembroot tijdens de Beukelfeesten in 1958. Foto: M. van de Velde. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 171192]]

	Houdbare vis, die tevens bruikbaar was voor winter voorraad, werd ingevoerd uit Scandinavische landen, zoals gezouten haring uit Schonen in Zuid Zweden en stokvis uit Noorwegen. De import van Schonenharing stamt reeds uit de 13de eeuw en had haar hoogtepunt in de 14de eeuw. Toen aan het eind van laatstgenoemde eeuw stagnatie in de aanvoer naar Vlaanderen optrad begon de Zeeuwse visserij aarzelend ook op zee te zouten. In kleine hoeveelheden was dat niet moeilijk, doch in grotere kwantiteiten behoefde men daartoe grote hoeveelheden zout en een ander soort schepen. Wat het zout betreft waren er geen problemen; in Zeeland was via het [[darinckdelven]] en [[moernering]]) de zoutwinning wijd verspreid en was, vooral in Zierikzee, een bloeiende zouthandel ontstaan. Daarnaast ontstond in het begin van de 15e eeuw het huisschip, dat tot in de 19de eeuw het haringschip bij uitnemendheid zou blijven. In tegenstelling tot de vissersschepen tot dan toe was de buis op kiel gebouwd, had een groot werkdek en bezat ruimte genoeg om bemanning, netten, tonnen en zout onder dek te bergen. Het samenstel van drijfnetten, dat de naam van vleet kreeg, werd verbeterd. Om de houdbaarheid en de kwaliteit van de haring te verbeteren werd een bewerking toegepast, die 'kaken' werd genoemd, hoewel aanvankelijk het kaken niet anders was dan gezouten haring in tonnen leggen. De uitvinding van het haringkaken wordt toegeschreven aan [[Willem Beukels]] van Biervliet. De haringvisserij met huizen, de zogenaamde huisnering, heeft in Zeeland een snelle opgang gemaakt. Zij was vooral gevestigd op Walcheren; Vlissingen, Veere en Zoutelande deden er aan mee evenals, buiten Walcheren, Westenschouwen en Zierikzee. Aanvankelijk werd deze haringvisserij uitgeoefend op de nabije visgronden, zoals op de Doggersbank en onder de Engelse wal, daarna noordelijker bij de Schotse kust, de Orkneys, de Shetlandeilanden en het zeegebied tussen deze eilanden en Noorwegen. Het haringseizoen werd daardoor verlengd en eerder geopend; in de Bourgondische tijd ving het aan op St.-Bartholomeus (24 augustus), Karel V bepaalde de begindatum op 25 juli en later werd het St.-Jan (24 juni).		Houdbare vis, die tevens bruikbaar was voor winter voorraad, werd ingevoerd uit Scandinavische landen, zoals gezouten haring uit Schonen in Zuid Zweden en stokvis uit Noorwegen. De import van Schonenharing stamt reeds uit de 13de eeuw en had haar hoogtepunt in de 14de eeuw. Toen aan het eind van laatstgenoemde eeuw stagnatie in de aanvoer naar Vlaanderen optrad begon de Zeeuwse visserij aarzelend ook op zee te zouten. In kleine hoeveelheden was dat niet moeilijk, doch in grotere kwantiteiten behoefde men daartoe grote hoeveelheden zout en een ander soort schepen. Wat het zout betreft waren er geen problemen; in Zeeland was via het [[darinckdelven]] en [[moernering]]) de zoutwinning wijd verspreid en was, vooral in Zierikzee, een bloeiende zouthandel ontstaan. Daarnaast ontstond in het begin van de 15e eeuw het huisschip, dat tot in de 19de eeuw het haringschip bij uitnemendheid zou blijven. In tegenstelling tot de vissersschepen tot dan toe was de buis op kiel gebouwd, had een groot werkdek en bezat ruimte genoeg om bemanning, netten, tonnen en zout onder dek te bergen. Het samenstel van drijfnetten, dat de naam van vleet kreeg, werd verbeterd. Om de houdbaarheid en de kwaliteit van de haring te verbeteren werd een bewerking toegepast, die 'kaken' werd genoemd, hoewel aanvankelijk het kaken niet anders was dan gezouten haring in tonnen leggen. De uitvinding van het haringkaken wordt toegeschreven aan [[Willem Beukels]] van Biervliet. De haringvisserij met huizen, de zogenaamde huisnering, heeft in Zeeland een snelle opgang gemaakt. Zij was vooral gevestigd op Walcheren; Vlissingen, Veere en Zoutelande deden er aan mee evenals, buiten Walcheren, Westenschouwen en Zierikzee. Aanvankelijk werd deze haringvisserij uitgeoefend op de nabije visgronden, zoals op de Doggersbank en onder de Engelse wal, daarna noordelijker bij de Schotse kust, de Orkneys, de Shetlandeilanden en het zeegebied tussen deze eilanden en Noorwegen. Het haringseizoen werd daardoor verlengd en eerder geopend; in de Bourgondische tijd ving het aan op St.-Bartholomeus (24 augustus), Karel V bepaalde de begindatum op 25 juli en later werd het St.-Jan (24 juni).

W. van Gorsel op 23 mei 2025 om 08:51

2025-05-23T08:51:11Z

← Oudere versie		Versie van 23 mei 2025 08:51
Regel 11:		Regel 11:

	== Haringkaken en zouten van vis ==		== Haringkaken en zouten van vis ==
			[[Bestand:Visserij1.jpg\|thumb\|right\|300px\|De visserij is van oudsher een belangrijke economische sector in Zeeland. Foto: J. Wolterbeek, ca. 1986. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 86818]]

	Houdbare vis, die tevens bruikbaar was voor winter voorraad, werd ingevoerd uit Scandinavische landen, zoals gezouten haring uit Schonen in Zuid Zweden en stokvis uit Noorwegen. De import van Schonenharing stamt reeds uit de 13de eeuw en had haar hoogtepunt in de 14de eeuw. Toen aan het eind van laatstgenoemde eeuw stagnatie in de aanvoer naar Vlaanderen optrad begon de Zeeuwse visserij aarzelend ook op zee te zouten. In kleine hoeveelheden was dat niet moeilijk, doch in grotere kwantiteiten behoefde men daartoe grote hoeveelheden zout en een ander soort schepen. Wat het zout betreft waren er geen problemen; in Zeeland was via het [[darinckdelven]] en [[moernering]]) de zoutwinning wijd verspreid en was, vooral in Zierikzee, een bloeiende zouthandel ontstaan. Daarnaast ontstond in het begin van de 15e eeuw het huisschip, dat tot in de 19de eeuw het haringschip bij uitnemendheid zou blijven. In tegenstelling tot de vissersschepen tot dan toe was de buis op kiel gebouwd, had een groot werkdek en bezat ruimte genoeg om bemanning, netten, tonnen en zout onder dek te bergen. Het samenstel van drijfnetten, dat de naam van vleet kreeg, werd verbeterd. Om de houdbaarheid en de kwaliteit van de haring te verbeteren werd een bewerking toegepast, die 'kaken' werd genoemd, hoewel aanvankelijk het kaken niet anders was dan gezouten haring in tonnen leggen. De uitvinding van het haringkaken wordt toegeschreven aan [[Willem Beukels]] van Biervliet. De haringvisserij met huizen, de zogenaamde huisnering, heeft in Zeeland een snelle opgang gemaakt. Zij was vooral gevestigd op Walcheren; Vlissingen, Veere en Zoutelande deden er aan mee evenals, buiten Walcheren, Westenschouwen en Zierikzee. Aanvankelijk werd deze haringvisserij uitgeoefend op de nabije visgronden, zoals op de Doggersbank en onder de Engelse wal, daarna noordelijker bij de Schotse kust, de Orkneys, de Shetlandeilanden en het zeegebied tussen deze eilanden en Noorwegen. Het haringseizoen werd daardoor verlengd en eerder geopend; in de Bourgondische tijd ving het aan op St.-Bartholomeus (24 augustus), Karel V bepaalde de begindatum op 25 juli en later werd het St.-Jan (24 juni).		Houdbare vis, die tevens bruikbaar was voor winter voorraad, werd ingevoerd uit Scandinavische landen, zoals gezouten haring uit Schonen in Zuid Zweden en stokvis uit Noorwegen. De import van Schonenharing stamt reeds uit de 13de eeuw en had haar hoogtepunt in de 14de eeuw. Toen aan het eind van laatstgenoemde eeuw stagnatie in de aanvoer naar Vlaanderen optrad begon de Zeeuwse visserij aarzelend ook op zee te zouten. In kleine hoeveelheden was dat niet moeilijk, doch in grotere kwantiteiten behoefde men daartoe grote hoeveelheden zout en een ander soort schepen. Wat het zout betreft waren er geen problemen; in Zeeland was via het [[darinckdelven]] en [[moernering]]) de zoutwinning wijd verspreid en was, vooral in Zierikzee, een bloeiende zouthandel ontstaan. Daarnaast ontstond in het begin van de 15e eeuw het huisschip, dat tot in de 19de eeuw het haringschip bij uitnemendheid zou blijven. In tegenstelling tot de vissersschepen tot dan toe was de buis op kiel gebouwd, had een groot werkdek en bezat ruimte genoeg om bemanning, netten, tonnen en zout onder dek te bergen. Het samenstel van drijfnetten, dat de naam van vleet kreeg, werd verbeterd. Om de houdbaarheid en de kwaliteit van de haring te verbeteren werd een bewerking toegepast, die 'kaken' werd genoemd, hoewel aanvankelijk het kaken niet anders was dan gezouten haring in tonnen leggen. De uitvinding van het haringkaken wordt toegeschreven aan [[Willem Beukels]] van Biervliet. De haringvisserij met huizen, de zogenaamde huisnering, heeft in Zeeland een snelle opgang gemaakt. Zij was vooral gevestigd op Walcheren; Vlissingen, Veere en Zoutelande deden er aan mee evenals, buiten Walcheren, Westenschouwen en Zierikzee. Aanvankelijk werd deze haringvisserij uitgeoefend op de nabije visgronden, zoals op de Doggersbank en onder de Engelse wal, daarna noordelijker bij de Schotse kust, de Orkneys, de Shetlandeilanden en het zeegebied tussen deze eilanden en Noorwegen. Het haringseizoen werd daardoor verlengd en eerder geopend; in de Bourgondische tijd ving het aan op St.-Bartholomeus (24 augustus), Karel V bepaalde de begindatum op 25 juli en later werd het St.-Jan (24 juni).

W. van Gorsel op 23 mei 2025 om 08:49

2025-05-23T08:49:15Z

← Oudere versie		Versie van 23 mei 2025 08:49
Regel 17:		Regel 17:

	== Visserij als bedrijfssector van de 17de tot de 20ste eeuw ==		== Visserij als bedrijfssector van de 17de tot de 20ste eeuw ==
	[[Bestand:~~Visserij1~~.jpg\|thumb\|right\|300px\|~~De visserij is van oudsher een belangrijke economische sector in Zeeland. Foto: J. Wolterbeek~~, ca. ~~1986~~. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~86818~~]]		[[Bestand:Visserij2.jpg\|thumb\|right\|300px\|Vismarkt op de Nieuwendijk te Vlissingen, ca. 1920. Prentbriefkaart. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 25601]]

	In tegenstelling tot de rest van Zeeland heeft zich in Zierikzee een tak van zeevisserij lang weten te handhaven, namelijk de kabeljauw vaart ter zoute. Omstreeks 1650 ontstond het scheepstype van de hoeker, een vaartuig geïnspireerd door de haringbuis, doch langer en zonder hek op de achtersteven. Met dit schip werd de kabeljauwvisserij op de visgronden rond IJsland bedreven, uiteraard met hoekwant. Het is deze visserij die Smallegange beschrijft, met de mededeling dat de pachten van de verkoop van gezouten en verse vis in Zierikzee twee tot drie tonnen gouds opbrengen. Of dat in 1684 overdreven was of niet is moeilijk na te gaan, doch het ging over een voor die tijd grote vloot; in 1711 bedroeg deze IJslandse hoekervloot nog 80 visserijschepen, welk getal in 1747 tot 53 was gedaald. Die daling was helaas geen incidenteel verschijnsel, want wat er in 1795 over was aan visserij ter zoute ging in de Franse tijd verloren. Over de eerste helft van de 19e eeuw valt weinig verandering te vermelden. Het bleef kustvisserij zoals voorheen. In de tweede helft van de eeuw kwam er echter verandering, waarbij het opvalt dat ook buitenstaanders zich voor de ontplooiing van de bedrijfstak gingen interesseren. Omstreeks 1870 stelde de Nederlandsche maatschappij ter bevordering van Nijverheid een aantal onderwerpen aan de orde, die voor de Zeeuwse visserij van groot belang waren. Daaronder vielen onder meer de kunstmatige mosselcultuur, de aanmoediging van de kunstmatige oesterteelt, de conservering van vis tijdens het vervoer en het entameren van de visserij op makreel in Arnemuiden. Mede door deze studies zou de Zeeuwse visserij omstreeks 1890 vooral in de mosselteelt en de oestercultuur een nieuw gezicht krijgen.		In tegenstelling tot de rest van Zeeland heeft zich in Zierikzee een tak van zeevisserij lang weten te handhaven, namelijk de kabeljauw vaart ter zoute. Omstreeks 1650 ontstond het scheepstype van de hoeker, een vaartuig geïnspireerd door de haringbuis, doch langer en zonder hek op de achtersteven. Met dit schip werd de kabeljauwvisserij op de visgronden rond IJsland bedreven, uiteraard met hoekwant. Het is deze visserij die Smallegange beschrijft, met de mededeling dat de pachten van de verkoop van gezouten en verse vis in Zierikzee twee tot drie tonnen gouds opbrengen. Of dat in 1684 overdreven was of niet is moeilijk na te gaan, doch het ging over een voor die tijd grote vloot; in 1711 bedroeg deze IJslandse hoekervloot nog 80 visserijschepen, welk getal in 1747 tot 53 was gedaald. Die daling was helaas geen incidenteel verschijnsel, want wat er in 1795 over was aan visserij ter zoute ging in de Franse tijd verloren. Over de eerste helft van de 19e eeuw valt weinig verandering te vermelden. Het bleef kustvisserij zoals voorheen. In de tweede helft van de eeuw kwam er echter verandering, waarbij het opvalt dat ook buitenstaanders zich voor de ontplooiing van de bedrijfstak gingen interesseren. Omstreeks 1870 stelde de Nederlandsche maatschappij ter bevordering van Nijverheid een aantal onderwerpen aan de orde, die voor de Zeeuwse visserij van groot belang waren. Daaronder vielen onder meer de kunstmatige mosselcultuur, de aanmoediging van de kunstmatige oesterteelt, de conservering van vis tijdens het vervoer en het entameren van de visserij op makreel in Arnemuiden. Mede door deze studies zou de Zeeuwse visserij omstreeks 1890 vooral in de mosselteelt en de oestercultuur een nieuw gezicht krijgen.

W. van Gorsel op 23 mei 2025 om 08:47

2025-05-23T08:47:27Z

← Oudere versie		Versie van 23 mei 2025 08:47
Regel 17:		Regel 17:

	== Visserij als bedrijfssector van de 17de tot de 20ste eeuw ==		== Visserij als bedrijfssector van de 17de tot de 20ste eeuw ==
			[[Bestand:Visserij1.jpg\|thumb\|right\|300px\|De visserij is van oudsher een belangrijke economische sector in Zeeland. Foto: J. Wolterbeek, ca. 1986. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 86818]]

	In tegenstelling tot de rest van Zeeland heeft zich in Zierikzee een tak van zeevisserij lang weten te handhaven, namelijk de kabeljauw vaart ter zoute. Omstreeks 1650 ontstond het scheepstype van de hoeker, een vaartuig geïnspireerd door de haringbuis, doch langer en zonder hek op de achtersteven. Met dit schip werd de kabeljauwvisserij op de visgronden rond IJsland bedreven, uiteraard met hoekwant. Het is deze visserij die Smallegange beschrijft, met de mededeling dat de pachten van de verkoop van gezouten en verse vis in Zierikzee twee tot drie tonnen gouds opbrengen. Of dat in 1684 overdreven was of niet is moeilijk na te gaan, doch het ging over een voor die tijd grote vloot; in 1711 bedroeg deze IJslandse hoekervloot nog 80 visserijschepen, welk getal in 1747 tot 53 was gedaald. Die daling was helaas geen incidenteel verschijnsel, want wat er in 1795 over was aan visserij ter zoute ging in de Franse tijd verloren. Over de eerste helft van de 19e eeuw valt weinig verandering te vermelden. Het bleef kustvisserij zoals voorheen. In de tweede helft van de eeuw kwam er echter verandering, waarbij het opvalt dat ook buitenstaanders zich voor de ontplooiing van de bedrijfstak gingen interesseren. Omstreeks 1870 stelde de Nederlandsche maatschappij ter bevordering van Nijverheid een aantal onderwerpen aan de orde, die voor de Zeeuwse visserij van groot belang waren. Daaronder vielen onder meer de kunstmatige mosselcultuur, de aanmoediging van de kunstmatige oesterteelt, de conservering van vis tijdens het vervoer en het entameren van de visserij op makreel in Arnemuiden. Mede door deze studies zou de Zeeuwse visserij omstreeks 1890 vooral in de mosselteelt en de oestercultuur een nieuw gezicht krijgen.		In tegenstelling tot de rest van Zeeland heeft zich in Zierikzee een tak van zeevisserij lang weten te handhaven, namelijk de kabeljauw vaart ter zoute. Omstreeks 1650 ontstond het scheepstype van de hoeker, een vaartuig geïnspireerd door de haringbuis, doch langer en zonder hek op de achtersteven. Met dit schip werd de kabeljauwvisserij op de visgronden rond IJsland bedreven, uiteraard met hoekwant. Het is deze visserij die Smallegange beschrijft, met de mededeling dat de pachten van de verkoop van gezouten en verse vis in Zierikzee twee tot drie tonnen gouds opbrengen. Of dat in 1684 overdreven was of niet is moeilijk na te gaan, doch het ging over een voor die tijd grote vloot; in 1711 bedroeg deze IJslandse hoekervloot nog 80 visserijschepen, welk getal in 1747 tot 53 was gedaald. Die daling was helaas geen incidenteel verschijnsel, want wat er in 1795 over was aan visserij ter zoute ging in de Franse tijd verloren. Over de eerste helft van de 19e eeuw valt weinig verandering te vermelden. Het bleef kustvisserij zoals voorheen. In de tweede helft van de eeuw kwam er echter verandering, waarbij het opvalt dat ook buitenstaanders zich voor de ontplooiing van de bedrijfstak gingen interesseren. Omstreeks 1870 stelde de Nederlandsche maatschappij ter bevordering van Nijverheid een aantal onderwerpen aan de orde, die voor de Zeeuwse visserij van groot belang waren. Daaronder vielen onder meer de kunstmatige mosselcultuur, de aanmoediging van de kunstmatige oesterteelt, de conservering van vis tijdens het vervoer en het entameren van de visserij op makreel in Arnemuiden. Mede door deze studies zou de Zeeuwse visserij omstreeks 1890 vooral in de mosselteelt en de oestercultuur een nieuw gezicht krijgen.