Waterlandkerkje - Bewerkingsoverzicht

W. van Gorsel: /* Monumenten */

2025-06-04T07:01:57Z

Monumenten

← Oudere versie		Versie van 4 jun 2025 07:01
Regel 15:		Regel 15:
	==Monumenten==		==Monumenten==
	===Kerk===		===Kerk===
	[[Bestand:~~Selnering1~~.jpg\|thumb\|right\|300px\|~~De zoutwinning in volle actie met zoutketen, en op de achtergrond de stad Zierikzee~~. ~~Naar een schilderij in het Gasthuis te Zierikzee~~. ~~Tekening C~~. ~~Pronk~~, ~~1745~~. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~382~~]]		[[Bestand:Waterlandkerkje1.jpg\|thumb\|right\|300px\|Ned. Hervormde Kerk. Foto: O. de Milliano, ca. 1980. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 79150]]

	Het dorpskerkje is gesticht in 1669-1674; in 1708 werd het door de Fransen in brand geschoten, in 1713 is het herbouwd; gerestaureerd in 1958. In de kerk bevinden zich enige grafzerken die afkomstig zijn uit de gesloopte kerk van Waterland. De preekstoel dagtekent uit de tijd van na de brand.		Het dorpskerkje is gesticht in 1669-1674; in 1708 werd het door de Fransen in brand geschoten, in 1713 is het herbouwd; gerestaureerd in 1958. In de kerk bevinden zich enige grafzerken die afkomstig zijn uit de gesloopte kerk van Waterland. De preekstoel dagtekent uit de tijd van na de brand.
Regel 21:		Regel 21:
	===Grenspaal===		===Grenspaal===
	Een der oudste grenspalen van ons land, een zg. 'tiendenpaal’ staat opgesteld op het Redouteplein te Waterlandkerkje; op de ene zijde staat het wapen met drie sleutels van de abdij van St.-Pieter, op de andere zijde de letters S B, vermoedelijk duidend op de abdij van St.-Bavo (beide te Gent), die tiendrechten in deze streek hadden.		Een der oudste grenspalen van ons land, een zg. 'tiendenpaal’ staat opgesteld op het Redouteplein te Waterlandkerkje; op de ene zijde staat het wapen met drie sleutels van de abdij van St.-Pieter, op de andere zijde de letters S B, vermoedelijk duidend op de abdij van St.-Bavo (beide te Gent), die tiendrechten in deze streek hadden.
	Op het Redouteplein staat voorts een gedenkzuiltje waarop de jaartallen 1796-1970, de begin- en einddata van de burgerlijke gemeente Waterlandkerkje. Ter plaatse van het bovengenoemde plein lag vroeger een redoute.		Op het Redouteplein staat voorts een gedenkzuiltje waarop de jaartallen 1796-1970, de begin- en einddata van de burgerlijke gemeente Waterlandkerkje. Ter plaatse van het bovengenoemde plein lag vroeger een redoute.

	==Geschiedenis==		==Geschiedenis==

W. van Gorsel op 4 jun 2025 om 06:57

2025-06-04T06:57:51Z

← Oudere versie		Versie van 4 jun 2025 06:57
Regel 15:		Regel 15:
	==Monumenten==		==Monumenten==
	===Kerk===		===Kerk===
			[[Bestand:Selnering1.jpg\|thumb\|right\|300px\|De zoutwinning in volle actie met zoutketen, en op de achtergrond de stad Zierikzee. Naar een schilderij in het Gasthuis te Zierikzee. Tekening C. Pronk, 1745. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 382]]

	Het dorpskerkje is gesticht in 1669-1674; in 1708 werd het door de Fransen in brand geschoten, in 1713 is het herbouwd; gerestaureerd in 1958. In de kerk bevinden zich enige grafzerken die afkomstig zijn uit de gesloopte kerk van Waterland. De preekstoel dagtekent uit de tijd van na de brand.		Het dorpskerkje is gesticht in 1669-1674; in 1708 werd het door de Fransen in brand geschoten, in 1713 is het herbouwd; gerestaureerd in 1958. In de kerk bevinden zich enige grafzerken die afkomstig zijn uit de gesloopte kerk van Waterland. De preekstoel dagtekent uit de tijd van na de brand.

W. van Gorsel op 4 jun 2025 om 06:55

2025-06-04T06:55:57Z

← Oudere versie		Versie van 4 jun 2025 06:55
Regel 1:		Regel 1:
	~~{{Infobox~~
	~~\| above = Waterlandkerkje ('t Kerkje')~~
	}}

	[[Bestand:Waterlandkerkje-1.jpg\|thumb\|right\|250px\|Luchtfoto van Waterlandkerkje. Foto: J. Midavaine/Slagboom en Peeters, 11-6-1976. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 30413]]		[[Bestand:Waterlandkerkje-1.jpg\|thumb\|right\|250px\|Luchtfoto van Waterlandkerkje. Foto: J. Midavaine/Slagboom en Peeters, 11-6-1976. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 30413]]

	==Het dorp: kenmerken==		==Het dorp: kenmerken==
	Vanaf 1796 tot 1 april 1970 was Waterlandkerkje een zelfstandige gemeente in West Zeeuws-Vlaanderen, daarna behorend tot de gemeente Oostburg, vanaf 2003 tot de gemeente Sluis. Naast het dorp Waterlandkerkje ook de buurtschappen [[Bakkersdam]], [[Cathalijner]] Schans, [[Keizer]] (De), [[Ketelaarstraat]], [[Kleinbrabant]], [[Munte]] (De), [[Slepershaven]], [[Tol]], de helft van het gehucht (redoute) [[Turkeye]] en het verdwenen dorp [[Sint]]-Cathalijne. Op het grondgebied van het vroegere Waterlandkerkje lagen verscheidene forten, schansen en redoutes, waarvan echter niet veel meer is overgebleven. Waterlandkerkje is na [[Hoofdplaat]] het jongste dorp in West Zeeuws-Vlaanderen. Waterlandkerkje telt 480 inwoners (1-1-2021).		Waterlandkerkje ('t Kerkje'). Vanaf 1796 tot 1 april 1970 was Waterlandkerkje een zelfstandige gemeente in West Zeeuws-Vlaanderen, daarna behorend tot de gemeente Oostburg, vanaf 2003 tot de gemeente Sluis. Naast het dorp Waterlandkerkje ook de buurtschappen [[Bakkersdam]], [[Cathalijner]] Schans, [[Keizer]] (De), [[Ketelaarstraat]], [[Kleinbrabant]], [[Munte]] (De), [[Slepershaven]], [[Tol]], de helft van het gehucht (redoute) [[Turkeye]] en het verdwenen dorp [[Sint]]-Cathalijne. Op het grondgebied van het vroegere Waterlandkerkje lagen verscheidene forten, schansen en redoutes, waarvan echter niet veel meer is overgebleven. Waterlandkerkje is na [[Hoofdplaat]] het jongste dorp in West Zeeuws-Vlaanderen. Waterlandkerkje telt 480 inwoners (1-1-2021).

	==Wapen==		==Wapen==

W. van Gorsel op 18 mrt 2022 om 08:32

2022-03-18T08:32:02Z

← Oudere versie		Versie van 18 mrt 2022 08:32
Regel 3:		Regel 3:
	}}		}}

	[[Bestand:~~Gapinge~~-5.jpg\|thumb\|right\|250px\|~~Gapinge: Dorpshuis De Spil~~. Foto: W. ~~van Gorsel~~, 28-3-~~2021~~. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~187129~~]]		[[Bestand:Waterlandkerkje-1.jpg\|thumb\|right\|250px\|Luchtfoto van Waterlandkerkje. Foto: J. Midavaine/Slagboom en Peeters, 11-6-1976. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 30413]]

	==Het dorp: kenmerken==		==Het dorp: kenmerken==

W. van Gorsel: /* Het dorp: kenmerken */

2022-03-18T08:28:30Z

Het dorp: kenmerken

← Oudere versie		Versie van 18 mrt 2022 08:28
Regel 6:		Regel 6:

	==Het dorp: kenmerken==		==Het dorp: kenmerken==
	Vanaf 1796 tot 1 april 1970 was Waterlandkerkje een zelfstandige gemeente in West Zeeuws-Vlaanderen ~~(nu een deel van~~ de gemeente Oostburg~~) waarin~~ het dorp Waterlandkerkje en de buurtschappen [[Bakkersdam]], [[Cathalijner]] Schans, [[Keizer]] (De), [[Ketelaarstraat]], [[Kleinbrabant]], [[Munte]] (De), [[Slepershaven]], [[Tol]], de helft van het gehucht (redoute) [[Turkeye]] en het verdwenen dorp [[Sint]]-Cathalijne. Op het grondgebied van het vroegere Waterlandkerkje lagen verscheidene forten, schansen en redoutes, waarvan echter niet veel meer is overgebleven. Waterlandkerkje is na [[Hoofdplaat]] het jongste dorp in West Zeeuws-Vlaanderen. ~~Het~~ telt 480 inwoners (1-1-2021).		Vanaf 1796 tot 1 april 1970 was Waterlandkerkje een zelfstandige gemeente in West Zeeuws-Vlaanderen, daarna behorend tot de gemeente Oostburg, vanaf 2003 tot de gemeente Sluis. Naast het dorp Waterlandkerkje ook de buurtschappen [[Bakkersdam]], [[Cathalijner]] Schans, [[Keizer]] (De), [[Ketelaarstraat]], [[Kleinbrabant]], [[Munte]] (De), [[Slepershaven]], [[Tol]], de helft van het gehucht (redoute) [[Turkeye]] en het verdwenen dorp [[Sint]]-Cathalijne. Op het grondgebied van het vroegere Waterlandkerkje lagen verscheidene forten, schansen en redoutes, waarvan echter niet veel meer is overgebleven. Waterlandkerkje is na [[Hoofdplaat]] het jongste dorp in West Zeeuws-Vlaanderen. Waterlandkerkje telt 480 inwoners (1-1-2021).

	==Wapen==		==Wapen==

W. van Gorsel: /* Auteur */

2022-03-18T08:26:18Z

Auteur

← Oudere versie		Versie van 18 mrt 2022 08:26
Regel 29:		Regel 29:

	==Auteur==		==Auteur==
	?		?. Bewerkt: W. van Gorsel (2022).

	==Literatuur==		==Literatuur==

W. van Gorsel: /* Het dorp: kenmerken */

2022-03-18T08:25:30Z

Het dorp: kenmerken

← Oudere versie		Versie van 18 mrt 2022 08:25
Regel 6:		Regel 6:

	==Het dorp: kenmerken==		==Het dorp: kenmerken==
	Vanaf 1796 tot 1 april 1970 was Waterlandkerkje een zelfstandige gemeente in West Zeeuws-Vlaanderen (nu een deel van de gemeente Oostburg) waarin het dorp Waterlandkerkje en de buurtschappen [[Bakkersdam]], [[Cathalijner]] Schans, [[Keizer]] (De), [[Ketelaarstraat]], [[Kleinbrabant]], [[Munte]] (De), [[Slepershaven]], [[Tol]], de helft van het gehucht (redoute) [[Turkeye]] en het verdwenen dorp [[Sint]]-Cathalijne. Op het grondgebied van het vroegere Waterlandkerkje lagen verscheidene forten, schansen en redoutes, waarvan echter niet veel meer is overgebleven. Waterlandkerkje is na [[Hoofdplaat]] het jongste dorp in West Zeeuws-Vlaanderen. Het telt ~~...~~ inwoners (1-1-2021).		Vanaf 1796 tot 1 april 1970 was Waterlandkerkje een zelfstandige gemeente in West Zeeuws-Vlaanderen (nu een deel van de gemeente Oostburg) waarin het dorp Waterlandkerkje en de buurtschappen [[Bakkersdam]], [[Cathalijner]] Schans, [[Keizer]] (De), [[Ketelaarstraat]], [[Kleinbrabant]], [[Munte]] (De), [[Slepershaven]], [[Tol]], de helft van het gehucht (redoute) [[Turkeye]] en het verdwenen dorp [[Sint]]-Cathalijne. Op het grondgebied van het vroegere Waterlandkerkje lagen verscheidene forten, schansen en redoutes, waarvan echter niet veel meer is overgebleven. Waterlandkerkje is na [[Hoofdplaat]] het jongste dorp in West Zeeuws-Vlaanderen. Het telt 480 inwoners (1-1-2021).

	==Wapen==		==Wapen==

W. van Gorsel: /* Het dorp: kenmerken */

2022-03-18T08:24:47Z

Het dorp: kenmerken

← Oudere versie		Versie van 18 mrt 2022 08:24
Regel 6:		Regel 6:

	==Het dorp: kenmerken==		==Het dorp: kenmerken==
	1. Vanaf 1796 tot 1 april 1970 was Waterlandkerkje een zelfstandige gemeente in West Zeeuws-Vlaanderen (nu een deel van de gemeente Oostburg) waarin het dorp Waterlandkerkje en de buurtschappen [[Bakkersdam]], [[Cathalijner]] Schans, [[Keizer]] (De), [[Ketelaarstraat]], [[Kleinbrabant]], [[Munte]] (De), [[Slepershaven]], [[Tol]], de helft van het gehucht (redoute) [[Turkeye]] en het verdwenen dorp [[Sint]]-Cathalijne. Op het grondgebied van het vroegere Waterlandkerkje lagen verscheidene forten, schansen en redoutes, waarvan echter niet veel meer is overgebleven. Waterlandkerkje is na [[Hoofdplaat]] het jongste dorp in West Zeeuws-Vlaanderen. Het telt ... inwoners (1-1-2021).		Vanaf 1796 tot 1 april 1970 was Waterlandkerkje een zelfstandige gemeente in West Zeeuws-Vlaanderen (nu een deel van de gemeente Oostburg) waarin het dorp Waterlandkerkje en de buurtschappen [[Bakkersdam]], [[Cathalijner]] Schans, [[Keizer]] (De), [[Ketelaarstraat]], [[Kleinbrabant]], [[Munte]] (De), [[Slepershaven]], [[Tol]], de helft van het gehucht (redoute) [[Turkeye]] en het verdwenen dorp [[Sint]]-Cathalijne. Op het grondgebied van het vroegere Waterlandkerkje lagen verscheidene forten, schansen en redoutes, waarvan echter niet veel meer is overgebleven. Waterlandkerkje is na [[Hoofdplaat]] het jongste dorp in West Zeeuws-Vlaanderen. Het telt ... inwoners (1-1-2021).

	==Wapen==		==Wapen==

W. van Gorsel op 18 mrt 2022 om 08:24

2022-03-18T08:24:30Z

← Oudere versie		Versie van 18 mrt 2022 08:24
Regel 1:		Regel 1:
	{{Infobox		{{Infobox
	\| above = Waterlandkerkje		\| above = Waterlandkerkje ('t Kerkje')
	}}		}}

Regel 6:		Regel 6:

	==Het dorp: kenmerken==		==Het dorp: kenmerken==
	1. Vanaf 1796 tot 1 april 1970 was Waterlandkerkje een zelfstandige gemeente in West Zeeuws-Vlaanderen (nu een deel van de gemeente Oostburg) waarin het dorp Waterlandkerkje en de buurtschappen [[Bakkersdam]], [[Cathalijner]] Schans, [[Keizer]] (De), [[Ketelaarstraat]], [[Kleinbrabant]], [[Munte]] (De), [[Slepershaven]], [[Tol]], de helft van het gehucht (redoute) [[Turkeye]] en het verdwenen dorp [[Sint]]-Cathalijne ~~opp. ca. 1096 ha; overwegend agrarische bevolking~~. Op het grondgebied van het vroegere Waterlandkerkje lagen verscheidene forten, schansen en redoutes, waarvan echter niet veel meer is overgebleven.		1. Vanaf 1796 tot 1 april 1970 was Waterlandkerkje een zelfstandige gemeente in West Zeeuws-Vlaanderen (nu een deel van de gemeente Oostburg) waarin het dorp Waterlandkerkje en de buurtschappen [[Bakkersdam]], [[Cathalijner]] Schans, [[Keizer]] (De), [[Ketelaarstraat]], [[Kleinbrabant]], [[Munte]] (De), [[Slepershaven]], [[Tol]], de helft van het gehucht (redoute) [[Turkeye]] en het verdwenen dorp [[Sint]]-Cathalijne. Op het grondgebied van het vroegere Waterlandkerkje lagen verscheidene forten, schansen en redoutes, waarvan echter niet veel meer is overgebleven. Waterlandkerkje is na [[Hoofdplaat]] het jongste dorp in West Zeeuws-Vlaanderen. Het telt ... inwoners (1-1-2021).

	==Wapen==		==Wapen==
Regel 13:		Regel 13:
	==Vlag==		==Vlag==
	Drie hanen van blauw, wit en groen, de hoofdkleuren van het wapen; werd bij raadsbesluit van 16 december 1958 ingesteld.		Drie hanen van blauw, wit en groen, de hoofdkleuren van het wapen; werd bij raadsbesluit van 16 december 1958 ingesteld.

	2. ('t Kerkje'). Dorp binnen de gemeente Oostburg, vóór 1 april 1970 behorend tot de zelfstandige gemeente Waterlandkerkje; na [[Hoofdplaat]] het jongste dorp in West Zeeuws-Vlaanderen; inw. 377 (1980).

	==Varia==		==Varia==

W. van Gorsel op 18 mrt 2022 om 08:21

2022-03-18T08:21:25Z

← Oudere versie		Versie van 18 mrt 2022 08:21
Regel 30:		Regel 30:
	De gemeente Waterlandkerkje en het dorp van die naam hebben hun ontstaan te danken aan hervormden die zich in de Passegeul een Vrije polders hadden gevestigd. De kerk waarin de hervormden hun eerste godsdienstoefening hielden, stond aanvankelijk in de Oudemanspolder even voorbij het gehucht Stroopuit onder IJzendijke. Deze kerk, omstreeks 1530 gesticht en aan St. Nicolaas gewijd, had oorspronkelijk dienst gedaan voor de rooms-katholieken. Na vele religieuze twisten, waarbij de eerste vaste predikant Johannes Stuerbaut (opgeleid aan de Illustere School te Middelburg) aan op 25 november 1668 opgelopen verwondingen overleed, stichtten de hervormden een nieuwe kerk (1669) te midden van hun eigen bevolking, bij de driesprong van de Gouden-, Oude Passegeule en de Vrije polder, daar waar vroeger reeds een buurt bekend was onder de naam [[Waterland]] (deel van de heerlijkheid Waterland waarvan de heer van Waterland afstand had gedaan). In mei 1675 werd de kerk in gebruik genomen. In de volksmond heette de kerkelijke gemeente 't Kerkje'. Later, ongeveer in 1820, is door veelvuldig gebruik en ter onderscheiding van de op 5 km afstand gelegen Belgische gemeente Waterland-Oudeman, de volksnaam aan de officiële naam Waterland toegevoegd, zodat de naam Waterlandkerkje ontstond.		De gemeente Waterlandkerkje en het dorp van die naam hebben hun ontstaan te danken aan hervormden die zich in de Passegeul een Vrije polders hadden gevestigd. De kerk waarin de hervormden hun eerste godsdienstoefening hielden, stond aanvankelijk in de Oudemanspolder even voorbij het gehucht Stroopuit onder IJzendijke. Deze kerk, omstreeks 1530 gesticht en aan St. Nicolaas gewijd, had oorspronkelijk dienst gedaan voor de rooms-katholieken. Na vele religieuze twisten, waarbij de eerste vaste predikant Johannes Stuerbaut (opgeleid aan de Illustere School te Middelburg) aan op 25 november 1668 opgelopen verwondingen overleed, stichtten de hervormden een nieuwe kerk (1669) te midden van hun eigen bevolking, bij de driesprong van de Gouden-, Oude Passegeule en de Vrije polder, daar waar vroeger reeds een buurt bekend was onder de naam [[Waterland]] (deel van de heerlijkheid Waterland waarvan de heer van Waterland afstand had gedaan). In mei 1675 werd de kerk in gebruik genomen. In de volksmond heette de kerkelijke gemeente 't Kerkje'. Later, ongeveer in 1820, is door veelvuldig gebruik en ter onderscheiding van de op 5 km afstand gelegen Belgische gemeente Waterland-Oudeman, de volksnaam aan de officiële naam Waterland toegevoegd, zodat de naam Waterlandkerkje ontstond.

	= ~~AUTEUR~~ =		==Auteur==
	?		?

			==Literatuur==
			*Van der Aa, Aardrijkskundig woordenboek XII.
			*Aalbregtse, Grenspalentocht.
			*Aalbregtse, De molen te Waterlandkerkje.
			*De Bree en De Bruin, Zeeuws prentenboek, De Maagd van Gent.
			*Van Empel en Pieters, Zeeland.
			*De Hullu, Oprichting protestantsche gemeenten.
			*De Hullu, Horribele delicten.
			*De Hullu, Hofsteden van Waterlandkerkje.
			*H. Janse, Kerken en torens.
			*Was, Waterlandkerkje.
			*Wilderom, Tussen afsluitdammen IV.
			*Zelandia Illustrata XII, 576-579.

	~~= LITERATUUR =~~		[[category:Geografie]]
	Van der Aa, Aardrijkskundig woordenboek XII. Aalbregtse, Grenspalentocht. Aalbregtse, De molen te Waterlandkerkje. De Bree en De Bruin, Zeeuws prentenboek, De Maagd van Gent. Van Empel en Pieters, Zeeland. De Hullu, Oprichting protestantsche gemeenten. De Hullu, Horribele delicten. De Hullu, Hofsteden van Waterlandkerkje. H. Janse, Kerken en torens. Was, Waterlandkerkje. Wilderom, Tussen afsluitdammen IV. Zelandia Illustrata XII, 576-579.


	~~= AFBEELDING =~~
	De n.h. kerk te Waterlandkerkje (1980). Gebouwd in 1674, hoofdzakelijk met materiaal van de in 1672 door de Franse troepen verwoeste oude kerk. Overzichtskaart gemeente Waterlandkerkje. Het interieur van de n.h. kerk te Waterlandkerkje. De preekstoel werd in 1713, bij een restauratie van de kerk na een plundering door Franse troepen in 1708, geplaatst.





	[[category:Topografie]]		[[category:Topografie]]
			[[category:Plaats]]
	[[category:Plaats ~~Sluis~~]]

	==Encyclopedie van Zeeland, 1982-1984==		==Encyclopedie van Zeeland, 1982-1984==
	{{GoToOriginal}}		{{GoToOriginal}}