Zeeuwse gemeenschappen in de Verenigde Staten - Bewerkingsoverzicht

W. van Gorsel op 18 jun 2025 om 09:38

2025-06-18T09:38:14Z

← Oudere versie		Versie van 18 jun 2025 09:38
Regel 1:		Regel 1:
	~~{{Infobox~~
	~~\| above = Zeeuwse Gemeenschappen in de Verenigde Staten~~
	}}
	[[Bestand:plockhoy.jpg\|thumb\|right\|250px\|Plaquette ter nagedachtenis aan Pieter Cornelis Plockhoy uit Zierikzee geschonken door de Netherlands Society of Philadelphia in 1913, foto: Hans Krabbendam, 2008]]		[[Bestand:plockhoy.jpg\|thumb\|right\|250px\|Plaquette ter nagedachtenis aan Pieter Cornelis Plockhoy uit Zierikzee geschonken door de Netherlands Society of Philadelphia in 1913, foto: Hans Krabbendam, 2008]]
	De geschiedenis van de emigratie uit Zeeland naar de Verenigde Staten is om drie redenen van belang. Ten eerste legde het vrije plotselinge verschijnsel van de landverhuizing een knelpunt in de Zeeuwse economie bloot die niet in staat was om de bevolkingsgroei op te vangen en plaatste dit probleem op de politieke agenda. Ten tweede leverde de geslaagde groepsmigratie bruikbare aanknooppunten op in de VS, waardoor emigratie een reële keuzemogelijkheid werd om het bestaan te verbeteren. Ten derde was het vertrek van tienduizenden streekgenoten een van de oorzaken van de trage bevolkingsontwikkeling van de provincie.		De geschiedenis van de emigratie uit Zeeland naar de Verenigde Staten is om drie redenen van belang. Ten eerste legde het vrije plotselinge verschijnsel van de landverhuizing een knelpunt in de Zeeuwse economie bloot die niet in staat was om de bevolkingsgroei op te vangen en plaatste dit probleem op de politieke agenda. Ten tweede leverde de geslaagde groepsmigratie bruikbare aanknooppunten op in de VS, waardoor emigratie een reële keuzemogelijkheid werd om het bestaan te verbeteren. Ten derde was het vertrek van tienduizenden streekgenoten een van de oorzaken van de trage bevolkingsontwikkeling van de provincie.

Johan Francke op 17 nov 2015 om 14:14

2015-11-17T14:14:06Z

← Oudere versie		Versie van 17 nov 2015 14:14
Regel 50:		Regel 50:

	*Wisconsin<dd>Cedar Grove, Franklin Prairie, Green Bay, Milwaukee, Oostburg, Sheboygan</dd>		*Wisconsin<dd>Cedar Grove, Franklin Prairie, Green Bay, Milwaukee, Oostburg, Sheboygan</dd>

			Zie ook: [[Emigratie]]

	== Auteur ==		== Auteur ==

Johan Francke: /* Aantallen emigranten */

2015-01-29T13:36:29Z

Aantallen emigranten

← Oudere versie		Versie van 29 jan 2015 13:36
Regel 17:		Regel 17:

	== Aantallen emigranten ==		== Aantallen emigranten ==
	Na de Tweede Wereldoorlog was er een nog grotere uitstroom uit Nederland. Tussen 1948 en 1962 vertrokken 400.000 landgenoten overzee, op een bevolking van 10 miljoen. Dit keer was Canada de belangrijkste trekpleister met 36 procent van de emigranten, gevolgd door Australië met 29 procent en de VS met 19 procent. Ook de Zeeuwen die vertrokken gingen vooral naar Canada, maar in veel minder hoge aantallen dan in de periode voor de oorlog. Slechts 5.000 Zeeuwen trokken overzee, minder dan een procent van alle Nederlanders. Van topscorer 16 procent werd Zeeland hekkensluiter, naar net 1 procent. Het kleine aandeel van de Zeeuwen kwam doordat de emigratiebereidheid voor het buitenland al was afgeroomd toen het hoogtepunt zich in 1952 aandiende. Ook de watersnoodramp van 1953 leidde niet tot een nieuwe emigratiegolf. Als de Zeeuwen niet terugkeerden, bleven ze in andere delen van het land wonen. Een tweede verschil was dat er na de oorlog geen nieuwe kolonies met een Zeeuws karakter ontstonden in de VS.		[[Bestand:gemeenschappenVS_1558.jpg\|thumb\|right\|250px\|De Willem Ruys vertrekt op 2 augustus 1958 met aan boord 120 Zeeuwse emigranten naar Canada, foto: W. de Bruine, Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland, recordnr. 1558]]
			Na de Tweede Wereldoorlog was er een nog grotere uitstroom uit Nederland. Tussen 1948 en 1962 vertrokken 400.000 landgenoten overzee, op een bevolking van 10 miljoen. Dit keer was Canada de belangrijkste trekpleister met 36 procent van de emigranten, gevolgd door Australië met 29 procent en de VS met 19 procent. Ook de Zeeuwen die vertrokken gingen vooral naar Canada, maar in veel minder hoge aantallen dan in de periode voor de oorlog. Slechts 5.000 Zeeuwen trokken overzee, minder dan een procent van alle Nederlanders. Van topscorer 16 procent werd Zeeland hekkensluiter, naar net 1 procent. Het kleine aandeel van de Zeeuwen kwam doordat de emigratiebereidheid voor het buitenland al was afgeroomd toen het hoogtepunt zich in 1952 aandiende. Ook de watersnoodramp van 1953 leidde niet tot een nieuwe emigratiegolf. Als de Zeeuwen niet terugkeerden, bleven ze in andere delen van het land wonen. Een tweede verschil was dat er na de oorlog geen nieuwe kolonies met een Zeeuws karakter ontstonden in de VS.

	== Band tussen geboortestreek en vestigingsplaats ==		== Band tussen geboortestreek en vestigingsplaats ==

Johan Francke: /* Emigratie naar de VS */

2015-01-29T13:32:25Z

Emigratie naar de VS

← Oudere versie		Versie van 29 jan 2015 13:32
Regel 9:		Regel 9:

	== Emigratie naar de VS ==		== Emigratie naar de VS ==
	[[Bestand:quintus.jpg\|200px\|left\|thumb\|Portret van Jacob Quintus (1821-1906) in de ~~late negentiende eeuw~~ (tekening in Public Museum of Grand Rapids]]		[[Bestand:quintus.jpg\|200px\|left\|thumb\|Portret van Jacob Quintus (1821-1906), oprichter van de Sheboygan Nieuwsbode (tekening in Public Museum of Grand Rapids]]
	Dit opvallende vertrek was een helder signaal dat Zeeuwen weinig toekomst in eigen land zagen. Het platteland kon de bevolkingsgroei niet opvangen en industrialisering liet nog op zich wachten. Negentig procent van de emigranten trok naar de Verenigde Staten omdat daar het land goedkoop en arbeid goedbetaald werd. De rest scheepte zich in naar Zuid-Amerika, Zuid-Afrika en Nederlands-Indië. Vanwege het hoge aantal, de goede organisatie, de concentratie in de VS en intensieve communicatie tussen vertrekkers en achterblijvers was de emigratiecultuur van Zeeland sterk. Emigratie was een reële mogelijkheid om vooruit te komen in het leven.		Dit opvallende vertrek was een helder signaal dat Zeeuwen weinig toekomst in eigen land zagen. Het platteland kon de bevolkingsgroei niet opvangen en industrialisering liet nog op zich wachten. Negentig procent van de emigranten trok naar de Verenigde Staten omdat daar het land goedkoop en arbeid goedbetaald werd. De rest scheepte zich in naar Zuid-Amerika, Zuid-Afrika en Nederlands-Indië. Vanwege het hoge aantal, de goede organisatie, de concentratie in de VS en intensieve communicatie tussen vertrekkers en achterblijvers was de emigratiecultuur van Zeeland sterk. Emigratie was een reële mogelijkheid om vooruit te komen in het leven.

Johan Francke op 29 jan 2015 om 12:07

2015-01-29T12:07:26Z

← Oudere versie		Versie van 29 jan 2015 12:07
Regel 31:		Regel 31:
	== Concentraties Zeeuwen in de VS ==		== Concentraties Zeeuwen in de VS ==
	Ze vertrokken op een gunstig moment. Juist rond 1846 had de federale regering in Washington DC nieuwe staten in het westen van Amerika toegelaten. Deze staten wilden snel in inwonertal groeien om meer macht in Washington te krijgen en het opengelegde land te ontwikkelen. Vooral landarbeiders hadden voordeel bij vertrek en vormden dan ook het gros van de Zeeuwse emigranten. Het bezit van een eigen boerderij was voor velen het hoofddoel, maar ook voor ambachtslieden was er volop (tijdelijk) werk in de bouw, de meubelindustrie of als transporteur.		Ze vertrokken op een gunstig moment. Juist rond 1846 had de federale regering in Washington DC nieuwe staten in het westen van Amerika toegelaten. Deze staten wilden snel in inwonertal groeien om meer macht in Washington te krijgen en het opengelegde land te ontwikkelen. Vooral landarbeiders hadden voordeel bij vertrek en vormden dan ook het gros van de Zeeuwse emigranten. Het bezit van een eigen boerderij was voor velen het hoofddoel, maar ook voor ambachtslieden was er volop (tijdelijk) werk in de bouw, de meubelindustrie of als transporteur.
			[[Bestand:Sheboygannieuwsbode.jpg\|thumb\|right\|250px\|De Sheboygan Nieuwsbode van 6 november 1849, bron: [http://www.krantenbankzeeland.nl/ Krantenbank Zeeland]]]
	In de provincie Zeeland lag het organisatorische zwaartepunt van de emigratie van de afgescheiden in Borssele bij boer Jannes van de Luijster. Samen met zijn dorpsgenoot boer Jan Steketee en de Goese afgescheiden dominee Cornelis van der Meulen nam hij het voortouw voor vertrek. Door oprichting van een officiële emigratievereniging in navolging van voorbeelden in Utrecht en Ommen, coördineerden ze het vertrek in hun regio met als doel om zich in Amerika bij twee andere Nederlandse groepen te voegen die eerder waren vertrokken naar Wisconsin. Na aankomst in New York moesten de plannen worden bijgesteld en kozen de leiders voor aansluiting bij de kolonie in Michigan, waar grote aaneengesloten gebieden te koop waren. Zij stichtten het dorp Zeeland, terwijl een deel van de groep in de steden van New York achterbleef of verder trok naar Wisconsin. Onderling verwante emigranten uit Zeeland hadden zich al in 1844 in Milwaukee gevestigd en vormden daar in 1949 een gemeenschap van vijfhonderd Nederlanders in de stad van veertienduizend inwoners. In de buurt van deze snelgroeiende stad vestigden zich andere Zeeuwen, vooral uit Zeeuws-Vlaanderen in de buurt van de stad Sheboygan in ‘Town Thirteen’, twee jaar later herdoopt tot ‘Town Holland’. De naam Oostburg, die rond 1847 opduikt, onthult de Zeeuwse herkomst, hoewel er ook veel Gelderlanders neerstreken. De grootste concentratie van Zeeuwen bevond zich echter in Grand Rapids, Michigan, aanvankelijk vooral afkomstig uit Schouwen en van Tholen, maar spoedig aangevuld uit alle delen van de provincie en uit heel Nederland.		In de provincie Zeeland lag het organisatorische zwaartepunt van de emigratie van de afgescheiden in Borssele bij boer Jannes van de Luijster. Samen met zijn dorpsgenoot boer Jan Steketee en de Goese afgescheiden dominee Cornelis van der Meulen nam hij het voortouw voor vertrek. Door oprichting van een officiële emigratievereniging in navolging van voorbeelden in Utrecht en Ommen, coördineerden ze het vertrek in hun regio met als doel om zich in Amerika bij twee andere Nederlandse groepen te voegen die eerder waren vertrokken naar Wisconsin. Na aankomst in New York moesten de plannen worden bijgesteld en kozen de leiders voor aansluiting bij de kolonie in Michigan, waar grote aaneengesloten gebieden te koop waren. Zij stichtten het dorp Zeeland, terwijl een deel van de groep in de steden van New York achterbleef of verder trok naar Wisconsin. Onderling verwante emigranten uit Zeeland hadden zich al in 1844 in Milwaukee gevestigd en vormden daar in 1949 een gemeenschap van vijfhonderd Nederlanders in de stad van veertienduizend inwoners. In de buurt van deze snelgroeiende stad vestigden zich andere Zeeuwen, vooral uit Zeeuws-Vlaanderen in de buurt van de stad Sheboygan in ‘Town Thirteen’, twee jaar later herdoopt tot ‘Town Holland’. De naam Oostburg, die rond 1847 opduikt, onthult de Zeeuwse herkomst, hoewel er ook veel Gelderlanders neerstreken. De grootste concentratie van Zeeuwen bevond zich echter in Grand Rapids, Michigan, aanvankelijk vooral afkomstig uit Schouwen en van Tholen, maar spoedig aangevuld uit alle delen van de provincie en uit heel Nederland.

Regel 72:		Regel 72:
	[[category:sociologie]]		[[category:sociologie]]
	[[category:Geschiedenis]]		[[category:Geschiedenis]]

	~~[[Bestand:Sheboygannieuwsbode.jpg\|thumb\|right\|250px\|De Sheboygan Nieuwsbode van 6 november 1849, bron: [http://www.krantenbankzeeland.nl/ Krantenbank Zeeland]]]~~

Johan Francke: /* Emigratie naar de VS */

2015-01-29T12:06:19Z

Emigratie naar de VS

← Oudere versie		Versie van 29 jan 2015 12:06
Regel 9:		Regel 9:

	== Emigratie naar de VS ==		== Emigratie naar de VS ==
	[[Bestand:quintus.jpg\|~~250px~~\|left\|thumb\|Portret van Jacob Quintus (1821-1906) in de late negentiende eeuw (tekening in Public Museum of Grand Rapids]]		[[Bestand:quintus.jpg\|200px\|left\|thumb\|Portret van Jacob Quintus (1821-1906) in de late negentiende eeuw (tekening in Public Museum of Grand Rapids]]
	Dit opvallende vertrek was een helder signaal dat Zeeuwen weinig toekomst in eigen land zagen. Het platteland kon de bevolkingsgroei niet opvangen en industrialisering liet nog op zich wachten. Negentig procent van de emigranten trok naar de Verenigde Staten omdat daar het land goedkoop en arbeid goedbetaald werd. De rest scheepte zich in naar Zuid-Amerika, Zuid-Afrika en Nederlands-Indië. Vanwege het hoge aantal, de goede organisatie, de concentratie in de VS en intensieve communicatie tussen vertrekkers en achterblijvers was de emigratiecultuur van Zeeland sterk. Emigratie was een reële mogelijkheid om vooruit te komen in het leven.		Dit opvallende vertrek was een helder signaal dat Zeeuwen weinig toekomst in eigen land zagen. Het platteland kon de bevolkingsgroei niet opvangen en industrialisering liet nog op zich wachten. Negentig procent van de emigranten trok naar de Verenigde Staten omdat daar het land goedkoop en arbeid goedbetaald werd. De rest scheepte zich in naar Zuid-Amerika, Zuid-Afrika en Nederlands-Indië. Vanwege het hoge aantal, de goede organisatie, de concentratie in de VS en intensieve communicatie tussen vertrekkers en achterblijvers was de emigratiecultuur van Zeeland sterk. Emigratie was een reële mogelijkheid om vooruit te komen in het leven.

Johan Francke: /* Emigratie naar de VS */

2015-01-29T12:06:03Z

Emigratie naar de VS

← Oudere versie		Versie van 29 jan 2015 12:06
Regel 9:		Regel 9:

	== Emigratie naar de VS ==		== Emigratie naar de VS ==
			[[Bestand:quintus.jpg\|250px\|left\|thumb\|Portret van Jacob Quintus (1821-1906) in de late negentiende eeuw (tekening in Public Museum of Grand Rapids]]
	Dit opvallende vertrek was een helder signaal dat Zeeuwen weinig toekomst in eigen land zagen. Het platteland kon de bevolkingsgroei niet opvangen en industrialisering liet nog op zich wachten. Negentig procent van de emigranten trok naar de Verenigde Staten omdat daar het land goedkoop en arbeid goedbetaald werd. De rest scheepte zich in naar Zuid-Amerika, Zuid-Afrika en Nederlands-Indië. Vanwege het hoge aantal, de goede organisatie, de concentratie in de VS en intensieve communicatie tussen vertrekkers en achterblijvers was de emigratiecultuur van Zeeland sterk. Emigratie was een reële mogelijkheid om vooruit te komen in het leven.		Dit opvallende vertrek was een helder signaal dat Zeeuwen weinig toekomst in eigen land zagen. Het platteland kon de bevolkingsgroei niet opvangen en industrialisering liet nog op zich wachten. Negentig procent van de emigranten trok naar de Verenigde Staten omdat daar het land goedkoop en arbeid goedbetaald werd. De rest scheepte zich in naar Zuid-Amerika, Zuid-Afrika en Nederlands-Indië. Vanwege het hoge aantal, de goede organisatie, de concentratie in de VS en intensieve communicatie tussen vertrekkers en achterblijvers was de emigratiecultuur van Zeeland sterk. Emigratie was een reële mogelijkheid om vooruit te komen in het leven.

Johan Francke: /* Emigratie naar de VS */

2015-01-29T12:05:45Z

Emigratie naar de VS

← Oudere versie		Versie van 29 jan 2015 12:05
Regel 13:		Regel 13:
	Dankzij Zeeuwse gemeenschappen in Michigan en Iowa lagen er verbindingslijnen gereed om zonder al te veel problemen naar de overkant te gaan. De meest zichtbare concentraties van Zeeuwen waren te vinden in het dorp Zeeland, in de steden Grand Rapids en Kalamazoo, alle drie in Michigan. Andere Zeeuwen trokken groepsgewijs naar plaatsen in Wisconsin, New Jersey en op Long Island bij de stad New York.		Dankzij Zeeuwse gemeenschappen in Michigan en Iowa lagen er verbindingslijnen gereed om zonder al te veel problemen naar de overkant te gaan. De meest zichtbare concentraties van Zeeuwen waren te vinden in het dorp Zeeland, in de steden Grand Rapids en Kalamazoo, alle drie in Michigan. Andere Zeeuwen trokken groepsgewijs naar plaatsen in Wisconsin, New Jersey en op Long Island bij de stad New York.

	Hoewel aanvankelijk religieuze idealen de vorm bepaalden van de Nederlandse kolonies in Amerika, was het daarna steeds de economie die de emigratiegolven aanwakkerde. De kerkelijke afscheiding van de Hervormde Kerk leverde capabele leiders, die een hechte vrij homogene groep met gedeelde idealen naar nieuwe gebieden begeleidden en herkenbare, stabiele gemeenschappen vormden. Periodieke crises in de landbouw, mechanisatie en gebrek aan innovatie lieten steeds de stroom weer aanzwellen, tot de Amerikaanse overheid in de jaren twintig immigratie aan een maximum bond en de wereldwijde economische crisis het risico van emigratie te groot maakte.		Hoewel aanvankelijk religieuze idealen de vorm bepaalden van de Nederlandse kolonies in Amerika, was het daarna steeds de economie die de emigratiegolven aanwakkerde. De kerkelijke afscheiding van de Hervormde Kerk leverde capabele leiders, die een hechte vrij homogene groep met gedeelde idealen naar nieuwe gebieden begeleidden en herkenbare, stabiele gemeenschappen vormden. Periodieke crises in de landbouw, mechanisatie en gebrek aan innovatie lieten steeds de stroom weer aanzwellen, tot de Amerikaanse overheid in de jaren twintig immigratie aan een maximum bond en de wereldwijde economische crisis het risico van emigratie te groot maakte.

	== Aantallen emigranten ==		== Aantallen emigranten ==

Johan Francke: /* Literatuur */

2015-01-29T12:04:26Z

Literatuur

← Oudere versie		Versie van 29 jan 2015 12:04
Regel 73:		Regel 73:

	[[Bestand:Sheboygannieuwsbode.jpg\|thumb\|right\|250px\|De Sheboygan Nieuwsbode van 6 november 1849, bron: [http://www.krantenbankzeeland.nl/ Krantenbank Zeeland]]]		[[Bestand:Sheboygannieuwsbode.jpg\|thumb\|right\|250px\|De Sheboygan Nieuwsbode van 6 november 1849, bron: [http://www.krantenbankzeeland.nl/ Krantenbank Zeeland]]]

	~~[[Bestand:Quintus.jpg\|thumb\|left\|250px\|Portret van Jacobus Quintus]]~~

Johan Francke: /* Literatuur */

2015-01-29T12:02:39Z

Literatuur

← Oudere versie		Versie van 29 jan 2015 12:02
Regel 72:		Regel 72:
	[[category:Geschiedenis]]		[[category:Geschiedenis]]

	[[Bestand:Sheboygannieuwsbode.jpg\|thumb\|right\|250px\|De Sheboygan Nieuwsbode van ~~1857~~, bron: [http://www.krantenbankzeeland.nl/ Krantenbank Zeeland]]]		[[Bestand:Sheboygannieuwsbode.jpg\|thumb\|right\|250px\|De Sheboygan Nieuwsbode van 6 november 1849, bron: [http://www.krantenbankzeeland.nl/ Krantenbank Zeeland]]]

	[[Bestand:Quintus.jpg\|thumb\|left\|250px\|Portret van Jacobus Quintus]]		[[Bestand:Quintus.jpg\|thumb\|left\|250px\|Portret van Jacobus Quintus]]