Zuivel - Bewerkingsoverzicht

W. van Gorsel: /* Auteur */

2025-07-29T10:12:10Z

Auteur

← Oudere versie		Versie van 29 jul 2025 10:12
Regel 32:		Regel 32:
	[[category:Landbouw & visserij]]		[[category:Landbouw & visserij]]
	[[category:Landbouw]]		[[category:Landbouw]]
	[[category:~~Veeteelt~~]]		[[category:Landbouw: veeteelt]]

W. van Gorsel: /* Zuivelfabrieken */

2025-06-24T09:17:35Z

Zuivelfabrieken

← Oudere versie		Versie van 24 jun 2025 09:17
Regel 23:		Regel 23:

	===Zuivelfabrieken===		===Zuivelfabrieken===
	[[Bestand:Zuivel4.jpg\|thumb\|left\|300px\|~~melkboer~~ Meijers; melkslijter te Vlissingen. Foto: J. Midavaine, ca. 1970. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 99890]]		[[Bestand:Zuivel4.jpg\|thumb\|left\|300px\|Melkboer Meijers; melkslijter te Vlissingen. Foto: J. Midavaine, ca. 1970. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 99890]]

	In 1891 kwamen de eerste fabrieken in Zeeland tot stand, n.l. te Sluis (particulier) en Zonnemaire (coöperatie). In 1900 bestonden er reeds 19 kleine fabriekjes, die vrijwel uitsluitend boter maakten. Behoudens enkele uitzonderingen waren deze in 1910 weer verdwenen. De hoeveelheid aangevoerde melk bedroeg jaarlijks gemiddeld nog geen half millioen kg. De oorzaak van deze ongunstige gang van zaken was deels te wijten aan een te kleine opzet mede door de dunne melkveebezetting, maar ook schortte het veelal aan vakkennis. De roomboterfabriek 'Het Hart’ te Wemeldinge, opgericht in 1893 heeft bestaan tot 1957. De fabriek 'De Duif' te Nieuwerkerk, tot stand gekomen in 1892 en na de ramp in 1953 verplaatst naar Zierikzee, is in 1973 gesloten. De in 1901 tot stand gekomen melkinrichting 'De Landbouw' te Middelburg werd in 1916 overgenomen door de toen inmiddels gevormde Coöperatieve Vereniging. In Zeeuws-Vlaanderen kwamen in 1927-1929 naar Amerikaans voorbeeld 3 coöperatieve boterfabrieken tot stand, nl. te Aardenburg, Kloosterzande en IJzendijke, die alleen room ontvingen. Na 1950 kwam het leveren van melk in zwang. Door het minder goed geworden rendement van boter werd rond 1960 het leveren van room beëindigd en werd alleen nog melk ontvangen. De fabriek te Aardenburg is in 1960 gesloten. Die te Kloosterzande en IJzendijke respectievelijk in 1973 en 1974. Melkontvangststations waren er te Goes sinds 1951 en Terneuzen sinds 1953, gesloten respectievelijk in 1975 en 1978. Vanwege de geringe melkdichtheid is de Zeeuwse zuivelindustrie zo goed als verdwenen. Door concentratie en fusies hebben de Zeeuwse melkveehouders aansluiting gevonden bij organisaties en fabrieken in Noord-Brabant en Zuid-Holland. De boerderijmelk van Walcheren, Oost en West Zeeuws-Vlaanderen en gedeeltelijk van Tholen wordt thans (1982) afgevoerd voor verwerking in bedrijven van 'Campina’ in Noord-Brabant. Van Schouwen-Duiveland en Midden Zeeuws-Vlaanderen gaat de melk naar fabrieken van de C.M.C., gevestigd te Woerden. De melk van Zuid-Beveland, St.-Philipsland en gedeeltelijk van Tholen wordt geleverd aan de vestiging van 'Menken Landbouw' B.V. te Oud Gastel.		In 1891 kwamen de eerste fabrieken in Zeeland tot stand, n.l. te Sluis (particulier) en Zonnemaire (coöperatie). In 1900 bestonden er reeds 19 kleine fabriekjes, die vrijwel uitsluitend boter maakten. Behoudens enkele uitzonderingen waren deze in 1910 weer verdwenen. De hoeveelheid aangevoerde melk bedroeg jaarlijks gemiddeld nog geen half millioen kg. De oorzaak van deze ongunstige gang van zaken was deels te wijten aan een te kleine opzet mede door de dunne melkveebezetting, maar ook schortte het veelal aan vakkennis. De roomboterfabriek 'Het Hart’ te Wemeldinge, opgericht in 1893 heeft bestaan tot 1957. De fabriek 'De Duif' te Nieuwerkerk, tot stand gekomen in 1892 en na de ramp in 1953 verplaatst naar Zierikzee, is in 1973 gesloten. De in 1901 tot stand gekomen melkinrichting 'De Landbouw' te Middelburg werd in 1916 overgenomen door de toen inmiddels gevormde Coöperatieve Vereniging. In Zeeuws-Vlaanderen kwamen in 1927-1929 naar Amerikaans voorbeeld 3 coöperatieve boterfabrieken tot stand, nl. te Aardenburg, Kloosterzande en IJzendijke, die alleen room ontvingen. Na 1950 kwam het leveren van melk in zwang. Door het minder goed geworden rendement van boter werd rond 1960 het leveren van room beëindigd en werd alleen nog melk ontvangen. De fabriek te Aardenburg is in 1960 gesloten. Die te Kloosterzande en IJzendijke respectievelijk in 1973 en 1974. Melkontvangststations waren er te Goes sinds 1951 en Terneuzen sinds 1953, gesloten respectievelijk in 1975 en 1978. Vanwege de geringe melkdichtheid is de Zeeuwse zuivelindustrie zo goed als verdwenen. Door concentratie en fusies hebben de Zeeuwse melkveehouders aansluiting gevonden bij organisaties en fabrieken in Noord-Brabant en Zuid-Holland. De boerderijmelk van Walcheren, Oost en West Zeeuws-Vlaanderen en gedeeltelijk van Tholen wordt thans (1982) afgevoerd voor verwerking in bedrijven van 'Campina’ in Noord-Brabant. Van Schouwen-Duiveland en Midden Zeeuws-Vlaanderen gaat de melk naar fabrieken van de C.M.C., gevestigd te Woerden. De melk van Zuid-Beveland, St.-Philipsland en gedeeltelijk van Tholen wordt geleverd aan de vestiging van 'Menken Landbouw' B.V. te Oud Gastel.

W. van Gorsel: /* AFBEELDING */

2025-06-24T09:17:18Z

AFBEELDING

← Oudere versie		Versie van 24 jun 2025 09:17
Regel 29:		Regel 29:
	==Auteur==		==Auteur==
	M.A. Geuze, Lantinga		M.A. Geuze, Lantinga

	~~= AFBEELDING =~~
	*Bedrijvigheid op de Botermarkt te Middelburg anno 1905.
	*Melkbezorgster te Arnemuiden anno 1932.
	*Omstreeks 1970 werd de bezorging van gekoelde melkprodukten met daarvoor speciaal ingerichte wagens ingevoerd. Bovenstaande bestelwagen is, anno 1983, nog steeds in gebruik.
	*Het melken met de hand komt ook in Zeeland nog slechts sporadisch voor.
	*Na 1955 werd het melken van koeien met de hand in toenemende mate vervangen door machinaal melken.

	[[category:Landbouw & visserij]]		[[category:Landbouw & visserij]]
	[[category:Landbouw]]		[[category:Landbouw]]
	[[category:Veeteelt]]		[[category:Veeteelt]]

W. van Gorsel: /* Boter en boterbereiding */

2025-06-24T09:17:00Z

Boter en boterbereiding

← Oudere versie		Versie van 24 jun 2025 09:17
Regel 18:		Regel 18:

	===Boter en boterbereiding===		===Boter en boterbereiding===
	[[Bestand:Zuivel3.jpg\|thumb\|right\|300px\|~~melkboer Meijers; melkslijter te Souburg/Vlissingen~~. Foto: ~~J. Midavaine~~, ~~ca. 1970~~. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~99890~~]]		[[Bestand:Zuivel3.jpg\|thumb\|right\|300px\|Coöperatieve melkfabriek 'Eiland Walcheren', het inpakken van boter. Foto: Landbouwcentrum, 1966. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 64915]]

	Vroeger werd de boter uitsluitend op de boerderij gemaakt. De melk werd in teilen weggezet om het vet te laten opromen. Na 24 uren werd de room afgeschept en in roomtonnen verzameld om te zuren. De afgeroomde melk werd aan jongvee en varkens gevoerd. De verzuurde room werd om de 2 of 3 dagen gekarnd tot boter en de karnemelk bleef over. In Zeeland vond de mechanische ontroming aan het eind van de 19e eeuw, mogelijk gemaakt door de centrifuge (ontromer), veel belangstelling bij de veehouders. De ondermelk, nu ook centrifugemelk genoemd, kon vers worden gevoerd. Vanouds werd voor het karnen van boter een ton gebruikt met los deksel met een opening voor een houten pols, die op en neer werd bewogen (stootkarn). In het begin van deze eeuw werd de tuimelkarn populair, een karnton, draaibaar op een bok, die met een slinger werd rondgedraaid. Terwijl elders in Nederland de melk steeds meer aan fabrieken werd geleverd, nam in Zeeland het gebruik van de centrifuge op de boerderijen toe. De boter werd verkocht aan particulieren en winkeliers. Wekelijkse botermarkten werden gehouden te Goes, Hulst, Middelburg, Oostburg en Zierikzee, waarvan die te Middelburg tot 1940 de belangrijkste was. Omstreeks 1935 werd op ca. 4.000 bedrijven de boerenboter gemaakt met een totale jaar productie van ruim 1 miljoen kg. Boerenboter werd altijd gezouten en verpakt in rollen van meestal 1 pond. In 1940 kwam er een karnverbod voor de melkveehouders. Na 1945 was voor de bereiding van boerenboter vrijwel geen belangstelling meer en is deze al enkele tientallen jaren niet meer verkrijgbaar. Sinds 1891 werd in Zeeland boter in fabrieken bereid, doch de productie hiervan was enkele tientallen jaren daarna geringer dan die van boerenboter. Fabrieksboter is een uniformer product, zo wel wat consistentie als vochtgehalte betreft, bovendien is zij beter houdbaar door betere bereidingsmethoden. Fabrieksboter is als regel niet gezouten. Bond van boerenboterproducenten. Deze bond, opgericht in het begin van de jaren dertig, was belast met de uitvoering van de Crisis-Zuivelwet, voorzover de producten van boerenboter daarbij betrokken waren. Er waren rond 4.000 bedrijven met melkvee bij betrokken. Na opheffing van de crisismaatregelen werd deze bond in de jaren 1940-1945 opgeheven. Kaas. Kaasbereiding heeft in Zeeland zelden een rol van belang gespeeld. In de 17e eeuw werd vooral op Schouwse bedrijven kaas bereid en werd in Zierikzee een kaasmarkt gehouden. De vestiging van Hollandse boeren speelde hierbij een rol. In de 18e eeuw verdween de betekenis van de kaasbereiding. Pogingen van 25 en 40 jaar geleden om de kaasbereiding op de boerderij weer ingang te doen vinden boekten geen blijvend resultaat. Cursussen werden toen gehouden in West Zeeuws-Vlaanderen in 1927 en 1928 en in 1938 te Heinkenszand en 's-Heer Abtskerke alsmede in 1954 te Oostburg. Sinds 1972 wordt er op enige Zeeuwse melkveebedrijven weer kaas gemaakt. Een in 1912 te Kruiningen gestichte kaasfabriek heeft slechts enkele jaren bestaan. Bij de Coöperatieve Zuivelfabriek te Middelburg, opgericht in 1916, is tot 1944 kaas gemaakt.		Vroeger werd de boter uitsluitend op de boerderij gemaakt. De melk werd in teilen weggezet om het vet te laten opromen. Na 24 uren werd de room afgeschept en in roomtonnen verzameld om te zuren. De afgeroomde melk werd aan jongvee en varkens gevoerd. De verzuurde room werd om de 2 of 3 dagen gekarnd tot boter en de karnemelk bleef over. In Zeeland vond de mechanische ontroming aan het eind van de 19e eeuw, mogelijk gemaakt door de centrifuge (ontromer), veel belangstelling bij de veehouders. De ondermelk, nu ook centrifugemelk genoemd, kon vers worden gevoerd. Vanouds werd voor het karnen van boter een ton gebruikt met los deksel met een opening voor een houten pols, die op en neer werd bewogen (stootkarn). In het begin van deze eeuw werd de tuimelkarn populair, een karnton, draaibaar op een bok, die met een slinger werd rondgedraaid. Terwijl elders in Nederland de melk steeds meer aan fabrieken werd geleverd, nam in Zeeland het gebruik van de centrifuge op de boerderijen toe. De boter werd verkocht aan particulieren en winkeliers. Wekelijkse botermarkten werden gehouden te Goes, Hulst, Middelburg, Oostburg en Zierikzee, waarvan die te Middelburg tot 1940 de belangrijkste was. Omstreeks 1935 werd op ca. 4.000 bedrijven de boerenboter gemaakt met een totale jaar productie van ruim 1 miljoen kg. Boerenboter werd altijd gezouten en verpakt in rollen van meestal 1 pond. In 1940 kwam er een karnverbod voor de melkveehouders. Na 1945 was voor de bereiding van boerenboter vrijwel geen belangstelling meer en is deze al enkele tientallen jaren niet meer verkrijgbaar. Sinds 1891 werd in Zeeland boter in fabrieken bereid, doch de productie hiervan was enkele tientallen jaren daarna geringer dan die van boerenboter. Fabrieksboter is een uniformer product, zo wel wat consistentie als vochtgehalte betreft, bovendien is zij beter houdbaar door betere bereidingsmethoden. Fabrieksboter is als regel niet gezouten. Bond van boerenboterproducenten. Deze bond, opgericht in het begin van de jaren dertig, was belast met de uitvoering van de Crisis-Zuivelwet, voorzover de producten van boerenboter daarbij betrokken waren. Er waren rond 4.000 bedrijven met melkvee bij betrokken. Na opheffing van de crisismaatregelen werd deze bond in de jaren 1940-1945 opgeheven. Kaas. Kaasbereiding heeft in Zeeland zelden een rol van belang gespeeld. In de 17e eeuw werd vooral op Schouwse bedrijven kaas bereid en werd in Zierikzee een kaasmarkt gehouden. De vestiging van Hollandse boeren speelde hierbij een rol. In de 18e eeuw verdween de betekenis van de kaasbereiding. Pogingen van 25 en 40 jaar geleden om de kaasbereiding op de boerderij weer ingang te doen vinden boekten geen blijvend resultaat. Cursussen werden toen gehouden in West Zeeuws-Vlaanderen in 1927 en 1928 en in 1938 te Heinkenszand en 's-Heer Abtskerke alsmede in 1954 te Oostburg. Sinds 1972 wordt er op enige Zeeuwse melkveebedrijven weer kaas gemaakt. Een in 1912 te Kruiningen gestichte kaasfabriek heeft slechts enkele jaren bestaan. Bij de Coöperatieve Zuivelfabriek te Middelburg, opgericht in 1916, is tot 1944 kaas gemaakt.

W. van Gorsel: /* Boter en boterbereiding */

2025-06-24T09:15:25Z

Boter en boterbereiding

← Oudere versie		Versie van 24 jun 2025 09:15
Regel 18:		Regel 18:

	===Boter en boterbereiding===		===Boter en boterbereiding===
	[[Bestand:~~Zuivel4~~.jpg\|thumb\|right\|300px\|melkboer Meijers; melkslijter te Souburg/Vlissingen. Foto: J. Midavaine, ca. 1970. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 99890]]		[[Bestand:Zuivel3.jpg\|thumb\|right\|300px\|melkboer Meijers; melkslijter te Souburg/Vlissingen. Foto: J. Midavaine, ca. 1970. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 99890]]

	Vroeger werd de boter uitsluitend op de boerderij gemaakt. De melk werd in teilen weggezet om het vet te laten opromen. Na 24 uren werd de room afgeschept en in roomtonnen verzameld om te zuren. De afgeroomde melk werd aan jongvee en varkens gevoerd. De verzuurde room werd om de 2 of 3 dagen gekarnd tot boter en de karnemelk bleef over. In Zeeland vond de mechanische ontroming aan het eind van de 19e eeuw, mogelijk gemaakt door de centrifuge (ontromer), veel belangstelling bij de veehouders. De ondermelk, nu ook centrifugemelk genoemd, kon vers worden gevoerd. Vanouds werd voor het karnen van boter een ton gebruikt met los deksel met een opening voor een houten pols, die op en neer werd bewogen (stootkarn). In het begin van deze eeuw werd de tuimelkarn populair, een karnton, draaibaar op een bok, die met een slinger werd rondgedraaid. Terwijl elders in Nederland de melk steeds meer aan fabrieken werd geleverd, nam in Zeeland het gebruik van de centrifuge op de boerderijen toe. De boter werd verkocht aan particulieren en winkeliers. Wekelijkse botermarkten werden gehouden te Goes, Hulst, Middelburg, Oostburg en Zierikzee, waarvan die te Middelburg tot 1940 de belangrijkste was. Omstreeks 1935 werd op ca. 4.000 bedrijven de boerenboter gemaakt met een totale jaar productie van ruim 1 miljoen kg. Boerenboter werd altijd gezouten en verpakt in rollen van meestal 1 pond. In 1940 kwam er een karnverbod voor de melkveehouders. Na 1945 was voor de bereiding van boerenboter vrijwel geen belangstelling meer en is deze al enkele tientallen jaren niet meer verkrijgbaar. Sinds 1891 werd in Zeeland boter in fabrieken bereid, doch de productie hiervan was enkele tientallen jaren daarna geringer dan die van boerenboter. Fabrieksboter is een uniformer product, zo wel wat consistentie als vochtgehalte betreft, bovendien is zij beter houdbaar door betere bereidingsmethoden. Fabrieksboter is als regel niet gezouten. Bond van boerenboterproducenten. Deze bond, opgericht in het begin van de jaren dertig, was belast met de uitvoering van de Crisis-Zuivelwet, voorzover de producten van boerenboter daarbij betrokken waren. Er waren rond 4.000 bedrijven met melkvee bij betrokken. Na opheffing van de crisismaatregelen werd deze bond in de jaren 1940-1945 opgeheven. Kaas. Kaasbereiding heeft in Zeeland zelden een rol van belang gespeeld. In de 17e eeuw werd vooral op Schouwse bedrijven kaas bereid en werd in Zierikzee een kaasmarkt gehouden. De vestiging van Hollandse boeren speelde hierbij een rol. In de 18e eeuw verdween de betekenis van de kaasbereiding. Pogingen van 25 en 40 jaar geleden om de kaasbereiding op de boerderij weer ingang te doen vinden boekten geen blijvend resultaat. Cursussen werden toen gehouden in West Zeeuws-Vlaanderen in 1927 en 1928 en in 1938 te Heinkenszand en 's-Heer Abtskerke alsmede in 1954 te Oostburg. Sinds 1972 wordt er op enige Zeeuwse melkveebedrijven weer kaas gemaakt. Een in 1912 te Kruiningen gestichte kaasfabriek heeft slechts enkele jaren bestaan. Bij de Coöperatieve Zuivelfabriek te Middelburg, opgericht in 1916, is tot 1944 kaas gemaakt.		Vroeger werd de boter uitsluitend op de boerderij gemaakt. De melk werd in teilen weggezet om het vet te laten opromen. Na 24 uren werd de room afgeschept en in roomtonnen verzameld om te zuren. De afgeroomde melk werd aan jongvee en varkens gevoerd. De verzuurde room werd om de 2 of 3 dagen gekarnd tot boter en de karnemelk bleef over. In Zeeland vond de mechanische ontroming aan het eind van de 19e eeuw, mogelijk gemaakt door de centrifuge (ontromer), veel belangstelling bij de veehouders. De ondermelk, nu ook centrifugemelk genoemd, kon vers worden gevoerd. Vanouds werd voor het karnen van boter een ton gebruikt met los deksel met een opening voor een houten pols, die op en neer werd bewogen (stootkarn). In het begin van deze eeuw werd de tuimelkarn populair, een karnton, draaibaar op een bok, die met een slinger werd rondgedraaid. Terwijl elders in Nederland de melk steeds meer aan fabrieken werd geleverd, nam in Zeeland het gebruik van de centrifuge op de boerderijen toe. De boter werd verkocht aan particulieren en winkeliers. Wekelijkse botermarkten werden gehouden te Goes, Hulst, Middelburg, Oostburg en Zierikzee, waarvan die te Middelburg tot 1940 de belangrijkste was. Omstreeks 1935 werd op ca. 4.000 bedrijven de boerenboter gemaakt met een totale jaar productie van ruim 1 miljoen kg. Boerenboter werd altijd gezouten en verpakt in rollen van meestal 1 pond. In 1940 kwam er een karnverbod voor de melkveehouders. Na 1945 was voor de bereiding van boerenboter vrijwel geen belangstelling meer en is deze al enkele tientallen jaren niet meer verkrijgbaar. Sinds 1891 werd in Zeeland boter in fabrieken bereid, doch de productie hiervan was enkele tientallen jaren daarna geringer dan die van boerenboter. Fabrieksboter is een uniformer product, zo wel wat consistentie als vochtgehalte betreft, bovendien is zij beter houdbaar door betere bereidingsmethoden. Fabrieksboter is als regel niet gezouten. Bond van boerenboterproducenten. Deze bond, opgericht in het begin van de jaren dertig, was belast met de uitvoering van de Crisis-Zuivelwet, voorzover de producten van boerenboter daarbij betrokken waren. Er waren rond 4.000 bedrijven met melkvee bij betrokken. Na opheffing van de crisismaatregelen werd deze bond in de jaren 1940-1945 opgeheven. Kaas. Kaasbereiding heeft in Zeeland zelden een rol van belang gespeeld. In de 17e eeuw werd vooral op Schouwse bedrijven kaas bereid en werd in Zierikzee een kaasmarkt gehouden. De vestiging van Hollandse boeren speelde hierbij een rol. In de 18e eeuw verdween de betekenis van de kaasbereiding. Pogingen van 25 en 40 jaar geleden om de kaasbereiding op de boerderij weer ingang te doen vinden boekten geen blijvend resultaat. Cursussen werden toen gehouden in West Zeeuws-Vlaanderen in 1927 en 1928 en in 1938 te Heinkenszand en 's-Heer Abtskerke alsmede in 1954 te Oostburg. Sinds 1972 wordt er op enige Zeeuwse melkveebedrijven weer kaas gemaakt. Een in 1912 te Kruiningen gestichte kaasfabriek heeft slechts enkele jaren bestaan. Bij de Coöperatieve Zuivelfabriek te Middelburg, opgericht in 1916, is tot 1944 kaas gemaakt.

W. van Gorsel: /* Zuivelfabrieken */

2025-06-24T09:13:12Z

Zuivelfabrieken

← Oudere versie		Versie van 24 jun 2025 09:13
Regel 25:		Regel 25:
	[[Bestand:Zuivel4.jpg\|thumb\|left\|300px\|melkboer Meijers; melkslijter te Vlissingen. Foto: J. Midavaine, ca. 1970. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 99890]]		[[Bestand:Zuivel4.jpg\|thumb\|left\|300px\|melkboer Meijers; melkslijter te Vlissingen. Foto: J. Midavaine, ca. 1970. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 99890]]

	~~[[co]]öperatie).~~ In 1891 kwamen de eerste fabrieken in Zeeland tot stand, n.l. te Sluis (particulier) en Zonnemaire (coöperatie). In 1900 bestonden er reeds 19 kleine fabriekjes, die vrijwel uitsluitend boter maakten. Behoudens enkele uitzonderingen waren deze in 1910 weer verdwenen. De hoeveelheid aangevoerde melk bedroeg jaarlijks gemiddeld nog geen half millioen kg. De oorzaak van deze ongunstige gang van zaken was deels te wijten aan een te kleine opzet mede door de dunne melkveebezetting, maar ook schortte het veelal aan vakkennis. De roomboterfabriek 'Het Hart’ te Wemeldinge, opgericht in 1893 heeft bestaan tot 1957. De fabriek 'De Duif' te Nieuwerkerk, tot stand gekomen in 1892 en na de ramp in 1953 verplaatst naar Zierikzee, is in 1973 gesloten. De in 1901 tot stand gekomen melkinrichting 'De Landbouw' te Middelburg werd in 1916 overgenomen door de toen inmiddels gevormde Coöperatieve Vereniging. In Zeeuws-Vlaanderen kwamen in 1927-1929 naar Amerikaans voorbeeld 3 coöperatieve boterfabrieken tot stand, nl. te Aardenburg, Kloosterzande en IJzendijke, die alleen room ontvingen. Na 1950 kwam het leveren van melk in zwang. Door het minder goed geworden rendement van boter werd rond 1960 het leveren van room beëindigd en werd alleen nog melk ontvangen. De fabriek te Aardenburg is in 1960 gesloten. Die te Kloosterzande en IJzendijke respectievelijk in 1973 en 1974. Melkontvangststations waren er te Goes sinds 1951 en Terneuzen sinds 1953, gesloten respectievelijk in 1975 en 1978. Vanwege de geringe melkdichtheid is de Zeeuwse zuivelindustrie zo goed als verdwenen. Door concentratie en fusies hebben de Zeeuwse melkveehouders aansluiting gevonden bij organisaties en fabrieken in Noord-Brabant en Zuid-Holland. De boerderijmelk van Walcheren, Oost en West Zeeuws-Vlaanderen en gedeeltelijk van Tholen wordt thans (1982) afgevoerd voor verwerking in bedrijven van 'Campina’ in Noord-Brabant. Van Schouwen-Duiveland en Midden Zeeuws-Vlaanderen gaat de melk naar fabrieken van de C.M.C., gevestigd te Woerden. De melk van Zuid-Beveland, St.-Philipsland en gedeeltelijk van Tholen wordt geleverd aan de vestiging van 'Menken Landbouw' B.V. te Oud Gastel.		In 1891 kwamen de eerste fabrieken in Zeeland tot stand, n.l. te Sluis (particulier) en Zonnemaire (coöperatie). In 1900 bestonden er reeds 19 kleine fabriekjes, die vrijwel uitsluitend boter maakten. Behoudens enkele uitzonderingen waren deze in 1910 weer verdwenen. De hoeveelheid aangevoerde melk bedroeg jaarlijks gemiddeld nog geen half millioen kg. De oorzaak van deze ongunstige gang van zaken was deels te wijten aan een te kleine opzet mede door de dunne melkveebezetting, maar ook schortte het veelal aan vakkennis. De roomboterfabriek 'Het Hart’ te Wemeldinge, opgericht in 1893 heeft bestaan tot 1957. De fabriek 'De Duif' te Nieuwerkerk, tot stand gekomen in 1892 en na de ramp in 1953 verplaatst naar Zierikzee, is in 1973 gesloten. De in 1901 tot stand gekomen melkinrichting 'De Landbouw' te Middelburg werd in 1916 overgenomen door de toen inmiddels gevormde Coöperatieve Vereniging. In Zeeuws-Vlaanderen kwamen in 1927-1929 naar Amerikaans voorbeeld 3 coöperatieve boterfabrieken tot stand, nl. te Aardenburg, Kloosterzande en IJzendijke, die alleen room ontvingen. Na 1950 kwam het leveren van melk in zwang. Door het minder goed geworden rendement van boter werd rond 1960 het leveren van room beëindigd en werd alleen nog melk ontvangen. De fabriek te Aardenburg is in 1960 gesloten. Die te Kloosterzande en IJzendijke respectievelijk in 1973 en 1974. Melkontvangststations waren er te Goes sinds 1951 en Terneuzen sinds 1953, gesloten respectievelijk in 1975 en 1978. Vanwege de geringe melkdichtheid is de Zeeuwse zuivelindustrie zo goed als verdwenen. Door concentratie en fusies hebben de Zeeuwse melkveehouders aansluiting gevonden bij organisaties en fabrieken in Noord-Brabant en Zuid-Holland. De boerderijmelk van Walcheren, Oost en West Zeeuws-Vlaanderen en gedeeltelijk van Tholen wordt thans (1982) afgevoerd voor verwerking in bedrijven van 'Campina’ in Noord-Brabant. Van Schouwen-Duiveland en Midden Zeeuws-Vlaanderen gaat de melk naar fabrieken van de C.M.C., gevestigd te Woerden. De melk van Zuid-Beveland, St.-Philipsland en gedeeltelijk van Tholen wordt geleverd aan de vestiging van 'Menken Landbouw' B.V. te Oud Gastel.

	==Auteur==		==Auteur==

W. van Gorsel: /* Zuivelfabrieken */

2025-06-24T09:12:21Z

Zuivelfabrieken

← Oudere versie		Versie van 24 jun 2025 09:12
Regel 23:		Regel 23:

	===Zuivelfabrieken===		===Zuivelfabrieken===
	[[Bestand:~~Zuivel1~~.jpg\|thumb\|left\|300px\|~~Nieuwgebouwde zuivelfabriek "De Duif" aan de Vissersdijk (Zierikzee) van de N.V. Fabriek van Melkproducten der Verenigde Zuivelbereiders~~ te ~~Rotterdam, ter vervanging van de bij de Ramp verwoeste fabriek in Nieuwerkerk. Op 2 febr.1955 geopend door Commissaris der Koningin Jhr. Mr. A.F.C. de Casembroot~~. Foto: ~~PZEM~~, ~~1955~~. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~64855~~]]		[[Bestand:Zuivel4.jpg\|thumb\|left\|300px\|melkboer Meijers; melkslijter te Vlissingen. Foto: J. Midavaine, ca. 1970. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 99890]]

	[[co]]öperatie). In 1891 kwamen de eerste fabrieken in Zeeland tot stand, n.l. te Sluis (particulier) en Zonnemaire (coöperatie). In 1900 bestonden er reeds 19 kleine fabriekjes, die vrijwel uitsluitend boter maakten. Behoudens enkele uitzonderingen waren deze in 1910 weer verdwenen. De hoeveelheid aangevoerde melk bedroeg jaarlijks gemiddeld nog geen half millioen kg. De oorzaak van deze ongunstige gang van zaken was deels te wijten aan een te kleine opzet mede door de dunne melkveebezetting, maar ook schortte het veelal aan vakkennis. De roomboterfabriek 'Het Hart’ te Wemeldinge, opgericht in 1893 heeft bestaan tot 1957. De fabriek 'De Duif' te Nieuwerkerk, tot stand gekomen in 1892 en na de ramp in 1953 verplaatst naar Zierikzee, is in 1973 gesloten. De in 1901 tot stand gekomen melkinrichting 'De Landbouw' te Middelburg werd in 1916 overgenomen door de toen inmiddels gevormde Coöperatieve Vereniging. In Zeeuws-Vlaanderen kwamen in 1927-1929 naar Amerikaans voorbeeld 3 coöperatieve boterfabrieken tot stand, nl. te Aardenburg, Kloosterzande en IJzendijke, die alleen room ontvingen. Na 1950 kwam het leveren van melk in zwang. Door het minder goed geworden rendement van boter werd rond 1960 het leveren van room beëindigd en werd alleen nog melk ontvangen. De fabriek te Aardenburg is in 1960 gesloten. Die te Kloosterzande en IJzendijke respectievelijk in 1973 en 1974. Melkontvangststations waren er te Goes sinds 1951 en Terneuzen sinds 1953, gesloten respectievelijk in 1975 en 1978. Vanwege de geringe melkdichtheid is de Zeeuwse zuivelindustrie zo goed als verdwenen. Door concentratie en fusies hebben de Zeeuwse melkveehouders aansluiting gevonden bij organisaties en fabrieken in Noord-Brabant en Zuid-Holland. De boerderijmelk van Walcheren, Oost en West Zeeuws-Vlaanderen en gedeeltelijk van Tholen wordt thans (1982) afgevoerd voor verwerking in bedrijven van 'Campina’ in Noord-Brabant. Van Schouwen-Duiveland en Midden Zeeuws-Vlaanderen gaat de melk naar fabrieken van de C.M.C., gevestigd te Woerden. De melk van Zuid-Beveland, St.-Philipsland en gedeeltelijk van Tholen wordt geleverd aan de vestiging van 'Menken Landbouw' B.V. te Oud Gastel.		[[co]]öperatie). In 1891 kwamen de eerste fabrieken in Zeeland tot stand, n.l. te Sluis (particulier) en Zonnemaire (coöperatie). In 1900 bestonden er reeds 19 kleine fabriekjes, die vrijwel uitsluitend boter maakten. Behoudens enkele uitzonderingen waren deze in 1910 weer verdwenen. De hoeveelheid aangevoerde melk bedroeg jaarlijks gemiddeld nog geen half millioen kg. De oorzaak van deze ongunstige gang van zaken was deels te wijten aan een te kleine opzet mede door de dunne melkveebezetting, maar ook schortte het veelal aan vakkennis. De roomboterfabriek 'Het Hart’ te Wemeldinge, opgericht in 1893 heeft bestaan tot 1957. De fabriek 'De Duif' te Nieuwerkerk, tot stand gekomen in 1892 en na de ramp in 1953 verplaatst naar Zierikzee, is in 1973 gesloten. De in 1901 tot stand gekomen melkinrichting 'De Landbouw' te Middelburg werd in 1916 overgenomen door de toen inmiddels gevormde Coöperatieve Vereniging. In Zeeuws-Vlaanderen kwamen in 1927-1929 naar Amerikaans voorbeeld 3 coöperatieve boterfabrieken tot stand, nl. te Aardenburg, Kloosterzande en IJzendijke, die alleen room ontvingen. Na 1950 kwam het leveren van melk in zwang. Door het minder goed geworden rendement van boter werd rond 1960 het leveren van room beëindigd en werd alleen nog melk ontvangen. De fabriek te Aardenburg is in 1960 gesloten. Die te Kloosterzande en IJzendijke respectievelijk in 1973 en 1974. Melkontvangststations waren er te Goes sinds 1951 en Terneuzen sinds 1953, gesloten respectievelijk in 1975 en 1978. Vanwege de geringe melkdichtheid is de Zeeuwse zuivelindustrie zo goed als verdwenen. Door concentratie en fusies hebben de Zeeuwse melkveehouders aansluiting gevonden bij organisaties en fabrieken in Noord-Brabant en Zuid-Holland. De boerderijmelk van Walcheren, Oost en West Zeeuws-Vlaanderen en gedeeltelijk van Tholen wordt thans (1982) afgevoerd voor verwerking in bedrijven van 'Campina’ in Noord-Brabant. Van Schouwen-Duiveland en Midden Zeeuws-Vlaanderen gaat de melk naar fabrieken van de C.M.C., gevestigd te Woerden. De melk van Zuid-Beveland, St.-Philipsland en gedeeltelijk van Tholen wordt geleverd aan de vestiging van 'Menken Landbouw' B.V. te Oud Gastel.

W. van Gorsel: /* Zuivelfabrieken */

2025-06-24T09:09:22Z

Zuivelfabrieken

← Oudere versie		Versie van 24 jun 2025 09:09
Regel 23:		Regel 23:

	===Zuivelfabrieken===		===Zuivelfabrieken===
	[[Bestand:Zuivel1.jpg\|thumb\|~~right~~\|300px\|Nieuwgebouwde zuivelfabriek "De Duif" aan de Vissersdijk (Zierikzee) van de N.V. Fabriek van Melkproducten der Verenigde Zuivelbereiders te Rotterdam, ter vervanging van de bij de Ramp verwoeste fabriek in Nieuwerkerk. Op 2 febr.1955 geopend door Commissaris der Koningin Jhr. Mr. A.F.C. de Casembroot. Foto: PZEM, 1955. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 64855]]		[[Bestand:Zuivel1.jpg\|thumb\|left\|300px\|Nieuwgebouwde zuivelfabriek "De Duif" aan de Vissersdijk (Zierikzee) van de N.V. Fabriek van Melkproducten der Verenigde Zuivelbereiders te Rotterdam, ter vervanging van de bij de Ramp verwoeste fabriek in Nieuwerkerk. Op 2 febr.1955 geopend door Commissaris der Koningin Jhr. Mr. A.F.C. de Casembroot. Foto: PZEM, 1955. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 64855]]

	[[co]]öperatie). In 1891 kwamen de eerste fabrieken in Zeeland tot stand, n.l. te Sluis (particulier) en Zonnemaire (coöperatie). In 1900 bestonden er reeds 19 kleine fabriekjes, die vrijwel uitsluitend boter maakten. Behoudens enkele uitzonderingen waren deze in 1910 weer verdwenen. De hoeveelheid aangevoerde melk bedroeg jaarlijks gemiddeld nog geen half millioen kg. De oorzaak van deze ongunstige gang van zaken was deels te wijten aan een te kleine opzet mede door de dunne melkveebezetting, maar ook schortte het veelal aan vakkennis. De roomboterfabriek 'Het Hart’ te Wemeldinge, opgericht in 1893 heeft bestaan tot 1957. De fabriek 'De Duif' te Nieuwerkerk, tot stand gekomen in 1892 en na de ramp in 1953 verplaatst naar Zierikzee, is in 1973 gesloten. De in 1901 tot stand gekomen melkinrichting 'De Landbouw' te Middelburg werd in 1916 overgenomen door de toen inmiddels gevormde Coöperatieve Vereniging. In Zeeuws-Vlaanderen kwamen in 1927-1929 naar Amerikaans voorbeeld 3 coöperatieve boterfabrieken tot stand, nl. te Aardenburg, Kloosterzande en IJzendijke, die alleen room ontvingen. Na 1950 kwam het leveren van melk in zwang. Door het minder goed geworden rendement van boter werd rond 1960 het leveren van room beëindigd en werd alleen nog melk ontvangen. De fabriek te Aardenburg is in 1960 gesloten. Die te Kloosterzande en IJzendijke respectievelijk in 1973 en 1974. Melkontvangststations waren er te Goes sinds 1951 en Terneuzen sinds 1953, gesloten respectievelijk in 1975 en 1978. Vanwege de geringe melkdichtheid is de Zeeuwse zuivelindustrie zo goed als verdwenen. Door concentratie en fusies hebben de Zeeuwse melkveehouders aansluiting gevonden bij organisaties en fabrieken in Noord-Brabant en Zuid-Holland. De boerderijmelk van Walcheren, Oost en West Zeeuws-Vlaanderen en gedeeltelijk van Tholen wordt thans (1982) afgevoerd voor verwerking in bedrijven van 'Campina’ in Noord-Brabant. Van Schouwen-Duiveland en Midden Zeeuws-Vlaanderen gaat de melk naar fabrieken van de C.M.C., gevestigd te Woerden. De melk van Zuid-Beveland, St.-Philipsland en gedeeltelijk van Tholen wordt geleverd aan de vestiging van 'Menken Landbouw' B.V. te Oud Gastel.		[[co]]öperatie). In 1891 kwamen de eerste fabrieken in Zeeland tot stand, n.l. te Sluis (particulier) en Zonnemaire (coöperatie). In 1900 bestonden er reeds 19 kleine fabriekjes, die vrijwel uitsluitend boter maakten. Behoudens enkele uitzonderingen waren deze in 1910 weer verdwenen. De hoeveelheid aangevoerde melk bedroeg jaarlijks gemiddeld nog geen half millioen kg. De oorzaak van deze ongunstige gang van zaken was deels te wijten aan een te kleine opzet mede door de dunne melkveebezetting, maar ook schortte het veelal aan vakkennis. De roomboterfabriek 'Het Hart’ te Wemeldinge, opgericht in 1893 heeft bestaan tot 1957. De fabriek 'De Duif' te Nieuwerkerk, tot stand gekomen in 1892 en na de ramp in 1953 verplaatst naar Zierikzee, is in 1973 gesloten. De in 1901 tot stand gekomen melkinrichting 'De Landbouw' te Middelburg werd in 1916 overgenomen door de toen inmiddels gevormde Coöperatieve Vereniging. In Zeeuws-Vlaanderen kwamen in 1927-1929 naar Amerikaans voorbeeld 3 coöperatieve boterfabrieken tot stand, nl. te Aardenburg, Kloosterzande en IJzendijke, die alleen room ontvingen. Na 1950 kwam het leveren van melk in zwang. Door het minder goed geworden rendement van boter werd rond 1960 het leveren van room beëindigd en werd alleen nog melk ontvangen. De fabriek te Aardenburg is in 1960 gesloten. Die te Kloosterzande en IJzendijke respectievelijk in 1973 en 1974. Melkontvangststations waren er te Goes sinds 1951 en Terneuzen sinds 1953, gesloten respectievelijk in 1975 en 1978. Vanwege de geringe melkdichtheid is de Zeeuwse zuivelindustrie zo goed als verdwenen. Door concentratie en fusies hebben de Zeeuwse melkveehouders aansluiting gevonden bij organisaties en fabrieken in Noord-Brabant en Zuid-Holland. De boerderijmelk van Walcheren, Oost en West Zeeuws-Vlaanderen en gedeeltelijk van Tholen wordt thans (1982) afgevoerd voor verwerking in bedrijven van 'Campina’ in Noord-Brabant. Van Schouwen-Duiveland en Midden Zeeuws-Vlaanderen gaat de melk naar fabrieken van de C.M.C., gevestigd te Woerden. De melk van Zuid-Beveland, St.-Philipsland en gedeeltelijk van Tholen wordt geleverd aan de vestiging van 'Menken Landbouw' B.V. te Oud Gastel.

W. van Gorsel: /* Boter en boterbereiding */

2025-06-24T09:09:11Z

Boter en boterbereiding

← Oudere versie		Versie van 24 jun 2025 09:09
Regel 18:		Regel 18:

	===Boter en boterbereiding===		===Boter en boterbereiding===
	[[Bestand:~~Zuivel3~~.jpg\|thumb\|right\|300px\|~~Coöperatieve melkfabriek 'Eiland Walcheren', het inpakken van boter~~. Foto: ~~Landbouwcentrum~~, ~~1968~~. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~64915~~]]		[[Bestand:Zuivel4.jpg\|thumb\|right\|300px\|melkboer Meijers; melkslijter te Souburg/Vlissingen. Foto: J. Midavaine, ca. 1970. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 99890]]

	Vroeger werd de boter uitsluitend op de boerderij gemaakt. De melk werd in teilen weggezet om het vet te laten opromen. Na 24 uren werd de room afgeschept en in roomtonnen verzameld om te zuren. De afgeroomde melk werd aan jongvee en varkens gevoerd. De verzuurde room werd om de 2 of 3 dagen gekarnd tot boter en de karnemelk bleef over. In Zeeland vond de mechanische ontroming aan het eind van de 19e eeuw, mogelijk gemaakt door de centrifuge (ontromer), veel belangstelling bij de veehouders. De ondermelk, nu ook centrifugemelk genoemd, kon vers worden gevoerd. Vanouds werd voor het karnen van boter een ton gebruikt met los deksel met een opening voor een houten pols, die op en neer werd bewogen (stootkarn). In het begin van deze eeuw werd de tuimelkarn populair, een karnton, draaibaar op een bok, die met een slinger werd rondgedraaid. Terwijl elders in Nederland de melk steeds meer aan fabrieken werd geleverd, nam in Zeeland het gebruik van de centrifuge op de boerderijen toe. De boter werd verkocht aan particulieren en winkeliers. Wekelijkse botermarkten werden gehouden te Goes, Hulst, Middelburg, Oostburg en Zierikzee, waarvan die te Middelburg tot 1940 de belangrijkste was. Omstreeks 1935 werd op ca. 4.000 bedrijven de boerenboter gemaakt met een totale jaar productie van ruim 1 miljoen kg. Boerenboter werd altijd gezouten en verpakt in rollen van meestal 1 pond. In 1940 kwam er een karnverbod voor de melkveehouders. Na 1945 was voor de bereiding van boerenboter vrijwel geen belangstelling meer en is deze al enkele tientallen jaren niet meer verkrijgbaar. Sinds 1891 werd in Zeeland boter in fabrieken bereid, doch de productie hiervan was enkele tientallen jaren daarna geringer dan die van boerenboter. Fabrieksboter is een uniformer product, zo wel wat consistentie als vochtgehalte betreft, bovendien is zij beter houdbaar door betere bereidingsmethoden. Fabrieksboter is als regel niet gezouten. Bond van boerenboterproducenten. Deze bond, opgericht in het begin van de jaren dertig, was belast met de uitvoering van de Crisis-Zuivelwet, voorzover de producten van boerenboter daarbij betrokken waren. Er waren rond 4.000 bedrijven met melkvee bij betrokken. Na opheffing van de crisismaatregelen werd deze bond in de jaren 1940-1945 opgeheven. Kaas. Kaasbereiding heeft in Zeeland zelden een rol van belang gespeeld. In de 17e eeuw werd vooral op Schouwse bedrijven kaas bereid en werd in Zierikzee een kaasmarkt gehouden. De vestiging van Hollandse boeren speelde hierbij een rol. In de 18e eeuw verdween de betekenis van de kaasbereiding. Pogingen van 25 en 40 jaar geleden om de kaasbereiding op de boerderij weer ingang te doen vinden boekten geen blijvend resultaat. Cursussen werden toen gehouden in West Zeeuws-Vlaanderen in 1927 en 1928 en in 1938 te Heinkenszand en 's-Heer Abtskerke alsmede in 1954 te Oostburg. Sinds 1972 wordt er op enige Zeeuwse melkveebedrijven weer kaas gemaakt. Een in 1912 te Kruiningen gestichte kaasfabriek heeft slechts enkele jaren bestaan. Bij de Coöperatieve Zuivelfabriek te Middelburg, opgericht in 1916, is tot 1944 kaas gemaakt.		Vroeger werd de boter uitsluitend op de boerderij gemaakt. De melk werd in teilen weggezet om het vet te laten opromen. Na 24 uren werd de room afgeschept en in roomtonnen verzameld om te zuren. De afgeroomde melk werd aan jongvee en varkens gevoerd. De verzuurde room werd om de 2 of 3 dagen gekarnd tot boter en de karnemelk bleef over. In Zeeland vond de mechanische ontroming aan het eind van de 19e eeuw, mogelijk gemaakt door de centrifuge (ontromer), veel belangstelling bij de veehouders. De ondermelk, nu ook centrifugemelk genoemd, kon vers worden gevoerd. Vanouds werd voor het karnen van boter een ton gebruikt met los deksel met een opening voor een houten pols, die op en neer werd bewogen (stootkarn). In het begin van deze eeuw werd de tuimelkarn populair, een karnton, draaibaar op een bok, die met een slinger werd rondgedraaid. Terwijl elders in Nederland de melk steeds meer aan fabrieken werd geleverd, nam in Zeeland het gebruik van de centrifuge op de boerderijen toe. De boter werd verkocht aan particulieren en winkeliers. Wekelijkse botermarkten werden gehouden te Goes, Hulst, Middelburg, Oostburg en Zierikzee, waarvan die te Middelburg tot 1940 de belangrijkste was. Omstreeks 1935 werd op ca. 4.000 bedrijven de boerenboter gemaakt met een totale jaar productie van ruim 1 miljoen kg. Boerenboter werd altijd gezouten en verpakt in rollen van meestal 1 pond. In 1940 kwam er een karnverbod voor de melkveehouders. Na 1945 was voor de bereiding van boerenboter vrijwel geen belangstelling meer en is deze al enkele tientallen jaren niet meer verkrijgbaar. Sinds 1891 werd in Zeeland boter in fabrieken bereid, doch de productie hiervan was enkele tientallen jaren daarna geringer dan die van boerenboter. Fabrieksboter is een uniformer product, zo wel wat consistentie als vochtgehalte betreft, bovendien is zij beter houdbaar door betere bereidingsmethoden. Fabrieksboter is als regel niet gezouten. Bond van boerenboterproducenten. Deze bond, opgericht in het begin van de jaren dertig, was belast met de uitvoering van de Crisis-Zuivelwet, voorzover de producten van boerenboter daarbij betrokken waren. Er waren rond 4.000 bedrijven met melkvee bij betrokken. Na opheffing van de crisismaatregelen werd deze bond in de jaren 1940-1945 opgeheven. Kaas. Kaasbereiding heeft in Zeeland zelden een rol van belang gespeeld. In de 17e eeuw werd vooral op Schouwse bedrijven kaas bereid en werd in Zierikzee een kaasmarkt gehouden. De vestiging van Hollandse boeren speelde hierbij een rol. In de 18e eeuw verdween de betekenis van de kaasbereiding. Pogingen van 25 en 40 jaar geleden om de kaasbereiding op de boerderij weer ingang te doen vinden boekten geen blijvend resultaat. Cursussen werden toen gehouden in West Zeeuws-Vlaanderen in 1927 en 1928 en in 1938 te Heinkenszand en 's-Heer Abtskerke alsmede in 1954 te Oostburg. Sinds 1972 wordt er op enige Zeeuwse melkveebedrijven weer kaas gemaakt. Een in 1912 te Kruiningen gestichte kaasfabriek heeft slechts enkele jaren bestaan. Bij de Coöperatieve Zuivelfabriek te Middelburg, opgericht in 1916, is tot 1944 kaas gemaakt.

W. van Gorsel op 24 jun 2025 om 09:06

2025-06-24T09:06:29Z

← Oudere versie		Versie van 24 jun 2025 09:06
Regel 23:		Regel 23:

	===Zuivelfabrieken===		===Zuivelfabrieken===
			[[Bestand:Zuivel1.jpg\|thumb\|right\|300px\|Nieuwgebouwde zuivelfabriek "De Duif" aan de Vissersdijk (Zierikzee) van de N.V. Fabriek van Melkproducten der Verenigde Zuivelbereiders te Rotterdam, ter vervanging van de bij de Ramp verwoeste fabriek in Nieuwerkerk. Op 2 febr.1955 geopend door Commissaris der Koningin Jhr. Mr. A.F.C. de Casembroot. Foto: PZEM, 1955. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 64855]]

	[[co]]öperatie). In 1891 kwamen de eerste fabrieken in Zeeland tot stand, n.l. te Sluis (particulier) en Zonnemaire (coöperatie). In 1900 bestonden er reeds 19 kleine fabriekjes, die vrijwel uitsluitend boter maakten. Behoudens enkele uitzonderingen waren deze in 1910 weer verdwenen. De hoeveelheid aangevoerde melk bedroeg jaarlijks gemiddeld nog geen half millioen kg. De oorzaak van deze ongunstige gang van zaken was deels te wijten aan een te kleine opzet mede door de dunne melkveebezetting, maar ook schortte het veelal aan vakkennis. De roomboterfabriek 'Het Hart’ te Wemeldinge, opgericht in 1893 heeft bestaan tot 1957. De fabriek 'De Duif' te Nieuwerkerk, tot stand gekomen in 1892 en na de ramp in 1953 verplaatst naar Zierikzee, is in 1973 gesloten. De in 1901 tot stand gekomen melkinrichting 'De Landbouw' te Middelburg werd in 1916 overgenomen door de toen inmiddels gevormde Coöperatieve Vereniging. In Zeeuws-Vlaanderen kwamen in 1927-1929 naar Amerikaans voorbeeld 3 coöperatieve boterfabrieken tot stand, nl. te Aardenburg, Kloosterzande en IJzendijke, die alleen room ontvingen. Na 1950 kwam het leveren van melk in zwang. Door het minder goed geworden rendement van boter werd rond 1960 het leveren van room beëindigd en werd alleen nog melk ontvangen. De fabriek te Aardenburg is in 1960 gesloten. Die te Kloosterzande en IJzendijke respectievelijk in 1973 en 1974. Melkontvangststations waren er te Goes sinds 1951 en Terneuzen sinds 1953, gesloten respectievelijk in 1975 en 1978. Vanwege de geringe melkdichtheid is de Zeeuwse zuivelindustrie zo goed als verdwenen. Door concentratie en fusies hebben de Zeeuwse melkveehouders aansluiting gevonden bij organisaties en fabrieken in Noord-Brabant en Zuid-Holland. De boerderijmelk van Walcheren, Oost en West Zeeuws-Vlaanderen en gedeeltelijk van Tholen wordt thans (1982) afgevoerd voor verwerking in bedrijven van 'Campina’ in Noord-Brabant. Van Schouwen-Duiveland en Midden Zeeuws-Vlaanderen gaat de melk naar fabrieken van de C.M.C., gevestigd te Woerden. De melk van Zuid-Beveland, St.-Philipsland en gedeeltelijk van Tholen wordt geleverd aan de vestiging van 'Menken Landbouw' B.V. te Oud Gastel.		[[co]]öperatie). In 1891 kwamen de eerste fabrieken in Zeeland tot stand, n.l. te Sluis (particulier) en Zonnemaire (coöperatie). In 1900 bestonden er reeds 19 kleine fabriekjes, die vrijwel uitsluitend boter maakten. Behoudens enkele uitzonderingen waren deze in 1910 weer verdwenen. De hoeveelheid aangevoerde melk bedroeg jaarlijks gemiddeld nog geen half millioen kg. De oorzaak van deze ongunstige gang van zaken was deels te wijten aan een te kleine opzet mede door de dunne melkveebezetting, maar ook schortte het veelal aan vakkennis. De roomboterfabriek 'Het Hart’ te Wemeldinge, opgericht in 1893 heeft bestaan tot 1957. De fabriek 'De Duif' te Nieuwerkerk, tot stand gekomen in 1892 en na de ramp in 1953 verplaatst naar Zierikzee, is in 1973 gesloten. De in 1901 tot stand gekomen melkinrichting 'De Landbouw' te Middelburg werd in 1916 overgenomen door de toen inmiddels gevormde Coöperatieve Vereniging. In Zeeuws-Vlaanderen kwamen in 1927-1929 naar Amerikaans voorbeeld 3 coöperatieve boterfabrieken tot stand, nl. te Aardenburg, Kloosterzande en IJzendijke, die alleen room ontvingen. Na 1950 kwam het leveren van melk in zwang. Door het minder goed geworden rendement van boter werd rond 1960 het leveren van room beëindigd en werd alleen nog melk ontvangen. De fabriek te Aardenburg is in 1960 gesloten. Die te Kloosterzande en IJzendijke respectievelijk in 1973 en 1974. Melkontvangststations waren er te Goes sinds 1951 en Terneuzen sinds 1953, gesloten respectievelijk in 1975 en 1978. Vanwege de geringe melkdichtheid is de Zeeuwse zuivelindustrie zo goed als verdwenen. Door concentratie en fusies hebben de Zeeuwse melkveehouders aansluiting gevonden bij organisaties en fabrieken in Noord-Brabant en Zuid-Holland. De boerderijmelk van Walcheren, Oost en West Zeeuws-Vlaanderen en gedeeltelijk van Tholen wordt thans (1982) afgevoerd voor verwerking in bedrijven van 'Campina’ in Noord-Brabant. Van Schouwen-Duiveland en Midden Zeeuws-Vlaanderen gaat de melk naar fabrieken van de C.M.C., gevestigd te Woerden. De melk van Zuid-Beveland, St.-Philipsland en gedeeltelijk van Tholen wordt geleverd aan de vestiging van 'Menken Landbouw' B.V. te Oud Gastel.